# Hediye Devletşina

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Hediye_Devlet%C5%9Fina
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Hediye Devletşina, https://tr.wikipedia.org/wiki/Hediye_Devlet%C5%9Fina (CC-BY-SA-4.0)

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/%D0%94%D3%99%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%82%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D2%BA%D3%99%D2%99%D0%B8%D3%99_%D0%9B%D0%BE%D1%82%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D2%A1%D1%8B%D2%99%D1%8B2.JPG/1280px-%D0%94%D3%99%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%82%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D2%BA%D3%99%D2%99%D0%B8%D3%99_%D0%9B%D0%BE%D1%82%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D2%A1%D1%8B%D2%99%D1%8B2.JPG)
* (102RB, CC-BY-SA-3.0)*

- **Doğum tarihi:** 1905
- **Uyruk:** Başkurt
- **Vatandaşlık:** SSCB
- **Doğum yeri:** Başkurdistan
- **Ölüm tarihi:** 1954
- **Meslek:** Şair, yazar

![Başkurt Devlet Üniversitesi Birsk dalı binanın önünde Başkurt yazarı Hediye Devletşina büstü 1979 yılında yapıldı.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D1%8B%D0%B9_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81_%D0%91%D0%B8%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%93%D0%A3.jpg/1280px-%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D1%8B%D0%B9_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81_%D0%91%D0%B8%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%93%D0%A3.jpg)
*Başkurt Devlet Üniversitesi Birsk dalı binanın önünde Başkurt yazarı Hediye Devletşina büstü 1979 yılında yapıldı. (Бирский филиал, CC-BY-SA-4.0)*

**Hediye Devletşina**, (Дәүләтшина Һәҙиә Лотфулла ҡыҙы, 1905-1954), Sovyet Başkurt şair, yazardır.

"*Irgız*" romanı için [Salavat Yulayev Devlet Ödülü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Salavat_Yulayev_Devlet_%C3%96d%C3%BCl%C3%BC)'ne layık görülmüştür. 1993 tarihli iki ciltlik Başkurt Dilinin İzahlı Sözlüğü'nde, cümleleri en çok örnek verilmiş iki isim Devletşina ile [Zeynep Biişeva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zeynep_Bii%C5%9Feva)'dır.[^1]

## Yaşamı

1905'te eski Samara eyaleti Pugaçev vilayetine (Hâlâ [Samara Oblastı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Samara_Oblast%C4%B1)) bağlı *Hasan* adlı köyde doğdu.[^2]

Samara'daki Tatar-Başkurt Pedagoji Yüksekokulu'nda ve [Ufa Başkurt Pedagoji Enstitüsü'nde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C5%9Fkurt_Devlet_%C3%9Cniversitesi) hazırlık sınıfında öğrenim gördükten sonra 1932'de [Moskova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moskova)'da Kitap Yayıncılığı,Redaktörlüğü Enstitüsü'ne girdi.[^3] Burada eğitimine devam ederken [Baymak bölgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baymak_%28il%29) "Yılayır" sovhozuna gazete yayınlamada yardım etmesi için gönderildi. 1934'te I. [SSCB Yazarlar Kongresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/SSCB_Yazarlar_Kongresi)'ne katıldı. 1935-1937 yıllarında Başkurt Devlet Pedagoji Enstitüsü'nde öğrenim gördü.[^4]

"*Hılıvkay - piyonerka*" (Hılıvkay Piyoner Oldu) adlı ilk hikâyesinin 1926'da "Başkurdistan Gençleri" gazetesinde yayınlanmasının ardından "*Aybike*" (1931),[^5] "*Başaktar tulkini*" (Başakların Dalgalanması, 1932) öykülerini kaleme aldı. 1935'te "*Hikayeler Demedi*" seçme eserler kitabı yayınlandı. 1954 yılında öldü.

"Irgız" romanı Rusçaya çevrilerek birkaç defa basılmıştır ve kendisi bu romanı nedeniyle (ölümünden sonra) [Salavat Yulayev Devlet Ödülü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Salavat_Yulayev_Devlet_%C3%96d%C3%BCl%C3%BC)'ne layık görülmüştür.[^6]

Gubay Devletşin ile evlendi. Gubay Devletşin [Ufa Başkurt Pedagoji Enstitüsün](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C5%9Fkurt_Devlet_%C3%9Cniversitesi) Rektörü ve 1935-1937 yıllarda [Başkurdistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C5%9Fkurdistan_%C3%96zerk_Sovyet_Sosyalist_Cumhuriyeti) Eğitim bakanı görevlerini yaptı.[^7][^8]

1937 yılında Hediyenin kocası Gubay Devletşin Başkurt milletçi suçlu olarak sürgündü ve 1938'de vuruldu.

1937-1942 yıllarda milletçi kocası olarak ceza evindeydi.

1942 yıldan beri ölümüne kadar [Birsk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birsk)'te sürgünde yaşadı.

## Bazı yapıtları67

- *Sylukai-öncü(1926)* (Һылыуҡай – пионерка)
- *Aybike* (1931)
- *Hırğa Habağı* (1935)Һырға һабағы. Hırğa Habağı, bir eski ruble madeni para ile kolye şeklinde nikah sırasında geline bir hediye; küçük çocukların ebeveynlerinin gelecekteki evlilikleri için komplo ritüeli.[^9]
- *Başakların Dalgalanması* (1932)Башаҡтар тулҡыны

[^1]: Karagöz, Erkan. BAŞKURT SOVYET YAZARI ZEYNEP BİİŞEVA. Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 2011. <http://dergipark.ulakbim.gov.tr/gaziturkiyat/article/view/5000108821>
[^2]: Hediye Devletþina. Başkurt Edebiyatı II.30.Cilt. <http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/13402,hediyedevletsinapdf.pdf?0>
[^3]: Hediye Devletþina. Başkurt Edebiyatı II.30.Cilt. <http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/13402,hediyedevletsinapdf.pdf?0>
[^4]: Hediye Devletþina. Başkurt Edebiyatı II.30.Cilt. <http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/13402,hediyedevletsinapdf.pdf?0>
[^5]: Hediye Devletşina'nın Başkurdistan Cumhuriyeti Devlet ulusal Kütüphanesinde "Aybike" (1931) hikayesi ([[Başkurtça]]). <http://ebook.bashnl.ru/dsweb/View/ResourceCollection-3520>
[^6]: Hediye Devletþina. Başkurt Edebiyatı II.30.Cilt. <http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/13402,hediyedevletsinapdf.pdf?0>
[^7]: BASSR Halk Eğitim Komiserinin Gubay Kirey oğlu Davletshin'in Kaderi. <https://cyberleninka.ru/article/n/podlinnye-dokumenty-iz-sledstvennogo-dela-11753-chlena-semi-izmennika-rodiny-hadii-davletshinoy/viewer>
[^8]: BASSR Halk Eğitim Komiserinin Gubay Kirey oğlu Davletshin'in Kaderi. <https://cyberleninka.ru/article/n/podlinnye-dokumenty-iz-sledstvennogo-dela-11753-chlena-semi-izmennika-rodiny-hadii-davletshinoy/viewer>
[^9]: Başkurtça - Rusça sözlük. <https://ru.glosbe.com/ba/ru/%D2%BB%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0%20%D2%BB%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B>
