# Hayganuş Mark > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Hayganu%C5%9F_Mark > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Hayganuş Mark, https://tr.wikipedia.org/wiki/Hayganu%C5%9F_Mark (CC-BY-SA-4.0) - **Doğum tarihi:** 1885 - **Doğum yeri:** Ayaspaşa, Beyoğlu, İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm tarihi:** 1966 - **Ölüm yeri:** Kazlıçeşme, İstanbul, Türkiye - **Meslek:** Yazar dergi editörü **Hayganuş Mark** (1885, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) - 1966, İstanbul), [Türkiye Ermenisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_Ermenileri) [feminist](https://turkipedia.org/tr/wiki/Feminizm) yazar ve dergi editörüdür. [Osmanlı kadın hareketi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%27nda_feminizm)nin en uzun soluklu kadın [dergi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dergi)si [*Hay Gin*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hay_Gin)in editörlüğünü yaptı. ## Hayatı Hayganuş Mark, 1885 yılında [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'un [Beyoğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyo%C4%9Flu) ilçesine bağlı [Ayaspaşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayaspa%C5%9Fa) mahallesinde doğdu. Babası [Van](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van)lı Markar, annesi İstanbullu Yebrakse Topuzyan'dı.[^1] [Soyadı Kanunu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Soyad%C4%B1_Kanunu) ile Mark soyadını aldı.[^2] [Feminizm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Feminizm)in öncülerinden gördüğü annesi sayesinde okula giden Mark, [Esayan Ermeni Lisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Esayan_Ermeni_Okulu)'nde okurken Ermeni dilbilimci [Hagop Kurken](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hagop_Kurken)'den beş sene boyunca [Ermenice](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermenice) dersleri aldı.[^3] [Yedikule Ermeni Hastane Yetimhanesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Surp_P%C4%B1rgi%C3%A7_Ermeni_Hastanesi)'nde dört yıl yardımcı öğretmenlik yaptı.[^4] Ermenice harflerle Türkçe basılan [*Manzume-i Efkâr*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manzume-i_Efk%C3%A2r) dergisinde ilk yazılarını yazdı.[^5] [*Masis*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Masis) dergisinin düzenlediği şiir yarışmasında ikinci oldu.[^6] 1905 yılında [*Dzağig*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dza%C4%9Fig) (Çiçek) adlı haftalık dergiyi çıkarttı.[^7] [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa)'daki feminist hareketlerden etkilenerek bu derginin "sadece kadınlarla ve kadınlar için" çıkmasını istedi.[^8] O dönemdeki kadın yazar azlığından dolayı dergide erkek çalışanlar çoğunlukta olsa da, dergide kadın isimleriyle yazdılar.[^9] İki yıl boyunca çıkan dergi, Mark'ın evlenmesi ve eşi [Vahan Toşigyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vahan_To%C5%9Figyan) (*Manzume-i Efkâr* dergisinin yayın yönetmeni) ile birlikte [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir)'e gitmesi sonucu kapandı.[^10] Mark, İzmir'deki [*Arşaluys*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ar%C5%9Faluys) (Şafak) ve [*Arevelk*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arevelk) (Doğu) dergilerinde kadın çalışmalarını sürdürdü.[^11] 1909'da İstanbul'a dönüşüyle [Milletperver Ermeni Kadınlar Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Milletperver_Ermeni_Kad%C4%B1nlar_Birli%C4%9Fi)'nin Edebiyat Komisyonu'nun başkanı oldu ve taşradaki Ermeni kızların okuması için okulların açılmasını sağladı.[^12] Bu sayede Anadolu'da açılan Ermeni okul sayısı 32'yi buldu.[^13] 1910'da [Heranuş Arşagyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Heranu%C5%9F_Ar%C5%9Fagyan)'ın yaşamı ve eserleri hakkında bir eser yazdı.[^14] 1919'da [*Hay Gin*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hay_Gin) (Ermeni Kadın) adındaki ikinci dergisini çıkartan Mark, bu dergide tamamen kadınları yazmaktan vazgeçip erkekleri de yazmaya başladı ve eşitlik adına yazılarını 13 sene boyunca bu dergide sürdürdü.[^15] Mark, kadınların ekonomik özgürlüklerini kazanması gerektiğini düşünüyordu ve eğitim müfredatının hazırlanmasında erkeklerin olduğu kadar kadınların da katkıda bulunması gerektiğini savundu.[^16] 1966'da [Yedikule Ermeni Hastanesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Surp_P%C4%B1rgi%C3%A7_Ermeni_Hastanesi)'nde öldü.[^17] Mezarı [Şişli Ermeni Mezarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Ei%C5%9Fli_Ermeni_Mezarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'ndadır.[^18] ## Dış bağlantılar - [Hayganuş Mark (Markar)](http://www.istanbulkadinmuzesi.org/hayganus-mark-markar) - [Ermeni Feminist Yazarlar Söyleşisi](http://www.hrantdink.org/?Detail=282) - [Sessizleştirilmiş 'İsyan-ı Nisvan'](http://www.academia.edu/1473035/Sessizle%C5%9Ftirilmi%C5%9F_%C4%B0syan-%C4%B1_Nisvan) [^1]: Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003. [^2]: Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003. [^3]: Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003. [^4]: Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003. [^5]: Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003. [^6]: Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003. [^7]: Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003. [^8]: Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003. [^9]: Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003. [^10]: Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003. [^11]: Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003. [^12]: Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003. [^13]: Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003. [^14]: Hrand Nazariantz, Հերանոյշ Արշակեան: Իր կեանքը եւ բանաստեղծութիւնները, Constantinople, Tēr-Nersēsean, 1910 [^15]: Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003. [^16]: Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003. [^17]: Ermeni Feminist: Hayganuş Mark. 9 Nisan 2003. [^18]: Arşivlenmiş kopya.