Hatıroğlu Çeşmesi

Hatıroğlu Çeşmesi, Niğde merkez ilçede, Alaaddin Tepesi'nde Alaeddin Camii karşısında yer almaktadır.

Tarihi

Hatıroğlu Çeşmesi, Anadolu Selçuklu Devleti döneminde, 1267 (H. 666) yılında inşa edilmiştir. Çeşmenin inşa süreci, III. Gıyaseddin Keyhüsrev'in hükümdarlık dönemine (1265–1284) rastlamaktadır. Yapının kitabesinde, çeşmenin Hatıroğlu Şerafettin Mesud tarafından yaptırıldığı açıkça belirtilmektedir. Bu nedenle yapı, halk arasında onun ismiyle anılagelmiştir.^{[1]Özkarcı, Mehmet. Türk Kültür Varlıkları Envanteri: Niğde 51. Türk Tarih Kurumu, 2014, s. 452.}

Çeşme, Niğde'nin ilk yerleşim yeri olarak kabul edilen Alaaddin Tepesi'nde, Alaaddin Camii'nin karşısında konumlandırılmıştır. Bu yerleşim tercihi, yapının hem camiyle işlevsel bütünlük taşımasına hem de kamusal alanda su ihtiyacını karşılamasına olanak sağlamıştır.

Çeşmenin kitabesinde bulunan metin:^{[1]Özkarcı, Mehmet. Türk Kültür Varlıkları Envanteri: Niğde 51. Türk Tarih Kurumu, 2014, s. 452.}

Konumu ve mimarisi

Çeşme dikdörtgen planlı olup 1,26 × 3,75 × 4,54 metre ölçülerindedir. Yapımında yöreye özgü trakit taşı kullanılmıştır. Ön cephesindeki sığ niş, yuvarlak kemerle sonlandırılmıştır ve kemerin içinde beyaz mermer üzerine yazılmış bir kitabe yer almaktadır.

Çeşme düz çatılıdır ve taş duvar örgüsü ince yonu taşlarla yapılmıştır. Üst kısmında taş korniş bulunmaktadır. Yokuş başına inşa edildiği için arkasında, 50 cm çapında ve yaklaşık 84 metre derinliğinde bir kuyu yer almaktadır. Bu kuyuya kayadan oyulmuş merdivenlerle inilirken, zamanında güneş ışığını içeri yansıtan bir ayna kullanılarak temizlik yapılmıştır. Çeşme eğimli şekilde yapılmış ve suyu serbest olarak sokağa akacak biçimde tasarlanmıştır.^{[2]Karafakı, Filiz. Tarihî Çeşmeler ve Niğde Tarihî Kent Merkezi Çeşmeleri Üzerine Bir Araştırma. 27 Ocak 2023, s. 50-72.}

Yapı, sadeliği ve malzeme kullanımıyla Selçuklu sivil mimarisinin karakteristik özelliklerini yansıtmaktadır.

Ayrıca bakınız

• Alâeddin Camii

• Nalbantlar Çeşmesi