# Hayrettin Belli

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Hayrettin_Belli
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Hayrettin Belli, https://tr.wikipedia.org/wiki/Hayrettin_Belli (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/Hayrettin_Belli.jpg)
* (public-domain)*

- **Makam:** Meclis-i Mebûsan; 6. Dönem Mebusu
- **Dönembaşı:** 12 Ocak 1920
- **Dönemsonu:** 18 Mart 1920
- **Seçim bölgesi:** 1919 – Çatalca
- **Doğum tarihi:** 1893
- **Doğum yeri:** Diyarbakır, Osmanlı İmparatorluğu
- **Ölüm tarihi:** 8 Haziran 1949
- **Ölüm yeri:** Ankara, Türkiye

**Mahmut Hayrettin Belli** (1893, [Diyarbakır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbak%C4%B1r) - 8 Haziran 1949, [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara)), Osmanlı-Türk [siyasetçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Siyaset%C3%A7i), [hukukçu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hukuk%C3%A7u) ve [asker](https://turkipedia.org/tr/wiki/Asker).

![Edirne Belediye meclisi üyeleri 1930 oturanlar soldan 1.Şerif Bilgen, soldan 3. Şevket Dağdeviren, soldan 5. Hayrettin Belli, ayaktakiler sağdan 2. Ekrem Demiray, sağdan 4. İbrahim Akıncı, sağdan 6. Hafız Rakım Ertür](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e4/Edirne_Belediye_meclisi_%C3%BCyeleri_1930.jpg/1280px-Edirne_Belediye_meclisi_%C3%BCyeleri_1930.jpg)
*Edirne Belediye meclisi üyeleri 1930 oturanlar soldan 1.Şerif Bilgen, soldan 3. Şevket Dağdeviren, soldan 5. Hayrettin Belli, ayaktakiler sağdan 2. Ekrem Demiray, sağdan 4. İbrahim Akıncı, sağdan 6. Hafız Rakım Ertür (public-domain)*

## Yaşamı

Babası Telgraf Müdürü Mehmet Mihri Bey ve annesi Atife Hanım olan Hayrettin Belli 1893 yılında Diyarbakır'da dünyaya geldi.

1908 yılında girdiği [İstanbul Hukuk Fakültesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_%C3%9Cniversitesi_Hukuk_Fak%C3%BCltesi)'nden 1912 yılında mezun oldu. [Silivri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silivri)'ye yerleşerek Silivri Savcısı olarak göreve başladı. 1915 yılında [Galiçya savaşına](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gali%C3%A7ya_Muharebesi) katıldı.

I. Dünya Savaşı'nın yenilgi ile sona ermesiyle, 3 Temmuz 1918'de [VI. Mehmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/VI._Mehmed) (Vahdettin) Osmanlı Devleti'nin son padişahı olarak tahta geçti. 30 Ekim 1918 tarihinde imzalanan [Mondros Bırakışmas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mondros_M%C3%BCtarekesi)ı'ndan sonra Padişah VI. Mehmet, 21 Aralık 1918'de [Meclis-i Mebusan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan)'ı dağıttı. Halkın bütün tepkisine ve Meclis-i Mebusan Anayasasının açık hükmüne rağmen uzun süre kapalı tuttu. Ancak 12 Ocak 1920'de yeniden toplantıya çağırdı. 16 Mart 1920'de [İstanbul’un işgali](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul%27un_%C4%B0%C5%9Fgali) üzerine genel meclis, işgal güçlerinin baskısıyla 11 Nisan 1920'de resmen kapatıldı (Mondros Bırakışmasının geçerliliği için Meclis-i Mebusan tarafından onaylanması gerekiyordu. Fakat imzalanan antlaşma, genel hükümleriyle tam bir işgal antlaşması niteliği taşıdığı için vekiller tarafından reddedilmiş ve bu durum işgal güçlerinin hiç hoşuna gitmemiştir.)

Hayrettin Belli, 6. dönem [Çatalca](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87atalca) mebusu olarak Son [Osmanlı Meclis-i Mebusan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan)'a girdi. Burada [Sivas Kongresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas_Kongresi) kararlarının görüşülmesi sırasında [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'ya bağlı genç mebusların baskısıyla Kongre kararları onaylandı. 17 Şubat 1920'de oybirliği ile altı maddelik Misak-ı Millî kabul edildi. Bu maddelerin en önemlisi şüphesiz *Hatt-ı Mütareke dahil ve haricindeki Türklerle meskun toprakları bölünmez bir bütün olarak kabul eden * I. maddedir*.*[^1]

