# Hayder

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Hayder
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Hayder, https://tr.wikipedia.org/wiki/Hayder (CC-BY-SA-4.0)

- **Veraset:** Kırım Hanı
- **Hüküm süresi:** 1456
- **Önce gelen:** I. Hacı Giray
- **Hanedan:** Giray Hanedanı
- **Babası:** I. Hacı Giray
- **Ölüm tarihi:** 1487
- **Defin yeri:** Zincirli Medrese, Bahçesaray
- **Dini:** Sünni İslam

![Kırım Hanlığı haritası](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f1/Qirim_Hanligi.png)
*Kırım Hanlığı haritası (Don Alessandro, public-domain)*

**Hayder** veya Haydar ([Kırım Tatarcası](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Tatarcas%C4%B1): Ayder, **حيدر‎‎‎**), [I. Hacı Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Hac%C4%B1_Giray)'ın oğludur. 1456'da [Kırım Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) tahtına oturmuştur.

## Hayatı

Doğum tarihi tartışmalı olup, ölüm tarihi 1487 yılıdır. 1456 yılında babasına isyan ederek, kısa bir süre hanlığı eline geçirerek [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m) tahtını zaptetmiştir. Asi olarak kabul edildiği için diğer hanlardan farklı olarak [Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Han) veya [Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Giray_Hanedan%C4%B1) unvanı ile anılmaz. [I. Mengli Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mengli_Giray) iktidara geçince ağabeyi Hayder'i Cenevizlilere ait [Sudak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sudak) kalesine hapsetmiştir. Hanlığı bir yıldan kısa sürmüştür.

1475 yılında Osmanlı İmparatorluğunun Kırım'ı fethi üzerine Hayder Kiev'e ve Polonya'ya kaçmak durumunda kaldı. 1479'da Kırım tahtında bulunan kardeşi [Nur Devlet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nur_Devlet) Han'ın Polonya ve Litvanya üzerine sefer düzenlemesi ile birlikte Moskova'ya kaçarak Moskova Büyük Dükü [III. İvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._%C4%B0van)'a sığındı. [III. İvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._%C4%B0van) onu bilinmeyen bir nedenle Moskova'nın kuzeyine sürgüne gönderdi.

1487 yılında Rusya'nın Kuzey Bölgesinde bulunan [Vologda Oblastı’da](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vologda_Oblast%C4%B1) Kirillo-Belozersky'da sürgünde öldü.

## Dış bağlantılar

- Ülküsal, Müstecip (1980) *Kırım Türk - Tatarları (Dünü - Bugünü - Yarını)*, İstanbul:Baha Matbaasi
- Howorth, Henry Hoyle (1880) *History of the Mongols, from the 9th to the 19th Century Patt 2 Division 1)*, Londra:Longman Green & co. [History of the Mongols, from the 9th to the 19th century](http://www.archive.org/stream/historymongolss00howogoog#page/n650/mode/2up)
- ["Hansaray" websitesinde Giray Hanedanı Kırım Hanları](https://web.archive.org/web/20120717062321/http://www.hansaray.org.ua/e_geray_chrono.html)