# Havadan karaya füze

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Havadan_karaya_f%C3%BCze
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Havadan karaya füze, https://tr.wikipedia.org/wiki/Havadan_karaya_f%C3%BCze (CC-BY-SA-4.0)

![Pilot A-10 Thunderbolt II uçağına takılı AGM-65 Maverick model füzesini inceliyor.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a1/AGM-65_Maverick2.jpg)
*Pilot A-10 Thunderbolt II uçağına takılı AGM-65 Maverick model füzesini inceliyor. (public-domain)*

Havadan karaya füze tabiri ([İngilizce](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizce) **air-to-surface missile** ayrıca, **air-to-ground missile**, **AGM**, **ASM** ya da **ATGM**) askeri [uçak](https://turkipedia.org/tr/wiki/U%C3%A7ak)lar tarafından (bombardıman, avcı veya saldırı türünden herhangi biri) fırlatılan, kara ve deniz hedeflerine karşı kullanılan [füze](https://turkipedia.org/tr/wiki/F%C3%BCze)lere verilen genel addır. Süzülen bombalara çok benzeseler de bu bombaların sahip oldukları itiş sistemleri vardır. Bu sistemler içerisinde en çok kullanılan türleri [roket](https://turkipedia.org/tr/wiki/Roket) ve [jet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Jet) motorlarıdır. Bu motorlar silaha kısa ve uzun menzil sağlamaktadır. Bunun yanında [Sovyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi)ler tarafından geliştirilen bazı füzelerde kullanılan [ramjet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ramjet) sistemi, füzeye hem uzun hem de yüksek uçuş hızı sağlamaktadır.

Havadan karaya füzeler; yön bulabilmek için [lazer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lazer), [infrared](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1l%C3%B6tesi) ve [GPS](https://turkipedia.org/tr/wiki/GPS) sinyallerinden faydalanırlar. Güdüm sistemi hedefin türüne göre değişmektedir. Örneğin bir gemiyi bulmak için kullanılan aktif veya pasif [radar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Radar) sistemi karada bulunan herhangi bir hedef için işe yaramaz.

Bazen havadan karaya güdümlü füzeler ile [karada karaya güdümlü füze](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karada_karaya_g%C3%BCd%C3%BCml%C3%BC_f%C3%BCze)ler özellikleri bakımından benzerlik gösterebilir. Havadan karaya güdümlü bir füze olan [Tomahawk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tomahawk) ile [AGM-86 ALCM](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-86) aynı özellikleri taşımaktadır. Diğer füzelerde örneğin [Penguen füzesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Penguin) ve [AGM-84 Harpoon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harpoon) gemisavar füzeleri olarak kullanılmaktadır. Birçok havadan karaya güdümlü füze, deniz ve kara hedeflerine karşı ufak değişikliklerle kullanılabilir. Örneğin [Standoff Land Attack Missile](https://turkipedia.org/tr/wiki/Standoff_Land_Attack_Missile), Harpoon füzesinin kara hedefleri için üretilen modelidir.

Havadan karaya güdümlü füzelerin en önemli artısı yer hedeflerine karşı çok uzak mesafeden ateşlenebilme kabiliyetleridir. Bu sayede uçak, düşmana ait [uçaksavar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hava_savunma_sava%C5%9F%C4%B1) sistemlerine yakalanmadan füzesini ateşleyip geri dönebilir. Bu sebepten bu tür füzelere **Ateşle ve unut** füzeler denir. Bazı füzeler ise hedefe atış menziline dahi girmeden ateşlenir. Bu füzeler daha sonra kendi kendini sevk ve idare ederek hedefini bulur ve imha ederler.

![Taurus KEPD 350 Alman Hava Kuvvetleri Luftwaffe tarafından kullanılmaktadır.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/83/Taurus_ILA2006.JPG)
*Taurus KEPD 350 Alman Hava Kuvvetleri Luftwaffe tarafından kullanılmaktadır. (axesofevil2000, public-domain)*

Havadan karaya füzelerin alt kategorileri şunlardır:

