Hersekli Mehmed Ali Paşa

Hersekli Mehmed Ali Paşa (; 1850, Mostar – 1902, Erzurum), Hersekli Sırp asıllı Osmanlı ferîğidir.

Hayatı

1850'de Mostar'da meşhûr Hersekli Sırp asıllı Osmanlı komutanı ve devlet adamı Ali Paşa Rıdvanbegoviç'in oğlu olarak doğdu.^{[1]Griffe, Hacer M. E.. Osmanlı'nın Hizmetkârı: Galip Ali Paşa Rızvanbegovic-Stocevic. Babil Yayıncılık, s. 215.} Annesi Çerkes asıllı Mislicihan Hanım'dır. Babası Ali Paşa'nın 1851'deki şüpheli ölümünden sonra âilesiyle Bursa'ya yerleşti ve ilk eğitimini burada aldı. Çok geçmeden İstanbul'a taşındılar. Asker olan Mehmed Ali Paşa, Hersek İsyânı'nın bastırılmasında yer aldı, 93 Harbi'ne katıldı ve Plevne Savunması'nda savaştı. Askerî kariyeri boyunca ferîk rütbesine kadar yükseldi. 1880'lerden îtibâren Bosna'da Avusturya-Macaristan karşıtı ittifak arayışları ve Sırp unsurlarla temasları nedeniyle bâzı kaynaklarda Sırp yanlısı söylemleriyle tanındığı belirtilir.^{[2]Zirojević, Olga. Biljni i stočni fond u vreme turske vladavine. Posebna izdanja Akademije nauka i umjetnosti BiH, 2010, s. 125.}

1890'ların sonlarına doğru Avusturya-Macaristan'ın baskısıyla Osmanlı Devleti, Mehmed Ali Paşa'yı Erzurum'a gönderdi. Bunun sebebi, Paşa'nın Bosna'da Avusturya-Macaristan'a karşı bir ayaklanma çıkarabileceğinden endişe duyulmasıydı. Sultan II. Abdülhamid, Mehmed Ali Paşa'yı Bosna-Hersek sınırından uzaklaştırmak için kendisini Erzurum Kalesi'nin kumandanlığına getirdi. Burada 7. Nîzâmîye Fırkası komutanlığı yaptı. Oğlu Hüsrev Gerede, hâtırâtında onun asker ile Erzurum halkının kaynaşmasına önem verdiğini ve kentin bir serhâd şehri olduğunu vurguladığını aktarır.^{[3]Gerede, Hüsrev. Hüsrev Gerede'nin Anıları. Literatür Yayıncılık, 2002, s. 58.} 1900'de Doğu Anadolu'da Ermeni çeteci Andranik Ozanyan'ın faâliyetlerini engellemeye çalışmaya başladı.^{[4]Keskin, Tülay. İngiliz Konsolos Frederick G. Freeman'ın Raporlarında Bitlis (1901-1903). Ankara Üniversitesi, 2023, s. 233-253.} Sonra hastalandı ve hastalığı ağırlaşınca 1902'de Erzurum'da öldü. Naaşı Murat Paşa Câmi'nin hazîresine defnedildi, ardından Erzurum Karskapı Şehitliği'ne nakledildi.

Mehmed Ali Paşa ile Fatma Mâhînûr Hanım'ın evliliğinden Rıdvan Besalet (Yatağan), Mehmet Ali Abdülhat (Elyatağan), Ahmet Ziyaettin, Ayşe Fahriye, Fatma Münire (Mevhibe), Saniye ve Zülfikar Hüsrev (Gerede) Bey adlarında yedi çocukları olmuştur.