# Hemedan Kuşatması (1724) > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Hemedan_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_(1724) > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Hemedan Kuşatması (1724), https://tr.wikipedia.org/wiki/Hemedan_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281724%29 (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/ca/Matrak%C3%A7%C4%B1_Nasuh_Hamedan_Map.JPG) * (Matrakçı Nasuh, CC-BY-SA-3.0)* - **Çatışma:** Hemedan Kuşatması - **Parçası:** 1723-1727 Osmanlı-İran Savaşı - **Tarih:** 29 Haziran-1 Eylül 1724 - **Yer:** Hemedan, Luristan - **Sebep:** Osmanlı Devleti'nin Safevî Devleti'nin Batı İran'daki topraklarını ele geçirmek istemeleri - **Sonuç:** Kesin Osmanlı zaferi - **Coğrafi değişiklikler:** Hemedan Osmanlı topraklarına katıldı - **Savaşan:** Osmanlı Devleti; Safevî Devleti - **Komutan:** Kara Ahmed Paşa; Latif Mirza - **Güç:** 58.400; yaklaşık 10.000 - **Kayıp:** Nispeten hafif; yaklaşık 8.000 ölü **Hemedan Kuşatması**, [1723-1727 Osmanlı-İran Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-%C4%B0ran_Sava%C5%9F%C4%B1_%281723-1727%29)'nda evre, Ahmed Paşa komutasındaki Osmanlı ordusunun [Safevî Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)'nin elindeki [Hemedan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hemedan) kalesini 29 Haziran-1 Eylül 1724 tarihleri arasında kuşatarak büyük bir zafer sonunda ele geçirmesiyle sonuçlanan askerî mücadele. ## Kuşatma öncesi 1723 yılında [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [Safevî Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)'ne savaş açtığında [Tiflis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiflis), [Revan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erivan) ve [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'le birlikte ana hedeflerinden biri [Hemedan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hemedan) oldu. [İpek Yolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0pek_Yolu)'nun [Kazvin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazvin)/[Tahran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tahran) ile [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat) arasındaki güzergahındaki en önemli merkezlerden biri olan [Hemedan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hemedan),[^1] daha önce Osmanlı askerî harekât ve egemenliğine sahne olmuştu. [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) 1534 yılındaki [Irakeyn Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irakeyn_Seferi)'nde [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'den [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat) üzerine yürüdüğünde [Hemedan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hemedan) yolundan geçmişti.[^2] Kent [1578-90 Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Safev%C3%AE_Sava%C5%9F%C4%B1_%281578-1590%29)'nda 1588 yılında [Yusuf Sinan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Sinan_Pa%C5%9Fa) tarafından zaptedilerek 1603'e dek Osmanlı egemenliğinde kalmış, [1623-39 Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Safev%C3%AE_Sava%C5%9F%C4%B1_%281623-1639%29) sırasında [Hüsrev Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCsrev_Pa%C5%9Fa) tarafından işgal edilerek (9 Haziran 1630) altı gün boyunca yağmalanmıştı.[^3] [Bağdat Valisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat_%28eyalet%29) Eyyubi Hasan Paşa savaş başlar başlamaz İran topraklarına taarruz ederek 16 Ekim 1723'te [Kirmanşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kirman%C5%9Fah)'ı zaptetti ve İran birliklerini [Aleşter Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ale%C5%9Fter_Muharebesi)'nde kesin bir yenilgiye uğratarak [Hürremabad](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCrremabad)'a hakim oldu. Bununla birlikte, 1724 ilkbaharında Hemedan'ın üzerine yürümeye hazırlanırken öldü. Bağdat Valiliğine atanan damadı [Basra Valisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra_%28eyalet%29) Ahmed Paşa üç ayda birlikleriyle birlikte [Basra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra)'dan [Kirmanşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kirman%C5%9Fah)'a ulaştı ve Osmanlı birliklerinin komutasını eline aldı. Osmanlıların taarruzu başlarken, 1722'de başkent [İsfahan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sfahan)'a girerek [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'da hakimiyeti ele geçiren Afgan [Hotakîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hotak%C3%AEler) de [Hemedan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hemedan)'ı [Safevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)'in elinden alma teşebbüsünde bulundular. [Nasrullah Kör Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nasrullah_K%C3%B6r_Sultan) 1.200 kişilik birlikle kentin üzerine yürüdüyse de, kaledeki yaklaşık 10.000 kişilik Safevî garnizonu bu birliği kolaylıkla püskürttü. Hotakî birliği güneye yönelerek [Şiraz](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiraz)'ı, ardından ise [Dergüzin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Derg%C3%BCzin)'i ele geçirdi.[^4] Hemedan'a yönelik Hotakî hücumunun başarısızlığa uğramasının ardından Ahmed Paşa komutasındaki 58.400 askerlik orduyla [Hemedan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hemedan) üzerine harekete geçti.