# Hazar dilleri

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Hazar_dilleri
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Hazar dilleri, https://tr.wikipedia.org/wiki/Hazar_dilleri (CC-BY-SA-4.0)

- **Bölge:** Hazar Denizi'nin güney ve güneybatı kıyıları
- **Familycolor:** Hint-Avrupa
- **Aile:** Hint-Avrupa dilleri; Hint-İran dilleri; İran dilleri; Batı İran dilleri; Kuzeybatı kolu
- **Alt grup:** Mazenderanca; Gilekçe; Gürganca
- **Glottoname:** Caspian
- **Glotto:** casp1236

**Hazar dilleri** ([Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a): زبان‌های کاسپین), [İran dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran_dilleri)'in Kuzeybatı İran dilleri koluna ait bir alt gruptur. [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'ın kuzeyinde [Mâzenderan](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%A2zenderan), [Gilan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gilan_%28il%29), [Doğu Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Azerbaycan), [Gülistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BClistan_%28il%29), [Simnan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Simnan_%28il%29) gibi eyaletlerde konuşulmaktadır.[^1][^2][^3] [Gilekçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gilek%C3%A7e), [Mâzenderanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%A2zenderanca) ve lehçelerinden oluşan grup [Zaza](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zazaca), [Simnan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Simnanca), [Tat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tat%C3%A7a_%28%C4%B0ran%29) ve [Talış](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tal%C4%B1%C5%9F%C3%A7a) dilleriyle yakından ilişkilidir. [Glottolog](https://turkipedia.org/tr/wiki/Glottolog) [Gilekçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gilek%C3%A7e) ve [Mâzenderanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%A2zenderanca)yı *Hazar dilleri*, [Zazaca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zazaca), [Tatça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tat%C3%A7a_%28%C4%B0ran%29) ve [Tatçayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tat%C3%A7a_%28%C4%B0ran%29) esi Azericenden türeyen *Azeri dilleri* grubunda sınıflandırmaktadır. Dillerin tümü genetik ve dil bilgisel olarak [Zazaca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zazaca)ya çok yakındır.

## Sınıflandırma

[Glottolog](https://turkipedia.org/tr/wiki/Glottolog) Hazar dillerini [Gilekçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gilek%C3%A7e)-Rudberice, [Mazanderanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%A2zenderanca)-Şahmirzadice ve [Gürganca](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrganice) olarak sınıflandırmaktadır. Benzer şekilde, Ethnologue'a göre Hazar dilleri Gilekçe, Mazenderanca ve Şahmirzadiceden oluşmaktadır.[^4]

## İlişkili diller

[Zazaca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zazaca), [Talışça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tal%C4%B1%C5%9F%C3%A7a), [Tatça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tat%C3%A7a_%28%C4%B0ran%29), [Goranca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Goranice) ve [Beluçça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belu%C3%A7%C3%A7a) gibi diller Hazar dilleriyle yakından ilişkilidir. Günümüzde Hazar bölgesinde konuşulmasalar da Zaza, Beluç ve Guran dillerinin Hazar bölgesinde ortaya çıktığı ve Zazalar, Beluçlar ve Guranların Hazar bölgesinden günümüzdeki yerleşim yerlerine göç ettikleri düşünülmektedir.[^5][^6][^7][^8][^9][^10][^11]

## Hazar dilleri

Hazar dilleri aşağıdaki dilleri içermektedir:

- Hazar dilleri
- [Gileki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gilek%C3%A7e)-Rudbari
- [Gilekçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gilek%C3%A7e)
- [Batı Gilekçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_Gilek%C3%A7esi)
- [Doğu Gilekçes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Gilek%C3%A7esi)
- Rudbarca
- [Gürganca](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrganice)
- [Mazenderani](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%A2zenderanca)-[Şehmirzadi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehmirzadice)
- [Mazenderanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%A2zenderanca)
- Merkez Hazar
- Kalarestaqi
- Kelardashti
- Ramsari
- Tonekaboni
- Çekirdek Mazenderanca
- [Şehmirzadice](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehmirzadice)

[^1]: Nasidze, I. Concomitant Replacement of Language and mtDNA in South Caspian Populations of Iran. Curr. Biol., April 2006, s. 668-73.
[^2]: Academic American Encyclopedia By Grolier Incorporated, page 294
[^3]: The Tati language group in the sociolinguistic context of Northwestern Iran and Transcaucasia By D.Stilo, pages 137-185
[^4]: Caspian. Ethnologue. <https://www.ethnologue.com/subgroup/1695/>
[^5]: Paul, Ludwig. The Pozition of Zazaki the West Iranian Languages. Open Publishing, 1998. <https://www.iranchamber.com/literature/articles/zazaki_among_iranian_languages.pdf>
[^6]: Minorsky, Vladimir. The Gūrān. Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London, 1943, s. 86-88. <https://www.jstor.org/stable/609206>
[^7]: Blau, Joyce. Compendium Linguarum Iranicarum. Reichert, 1989, s. 336. <https://archive.org/details/compendiumlingua0000unse>
[^8]: Hadank, Karl. Mundarten der Zâzâ, Hauptsächlich aus Siwerek und Kor. Verlag der Preussischen Akademie, 1932.
[^9]: Werner, Eberhard. Rivers and Mountains: A Historical, Applied Anthropological and Linguistical Study of the Zaza People of Turkey Including an Introduction to Applied Cultural Anthropology. Verlag Fur Theologie Und Religionswissenschaft, 2017, s. 97-104.
[^10]: MacKenzie, David Neil. GURĀNI. Encyclopædia Iranica, 2002. <https://www.iranicaonline.org/articles/gurani/>
[^11]: Hadank, Karl. Die Mundarten der Gûrân, besonders das Kändûläî, Auramânî und Bâdschälânî. Verlag der Preussischen Akademie, 1930, s. 18.