- Havadan ateşlenen [güdümlü tanksavar füzeler](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCd%C3%BCml%C3%BC_tanksavar_f%C3%BCzesi) (genellikle [helikopter](https://turkipedia.org/tr/wiki/Helikopter)den ateşlenir)
- Havadan ateşlenen [kruz füzesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Seyir_f%C3%BCzesi)ler
- Havadan ateşlenen [gemisavar güdümlü füze](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gemisavar_g%C3%BCd%C3%BCml%C3%BC_f%C3%BCze)ler
- [Radyasyon takipli füze](https://turkipedia.org/tr/wiki/Radyasyon_takipli_f%C3%BCze)ler

Bazen havadan karaya füzeler ‘’taktiksel’’ ve ‘’stratejik’' olmak üzere iki türe ayrılabilir. Taktiksel olanlar; geleneksel patlayıcı veya küçük nükleer başlık taşıyanlara denir. Stratejik olanlar ise büyük savaş başlıkları taşıyanlara verilmektedir. Bunlara örnek olarak pek sık rastlamasak da havadan karaya [balistik füze](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balistik_f%C3%BCze)leri verebiliriz.

## Havadan Karaya Füzeler

### Arjantin

- [MP-1000 Martín Pescador](https://turkipedia.org/tr/wiki/MP-1000_Martin_Pescador)
- [AS-25K](https://turkipedia.org/tr/wiki/AS-25K)

### Avustralya

- See USA (below)

### Türkiye

- [TRG-230-iHA](https://turkipedia.org/tr/wiki/TRG-230-iHA)

### Fransa

- [MBDA AS 30](https://turkipedia.org/tr/wiki/MBDA_AS_30)
- [MBDA Apache](https://turkipedia.org/tr/wiki/MBDA_Apache)
- [MBDA Exocet](https://turkipedia.org/tr/wiki/MBDA_Exocet)

### Fransa-İngiltere

- [Brimstone](https://turkipedia.org/tr/wiki/Brimstone_missile)
- [Storm Shadow](https://turkipedia.org/tr/wiki/Storm_Shadow)

### Almanya

- [Taurus KEPD 350](https://turkipedia.org/tr/wiki/Taurus_KEPD_350)
- [AGM Armiger](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM_Armiger)
- [PARS-3](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trigat)
- [Euromissile HOT](https://turkipedia.org/tr/wiki/Euromissile_HOT)
- [AS.34 Kormoran](https://turkipedia.org/tr/wiki/AS.34_Kormoran)
- [RBS 15](https://turkipedia.org/tr/wiki/RBS_15) (İsveç ile ortak kullanılıyor)

### Hindistan

- [BrahMos](https://turkipedia.org/tr/wiki/BrahMos)
- [Nag](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nag_Missile)
- [Jegan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Jegan)

### Norveç

- [Penguin füzesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Penguin)
- [Joint Strike Missile](https://turkipedia.org/tr/wiki/Naval_Strike_Missile)

### Pakistan

- [H2 Missile](https://turkipedia.org/tr/wiki/H2_Missile)
- [H4 Missile](https://turkipedia.org/tr/wiki/H4_Missile)
- [Baktar-Shikan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baktar-Shikan)
- [Babur missile](https://turkipedia.org/tr/wiki/Babur_missile)
- [Hafr](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hafr)
- [Ra'ad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ra%27ad)

### Güney Afrika

- [Mokopa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mokopa)

### İsveç

- [Rb 05](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rb_05)
- [RBS 15](https://turkipedia.org/tr/wiki/RBS_15)

### İngiltere

- [Blue Steel missile](https://turkipedia.org/tr/wiki/Blue_Steel_missile)
- [Brimstone missile](https://turkipedia.org/tr/wiki/Brimstone_missile)
- [Green Cheese missile](https://turkipedia.org/tr/wiki/Green_Cheese_missile) (1956'da iptal edildi)
- [AGM-48 Skybolt](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-48_Skybolt) (iptal edildi)
- [ALARM](https://turkipedia.org/tr/wiki/ALARM)