[^5] ## Kuşatma ![Safevî Şahı II. Tahmasb](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/87/Shah_Tahmasp_by_Charles_Heath.jpg) *Safevî Şahı II. Tahmasb (Charles Heath, public-domain)* [Bağdat Valisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat_%28eyalet%29) [Eyyubi Hasan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eyy%C3%BBb%C3%AE_Hasan_Pa%C5%9Fa)'nın ölümünden sonra, eski [Basra Valisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra_%28eyalet%29) olan damadı Ahmed Paşa seraskerliğe atandı. Basra valisi Abdurrahman Paşa, [Şehrizor Valisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehrizor_%28eyalet%29) Kara Mustafa Paşa ile [Musul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musul_%28eyalet%29), [Maraş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Z%C3%BClkadriye_%28eyalet%29), Karahisar, [Kırşehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C5%9Fehir) ve [Cizre](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cizre) Valileri ile eyalet birlikleri de Ahmed Paşa'nın emrine verildi. Seferin lojistiği ise coğrafî müşkülatlar nedeniyle arabalardan ziyade yük hayvanlarıyla sağlanabiliyordu[^6] Serasker Ahmed Paşa; [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ve [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_%C3%87arl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) arasındaki [Mukaseme Anlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_Antla%C5%9Fmas%C4%B1_%281724%29)nın imzalanmasından beş gün sonra, [Hemedan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hemedan)'a yakın mesafedeki Yenice kasabasındaki ordugâhından ayrıldı ve Hemedan'ı kuşattı (29 Haziran). Önünde derin bir hendeğe ve surlarında 200'ü aşkın burç bulunan Hemedan kalesinin Fetih Kapısı ile İsfahan Kapısı arasındaki bölümü [Yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)ler, [levend](https://turkipedia.org/tr/wiki/Levent)ler ve kalpaklılar tarafından muhasara edildi. Musul ve Ardilan birlikleri ile Kürt beylerinin atlıları kalenin geri kalanının etrafına konuşlandı. Kalenin en yüksek burcunun karşısına ise yüksek bir [tabya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tabya) inşa edildi. Surların ateşine karşı ise siperler kazıldı. Kaledeki [Safevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) garnizonu kaleyi kuşatan Osmanlı ordusunu püskürterek sözkonusu tabyayı yıkmak için bir [huruç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Huru%C3%A7) harekâtı düzenlediyse de, yaklaşık 5.000 ölü vererek geri çekildi.[^7] Safevîlerin ikinci hamlesi ise İsfahan Kapısı hizasındaki Feridun Paşa kuvvetlerinin üzerine oldu. Bununla birlikte, üç ayrı noktada açılan [lağım](https://turkipedia.org/tr/wiki/La%C4%9F%C4%B1mc%C4%B1_Oca%C4%9F%C4%B1)lar, İranlıları gerilettiği gibi, lağımların patlatılmasının ardından hücuma geçen Osmanlı birlikleri surlarda açılan gediklere yüklendi. Bununla birlikte, kendilerini ahşap bir dam altında bulan bu birlikler İranlıların [zift](https://turkipedia.org/tr/wiki/Asfalt)e batırılmış ve tutuşturulmuş paçavralarla damı yakmaya kalkışmaları karşısında büyük bir tehlikeyle karşılaştılarsa da, ihtiyat birliklerinin yangını büyümeden söndürmesi sonucunda mevkileri korudular. Keza, Osmanlıların kendilerini korumak için inşa ettikleri seyyar damlar da İranlılarca tutuşturulmaya çalışılsa da, Osmanlılar meşaleleri kancalarla etkisiz hale getirecek yöntemleri bularak korundular[^8] Bu esnada birkaç yeni lağımın daha patlatılmasıyla surlarda çok daha geniş bir gedik açıldı ve Osmanlı ordusu genel taarruza geçti. Mukavemet gösteremeyen İran birlikleri dağıldı ve Osmanlı ordusu 1 Eylül'de kente ve kaleye tamamen hakim oldu. ## Kuşatma sonrası Serasker Kara Ahmed Paşa 2 Eylül'de kaleye girdi. Kalan İran garnizonunu hayatını bağışladı ve bu birlikler [Kum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kum%2C_%C4%B0ran)'a çekildi. Zaferin haberi ise 16 Eylül'de başkent [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a ulaştı ve Padişah [III. Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Ahmed)'in emriyle üç gün şenliklerle kutlandı. [Hemedan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hemedan)'ın zaptedilmesinden sonra Osmanlı birlikleri [Nihavend](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nihavend) ve [Burucerd](https://turkipedia.org/tr/wiki/Burucerd)'i de ele geçirdiler. [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [Hemedan Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hemedan_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'yla (1727) Hemedan'a kesin olarak egemen olduktan sonra, kenti askerî açıdan yoğun bir şekilde takviye etmeyi sürdürdü ve özellikle 1729-1730 yıllarında [Kilis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kilis), [Diyarbakır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbak%C4%B1r) ve [Mardin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mardin)'den piyade ve süvari [levend](https://turkipedia.org/tr/wiki/Levent)i nakletti.[^9] [^1]: "Osmanlı Hakimiyetinde Hemedan (1724-1732)", Akram Nejabati, Ötüken, İstanbul (2020), s. 22 [^2]: "Hemedân", Mirza Bala, İA, Eskişehir (2001), c. 5/1, s. 424 [^3]: İslam Ansiklopedisi, "Hemedan" maddesi, Türk Diyanet Vakfı, İstanbul (1998), c. 17, s. 184. [^4]: The Scramble for Iran: Ottoman Military and Diplomatic Engagements duruing the Afghan Occupation of Iran, 1722-1729", Mehmet Yılmaz Akbulut, Boğaziçi Üniversitesi (2015), s.104 [^5]: "Târih-i Râşid ve Zeyli", Çelebizâde Âsım Efendi, (İstanbul: Klasik, 2013), c.3 [^6]: "III. Ahmed Dönemi İran Seferlerinde Nakliyenin Sağlanması Ve Nakliye Vasıtaları (1722-1725)", History Studies/International Journal of History (2012), c. 4/1, s. 248 [^7]: "Büyük Osmanlı Tarihi", Joseph von Hammer, c.14, s.75 [^8]: "Iran at War", Dr. Kavekh Farookh, Osprey Publishing (2011), Oxford (2011), s. 83 [^9]: "H. 1142 (M. 1729-1730) Tarihli Büyük Kale Defterine göre Hemedan Kalesi Piyade ve Süvari Levendleri", Uğur Demlikoğlu, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Elazığı (2014), c. 24, sayı: 1, s. 283-295