# Hasan Enver Paşa > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasan_Enver_Pa%C5%9Fa > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Hasan Enver Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Hasan_Enver_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0) ![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/77/Hasan_Enver_Pasha.jpg/1280px-Hasan_Enver_Pasha.jpg) * (public-domain)* - **Doğum tarihi:** 1857 - **Doğum yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm yeri:** İstanbul, Türkiye - **Bağlılığı:** Osmanlı İmparatorluğu - **Hizmet yılları:** 1876-1908 - **Rütbesi:** Mirliva - **Savaşları:** 1897 Osmanlı-Yunan Savaşı - **Sonraki işi:** Yazar, eğitimci **Hasan Enver Paşa** (1857, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) – 1929, İstanbul), [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) mirlivasıdır. ## Hayatı ### Kökeni 1857 yılında İstanbul'da doğdu. Babası, [1848 Devrimleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/1848_Devrimleri) sırasında [Prusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prusya)'nın Polonya'yı işgali üzerine başlayan başarısız ayaklanmaya katıldıktan sonra [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)’na sığınan ve *Mustafa Celâleddin* adını alarak [Osmanlı Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu)'nda görev yapmış [Konstanty Borzęcki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Cel%C3%A2leddin_Pa%C5%9Fa)'dir. Annesi ise [Sırp](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rplar) kökenli [Ömer Lütfi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96mer_L%C3%BCtfi_Pa%C5%9Fa) ile [Çerkes](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkesler) asıllı Adviye Hanım'ın kızıdır. Adviye Hanım'ın babası [Çerkes Hafız Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkes_Haf%C4%B1z_Mehmed_Pa%C5%9Fa)'dır.[^1] ### Askerî hayatı 1868'de 262 numarayla kaydolduğu Mekteb-i Sultani'yi 1875 yılında tamamlayarak mezun oldu. Daha sonra [Harbiye Mektebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara_Harp_Okulu)'ni bitirerek babası gibi Osmanlı subayı oldu. İlk görevi Avusturya Ataşemiliterliği oldu. [1897 Osmanlı-Yunan Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Yunan_Sava%C5%9F%C4%B1_%281897%29)’nı takip etmek için Yıldız Sarayı'nda kurulan Askerî Teftiş Heyeti'nin kuruluşunda bulundu, ardından Teselya'nın liman kenti Volos (Βόλος) ele geçirildikten sonra buradaki birliğin komutanlığına atandı. 1898 yılında [Küba](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCba)'nın [İspanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0spanya)'ya başkaldırısını izlemek üzere görevlendirildi. Bu görevin nedeninin [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid)'in [Girit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Girit) ayaklanması için değerlendirmek üzere benzer deneyimler edinilmesi olduğu iddia edilir. 1901 yılında [Boxer Ayaklanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Boxer_Ayaklanmas%C4%B1) sırasında olaylara karışan Uygur Müslümanları için gönderilen *Nasihat Heyeti*ne başkanlık etti. Heyetin diğer üyeleri arasında [Bülent Ecevit](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BClent_Ecevit)'in büyükbabası olan Dadaylı [Müderris Mustafa Şükrü Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_%C5%9E%C3%BCkr%C3%BC_Efendi) ve [Enver Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Enver_Pa%C5%9Fa)'nın eniştesi Miralay Nazım da bulunuyordu. ### Son yılları Emekliliğinde Erenköy'de bir okul kurdu. Ayrıca [Edebiyat-ı Umumiye Mecmuası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edebiyat-%C4%B1_Umumiye_Mecmuas%C4%B1)’nda Türk tarihi hakkında makaleleri yayınlandı. 1929 yılında İstanbul'da öldü.[^2] ### Özel hayatı Mekteb-i Sultani'yi bitirdikten sonra [Paris](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris)'te mühendislik eğitimi gördü. Alman-[Huguenot](https://turkipedia.org/tr/wiki/Huguenotlar) kökenli Osmanlı generali [Mehmed Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BC%C5%9Fir_Mehmed_Ali_Pa%C5%9Fa)'nın kızı Leyla Hanım'la evlendi. Bu evlilikten beş çocuğu oldu. Celile Hanım (1879-1957), Mustafa Celâleddin (1880-1919), Münevver (1885-1942), Mehmet Ali (1892-1915) ve Sara. Kızlarından [Celile Hanım](https://turkipedia.org/tr/wiki/Celile_Hikmet), şair [Nâzım Hikmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%A2z%C4%B1m_Hikmet)'in, Münevver Hanım ise şair [Oktay Rıfat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Oktay_Rifat)'ın annesidir. Hasan Enver Paşa ne kadar da dışarıdan kendisini dindar bir Müslüman olarak gösterse de, özelde kendisine Edward adını takmıştı. Şarap içerdi ve sıkça Hristiyanlarla (birçoğu [Macar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macarlar) ve [Leh](https://turkipedia.org/tr/wiki/Polonyal%C4%B1lar)) arkadaşlık edinirdi.[^3] ## Günümüz kültürüne etkisi Latin Amerika üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan akademisyen ve yazar Mehmet Necati Kutlu’nun bulduğu 1898 yılına ait bir belgeden yola çıkarak Osmanlı’nın Küba’ya olan ilgisini araştıran Küba’nın Ankara Büyükelçisi Ernesto Gomez Abascal, aynı yıl Küba'nın 30 yıllık savaştan sonra İspanya’dan bağımsızlığını kazanması üzerinde durur. Hasan Enver’in Küba’dan gönderdiği raporlardan birinde ağır yaralandığını bildirdiğini de öğrenir. Yeterince bilgi edinemeyeceğini görünce bu konuyu roman olarak yazmaya karar verir ve *Havana’da Türk Tutkusu*[^4] romanını yazar. Romanın Türkçeye çevirisinde yine Mehmet Necati Kutlu görev almıştır. Kitap Küba ve İspanya'da da yayınlanacaktır.[^5] **NOT:** Kitabın ilk baskısı Türkçe olarak Türkiye'de 2009 yılında Everest yayınlarınca yapıldı. Daha sonra Küba'da 2010 yılında, "El Enviado del Sultán"[^6] adıyla yayımlandı. Kitabın ikinci Türkçe baskısı eylül 2012'de Nota Bene yayınları[^7] tarafından yapılmıştır. [^1]: Bessé, Alfred. The Turkish empire, embracing the religion, manners and customs of the people, with a memoir of the reigning sultan and Omer Pacha. s.n., 1855, s. 25. [^2]: NTV Tarih dergisi, Mayıs 2009, s.80-81. [^3]: Karpat, Kemal H. (2002). Studies on Ottoman Social and Political History: Selected Articles and Essays. BRILL: Leiden, s. 181. [^4]: Havana'da Türk Tutkusu, Ernesto Gomez Abascal, Çevirenler: Mehmet Necati Kutlu ve Ceren Karaca, Everest Yayınları, ISBN 9752895768. [^5]: NTV Tarih dergisi, Mayıs 2009, s.80-81. [^6]: El Enviado del Sultán, Ernesto Gómez Abascal, Casa Editora Abril, Ciudad de La Habana 2010, ISBN 978-959-210-687-1. [^7]: Havana'da Türk Tutkusu 1898, Ernesto Gomez Abascal, Nota Bene yayınları, Ankara, eylül 2012, ISBN 978-605-5513-26-9.