[Anlaşma Devletleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0tilaf_Devletleri) Misak-ı Milli'nin kabul edilmesinden sonra, [Sevr Anlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sevr_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'nı [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) hükûmetine kabul ettirmek amacıyla 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal etti. Meclis buna rağmen 18 Mart'ta son bir kez daha toplandı. Meclis Anlaşma Devletleri tarafından basılınca, padişah tarafından 11 Nisan'da dağıtıldı. Belli, [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) sonrasında [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'de işgalleri protesto etmek ve Trakya'nın savunmasını planlamak için Belediye Başkanı [Şevket Dağdeviren](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eevket_Da%C4%9Fdeviren), Edirne Milletvekili [Faik Kaltakkıran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Faik_Kaltakk%C4%B1ran), Avukat [Şeref Aykut](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeref_Aykut), Tüccar [Kasım Yolageldili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kas%C4%B1m_Yolageldili) tarafından 1918 yılında kurulan [Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trakya-Pa%C5%9Faeli_M%C3%BCd%C3%A2faa-i_Hukuk_Cemiyeti)'nde görev aldı.[^2][^3][^4] Çatalca üyesi olarak, 31 Mart - 2 Nisan 1920'de düzenlenen Lüleburgaz Kongresi'nin 67 delegesinden biri oldu. 9-13 Mayıs 1920 tarihleri arasında Edirne Erkek Öğretmen Okulu'nda yapılan ve 220 üye ile toplanan Büyük (Edirne) kongresine de katıldı ve İcra Komitesi Üyesi seçildi. İstanbul'un işgalinden sonra [Şakir Kesebir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eakir_Kesebir) ve Süleyman Faik Bey'le birlikte [Sadrazam Ferit Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2mad_Ferid_Pa%C5%9Fa)'yı ziyaret etti.[^5][^6][^7]

25 Nisan 1922'de Batı Trakya Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin kurucuları arasına katıldı.[^8][^9][^10][^11]

Hayrettin Belli, 1923'e kadar İstanbul Kadıköy ve Trakya'da İngilizlerden saklandı. Bu dönemde Silivri'nin Çanta bölgesinde çete etkinlikleri ile Yunan birliklerine kayıplar verdirdi. Cumhuriyet'in ilanından sonra Edirne'ye yerleşti. Burada Edirne Barosu'nun kurucu başkanlığı ve serbest avukatlık yaptı. 1942 yılına kadar yaşadığı Edirne'den ayrılarak [Ankara Atatürk Orman Çiftliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Atat%C3%BCrk_Orman_%C3%87iftli%C4%9Fi)'nin Hukuk Müşavirliğine atandı ve 1949 yılına kadar bu görevini sürdürdü.[^12]

## Ölümü

Beyaz şeritli, Mustafa Kemal imzalı [İstiklâl Madalyası](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stikl%C3%A2l_Madalyas%C4%B1) sahibi olan Hayrettin Belli, 8 Haziran 1949'da Ankara'da hayatını kaybetti. Naaşı Ankara [Cebeci Asri Mezarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cebeci_Asri_Mezarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na defnedildi.[^13]

## Ailesi

Müveddet Belli ile evli olan Hayrettin Belli'nin Mihri Belli, Remime Köymen ve Türkan Ebcioğlu isimli 3 çocuğu vardır. [Türkiye Komünist Partisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_Kom%C3%BCnist_Partisi_%281920%29) Merkez Komite Üyesi olan siyasetçi [Mihri Belli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mihri_Belli), Hayrettin Bey'in oğludur.[^14]

[^1]: Altınel, B. Cem. Kuruluşunun 100. yılında Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Yöneticilerinin Yaşam Öyküleri. TC. Edirne Belediyesi.
[^2]: Altınel, B. Cem. Kuruluşunun 100. yılında Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Yöneticilerinin Yaşam Öyküleri. TC. Edirne Belediyesi.
[^3]: Güner, Zekai. Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin Kuruluşu ve Faaliyetleri (1 Aralık 1918 - 13 Mayıs 1920). Atatürk Araştırma Merkezi.
[^4]: Altınel, B. Cem. 1863 - 1931 Şevket Dağdeviren ve Edirne'si. Edirne Belediyesi Yayınları No: 27, 2017.
[^5]: Altınel, B. Cem. Kuruluşunun 100. yılında Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Yöneticilerinin Yaşam Öyküleri. TC. Edirne Belediyesi.
[^6]: Güner, Zekai. Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin Kuruluşu ve Faaliyetleri (1 Aralık 1918 - 13 Mayıs 1920). Atatürk Araştırma Merkezi.
[^7]: Bıyıklıoğlu, Tevfik. Trakya'da Millî Mücadele Cilt 1. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Tarih Kurumu Yayınları, s. 124-280.
[^8]: Altınel, B. Cem. Kuruluşunun 100. yılında Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Yöneticilerinin Yaşam Öyküleri. TC. Edirne Belediyesi.
[^9]: Güner, Zekai. Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin Kuruluşu ve Faaliyetleri (1 Aralık 1918 - 13 Mayıs 1920). Atatürk Araştırma Merkezi.
[^10]: Altınel, B. Cem. 1863 - 1931 Şevket Dağdeviren ve Edirne'si. Edirne Belediyesi Yayınları No: 27, 2017.
[^11]: Bıyıklıoğlu, Tevfik. Trakya'da Millî Mücadele Cilt 1. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Tarih Kurumu Yayınları, s. 124-280.
[^12]: Altınel, B. Cem. Kuruluşunun 100. yılında Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Yöneticilerinin Yaşam Öyküleri. TC. Edirne Belediyesi.
[^13]: Altınel, B. Cem. Kuruluşunun 100. yılında Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Yöneticilerinin Yaşam Öyküleri. TC. Edirne Belediyesi.
[^14]: Altınel, B. Cem. Kuruluşunun 100. yılında Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Yöneticilerinin Yaşam Öyküleri. TC. Edirne Belediyesi.