# Hasan Rızâ Paşa (1809 doğumlu)

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasan_R%C4%B1z%C3%A2_Pa%C5%9Fa_(1809_do%C4%9Fumlu)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Hasan Rızâ Paşa (1809 doğumlu), https://tr.wikipedia.org/wiki/Hasan_R%C4%B1z%C3%A2_Pa%C5%9Fa_%281809_do%C4%9Fumlu%29 (CC-BY-SA-4.0)

**Cihan Seraskeri Rızâ Paşa** ya da **Hasan Rızâ Paşa** (1809-1877), [Serasker](https://turkipedia.org/tr/wiki/Serasker) rütbesine ulaşmış, çeşitli hükûmet nâzırlıkları ve vâliliklerde bulunmuş [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) komutanı ve devlet adamıdır.[^1]

![Rızâ Paşa'nın portresi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d3/Cihan_Seraskeri_R%C4%B1za_Pasha.jpg)
*Rızâ Paşa'nın portresi (public-domain)*

## Hayatı

1809 doğumludur. Hasan Rızâ Paşa'nın ilk önemli görevi 1840 yılının Nisan ayında üstlendiği Hassâ Ordusu komutanlığıdır. 1841 yılında bu göreviyle eş zamanlı olarak [Hüdavendigâr vâliliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCd%C3%A2vendig%C3%A2r_Vilayeti)ni de üstlendi. 1843 yılının Temmuz ayında ilk kez [Serasker](https://turkipedia.org/tr/wiki/Serasker)liğe atandı. Meslek hayatı boyunca sekiz kez seraskerlik yapmıştır. Bunlar Temmuz 1843-Temmuz 1845, Mayıs 1848-Mart 1849:, Ocak 1854-Haziran 1855, Ocak 1854-Haziran 1855, Aralık 1856-Temmuz 1857, Ekim 1857-Eylül 1861, Haziran 1866-Şubat 1867, Eylül-Kasım 1875 ve Ocak-Nisan 1876 târihleri arasındadır. Ayrıca üç kez [Tophâne müşîri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toph%C3%A2ne_m%C3%BC%C5%9F%C3%AEri) olarak hizmet vermiştir. Bunlar ise Ağustos 1858-Haziran 1861, Mayıs 1866-Şubat 1867 ve târihleri arasındadır. Bir kez de Aralık 1853-Ocak 1854 arasında [Kaptan-ı Derya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaptan-%C4%B1_derya) ünvanını taşımıştır. Vâlilik olarak ise 1841-1843 ve 1849 yıllarında iki kez yaptığı Hüdavendigâr ve 1849-1850 yıllarında bir kez yaptığı [Selânik vâliliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selanik_Vilayeti) bulunmaktadır. Hükûmet nâzırlığı hizmeti ise Temmuz 1846-Mayıs 1848 ve 6-20 Ekim 1876 târihleri arasında iki kez yaptığı [Ticâret nâzırlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ticaret_ve_Ziraat_Nez%C3%A2reti) ve Şubat-Haziran 1873 ve Kasım 1875-Ocak 1876 târihleri arasında iki kez yaptığı [Bahriye Nâzırlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bahriye_Nez%C3%A2reti) vardır. [Kırım Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Sava%C5%9F%C4%B1)'nda bulunmuştur.

Hasan Rızâ Paşa 15 Haziran 1876 gecesi [Çerkes Hasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkes_Hasan)'ın [Midhat Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Midhat_Pa%C5%9Fa)'nın konağını basarak dört kişiyi öldürdüğü hükûmet toplantısına katılan devlet adamlarının arasındaydı. Midhat Paşa'yla birlikte kaçıp bir odaya saklanarak suikastten kurtulmuştu. Ertesi yıl [Birinci Meşrutiyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_Me%C5%9Frutiyet)'in îlânı üzerine kurulan [Meclis-i Âyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_%C3%82yan)'a üye tâyin edildi. Aynı yıl içinde öldü.

İstanbul'un [Üsküdar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Csk%C3%BCdar) ilçesinde [Boğaziçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fazi%C3%A7i) kıyılarında yer alan Hasan Rızâ Paşa'nın 1890 yıllarından sonra içinde oturduğu bir yalı Serasker Rızâ Paşa Yalısı olarak bilinmektedir ve günümüze kadar ulaşmıştır. Oğlu İbrahim Paşa ile Abdülmecid'ın kızı [Münire Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCnire_Sultan) evlendirildi; bu evlilikten oğlu Sultanzâde Alâeddin dünyaya geldi.

## Ayrıca bakınız

- [Hasan Rıza Paşa Çeşmesi (Caferağa)](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasan_R%C4%B1za_Pa%C5%9Fa_%C3%87e%C5%9Fmesi_%28Cafera%C4%9Fa%29)
- [Hasan Rıza Paşa Çeşmesi (Osmanağa)](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasan_R%C4%B1za_Pa%C5%9Fa_%C3%87e%C5%9Fmesi_%28Osmana%C4%9Fa%29)

[^1]: Son Dönem Osmanlı Erkan ve Ricali (1839 - 1922) Prosopografik Rehber, Sinan Kuneralp, ISIS Press, İstanbul, ISBN 9784281181, 1999.