### ABD

- [AGM-12 Bullpup](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-12_Bullpup)
- [AGM-22](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-22)
- [AGM-28 Hound Dog](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-28_Hound_Dog)
- [AGM-45 Shrike](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-45_Shrike)
- [AGM-48 Skybolt](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-48_Skybolt)
- [AGM-53 Condor](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-53_Condor)
- [AGM-62 Walleye](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-62_Walleye)
- [AGM-63](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-63)
- [AGM-64 Hornet](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-64_Hornet)
- [AGM-65 Maverick](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-65_Maverick)
- [AGM-69 SRAM](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-69_SRAM)
- [AGM-76 Falcon](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-76_Falcon)
- [AGM-78 Standard ARM](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-78_Standard_ARM)
- [AGM-79 Blue Eye](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-79_Blue_Eye)
- [AGM-80 Viper](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-80_Viper)
- [AGM-83 Bulldog](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-83_Bulldog)
- [AGM-84 Harpoon](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-84_Harpoon)
- [AGM-86 CALCM](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-86_CALCM)
- [AGM-87 Focus](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-87_Focus)
- [AGM-88 HARM](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-88_HARM)
- [AGM-112](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-112)
- [AGM-114 Hellfire](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-114_Hellfire)
- [AGM-122 Sidearm](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-122_Sidearm)
- [AGM-123 Skipper](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-123_Skipper)
- [AGM-124 Wasp](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-124_Wasp)
- [AGM-129 ACM](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-129_ACM)
- [AGM-130](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-130)
- [AGM-131 SRAM II](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-131_SRAM_II)
- [AGM-136 Tacit Rainbow](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-136_Tacit_Rainbow)
- [AGM-137 TSSAM](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-137_TSSAM)
- [AGM-142 Have Nap](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-142_Have_Nap)
- [AGM-153](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-153)
- [AGM-154 JSOW](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-154)
- [AGM-158 JASSM](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-158_JASSM)
- [AGM-159 JASSM](https://turkipedia.org/tr/wiki/AGM-159_JASSM)

### SSCB-Rusya

- [AS-1 'Kennel'](https://turkipedia.org/tr/wiki/AS-1_Kennel) (KS-1 *Kometa*)
- [AS-2 'Kipper'](https://turkipedia.org/tr/wiki/AS-2_Kipper) (K-10S *Yen*)
- [AS-3 'Kangaroo'](https://turkipedia.org/tr/wiki/AS-3_Kangaroo) (H-20)
- [AS-4 'Kitchen'](https://turkipedia.org/tr/wiki/H-22) (H-22 Burya)
- [AS-5 'Kelt'](https://turkipedia.org/tr/wiki/AS-5_Kelt) (H-11/KSR-2)
- [AS-6 'Kingfish'](https://turkipedia.org/tr/wiki/AS-6_Kingfish) (H-26/KSR-5)
- [AS-7 'Kerry'](https://turkipedia.org/tr/wiki/AS-7_Kerry) (H-66, H-23 *Grom*)
- [AS-8](https://turkipedia.org/tr/wiki/AS-8) (9M114V *Sturm-V*)
- [AS-9 'Kyle'](https://turkipedia.org/tr/wiki/AS-9_Kyle) (H-28)
- [AS-10 'Karen'](https://turkipedia.org/tr/wiki/AS-10_Karen) (H-25)
- [AS-11 'Kilter'](https://turkipedia.org/tr/wiki/AS-11_Kilter) (H-58 *Izdeliye*)
- [AS-12 'Kegler'](https://turkipedia.org/tr/wiki/AS-12_Kegler) (H-25MP, H-27PS)
- [AS-13 'Kingbolt'](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kh-59) (H-59 *Ovod*)
- [AS-14 'Kedge'](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kh-29) (H-29)
- [AS-15 'Kent'](https://turkipedia.org/tr/wiki/AS-15_Kent) (H-55/H-65S *Izdeliye*)
- [AS-16 'Kickback'](https://turkipedia.org/tr/wiki/AS-16_Kickback) (H-15)
- [AS-17 'Krypton'](https://turkipedia.org/tr/wiki/AS-17_Krypton) (H-31)
- [AS-18 Kazoo](https://turkipedia.org/tr/wiki/AS-18_Kazoo) (H-59M *Ovod-M*)
- [AS-19 'Koala'](https://turkipedia.org/tr/wiki/AS-19_Koala) (P-750 *Grom*)
- [AS-X-19 'Koala'](https://turkipedia.org/tr/wiki/AS-X-19_Koala) (3M25A *Meteorit-A*)
- [AS-20 'Kayak'](https://turkipedia.org/tr/wiki/AS-20_Kayak) (H-35/H-37 *Uran*)
- [AS-X-21](https://turkipedia.org/tr/wiki/AS-X-21) (Kh-90 *Gela*)