# Hasan Cemil Çambel > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasan_Cemil_%C3%87ambel > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Hasan Cemil Çambel, https://tr.wikipedia.org/wiki/Hasan_Cemil_%C3%87ambel (CC-BY-SA-4.0) ![Hasan Cemil Çambel](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/07/Hasan_Cemil_Bey_%28%C3%87ambel%29.jpg) *Hasan Cemil Çambel (public-domain)* **Hasan Cemil Çambel**[^1] (1879, [Çanakkale](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale)[^2][^3] - 9 Aralık 1967, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)), [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) asker, devlet adamı, milletvekili, siyasetçi ve tarihçi. [TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi) III. (Ara Seçim), IV., V., VI., VII. ve VIII. dönem Bolu milletvekillidir. [Türk Tarih Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Tarih_Kurumu) kurucu üyeliği ve başkanlığı yapmıştır. [Atatürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'ün yakın dostlarından olan Çambel, akşam sofralarının devamlı konuklarından birisi idi.[^4] Ünlü arkeolog [Halet Çambel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halet_%C3%87ambel)'in babasıdır. ## Yaşamı 1879'da (1295) Çanakkale'de doğdu. Babası Kocapamukçu adı ile tanınan Mehmet Şükrü, annesi Behiye Hanım'dır. Sadrazam Hakkı Paşa-Suat Hanım kızı Ayşe Remziye ile evli; Prof. Dr. Perihan Çambel, Prof. Dr. [Zehra Halet Çambel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halet_%C3%87ambel), Fatma Leyla Çambel ve Prof. Dr. Ali Bülent Çambel'in babasıdır.[^5] [Kuleli Askeri İdadisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuleli_Asker%C3%AE_Lisesi)'ni tamamladıktan sonra, [Harp Akademisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara_Harp_Enstit%C3%BCs%C3%BC)'nden yüzbaşı rütbesiyle mezun oldu. Kurmay Yüzbaşı olarak Almanya'ya gönderildi ve 1902 yılında öğrenimini Prusya Harp Akademisi'nde tamamladı.[^6] ### Askeri yaşamı Bir süre [Karlsruhe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karlsruhe)'de General Hindenburg'un Karargâhında çalıştıktan sonra yurda dönen Hasan Cemil Bey, [Selanik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selanik)'te Rumeli Genel Müfettişliği ve Jandarma Islahat Müfettişliği'nde görevlendirildi. [Balkan Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkan_Sava%C5%9Flar%C4%B1)’nda Genel Karargâh harekât şubesi müdürlüğü yaptı. 1913'te [Berlin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berlin) Büyükelçiliği Askeri Ataşesi oldu. Büyükelçi [İbrahim Hakkı Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Hakk%C4%B1_Pa%C5%9Fa)’nın kızı Remziye Hanım ile evlendi, dört çocuk sahibi oldu. Hukukçu ve gazeteci Leyla Çambel, kanser araştırmacısı Perihan Çambel, arkeolog [Halet Çambel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halet_%C3%87ambel), mühendis Bülent Çambel’in babasıdır. [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)'nda [Irak cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak_Cephesi)'nde 51. tümen komutanlığına atandı ve tümeni ile Felâhiye Savaşı'na katıldı. 1917'de yaralı olarak yeniden Berlin Askeri Ataşeliğine gönderildi. Şehzade [Vahdettin](https://turkipedia.org/tr/wiki/VI._Mehmed)'in Berlin ziyaretinde askeri müşavirliğini yaptı. ### Yurda dönüşü [Mondros Mütarekesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mondros_M%C3%BCtarekesi)'nin imzalanmasından sonra Kurmay Albay rütbesinden emekliye ayrılan Hasan Cemil Bey Anadolu’nun işgal altında olması ve bozulan sağlığının tedavi gerektirmesi nedeniyle hemen yurda dönemedi.[^7] Ailesi ile birlikte [İsviçre](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0svi%C3%A7re)'de ve [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya)'da bir süre kaldıktan sonra 1924’te İstanbul’a döndü. 1925-1928 yılları arasında Haliç Vapur İşletmesi Şirketi Müdürlüğü yaptı. ### Milletvekilliği 1928 yılında [Bolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bolu) milletvekili seçilerek, [TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi)’nin 3.döneminden 8.dönemine kadar milletvekilliğini sürdürdü. Bu görevde kaldığı süre içerisinde Dışişleri Encümeni, Parlamentolar arası Derneği ve Birleşmiş Milletler Derneği üyeliklerinde bulundu. [Soyadı Kanunu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Soyad%C4%B1_Kanunu) çıktıktan sonra kendisine [Atatürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk) tarafından “*Çambel*” soyadı verildi. ### Türk Tarih Kurumu Başkanlığı 1935 yılında [Yusuf Akçura](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Ak%C3%A7ura)'nın ölümü üzerine [Türk Tarih Kurumu](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Tarih_Kurumu) Başkanlığı'na getirildi. 1941'e kadar bu görevini sürdüren Çambel, 1936'da I. Büyük Türk Tarih Kongresi'ni düzenledi . Türk tarih araştırmalarının ve Kurumu’nun modern bir biçimde organize edilmesine önayak oldu. “[Türk Tarihinin Ana Hatları](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Tarihinin_Ana_Hatlar%C4%B1)” eserinden başlayarak Türk Tarih Kurumu’nun yayınlarını yönetti. 1939’da Berlin'deki Alman Arkeoloji Enstitüsü'nün onur üyesi seçildi. ### Yazı yaşamı Çeşitli gazete ve dergilerde tarih, edebiyat, felsefe alanında yazılar yayımlayan Çambel; [Cumhuriyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cumhuriyet_%28gazete%29), [Hâkimiyet-i Milliye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulus_%28gazete%29) ve [Ulus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulus_%28gazete%29) gazetelerindeki başyazıları, İstanbul Türk Ocağı’ndaki çalışmaları ve konferansları, [Türk Yurdu](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Yurdu)’ndaki yazılarıyla Atatürk inkılâplarını desteklemiştir. Çambel'in 1927-1960 tarihlerinde yayınladığı çoğu Atatürk'e ilişkin anıları, “*Makaleler Hatıralar*” adlı kitapta toplanmıştır. 9 Aralık 1967'de öldü. İstanbul'da Karacaahmet Mezarlığı'nda toprağa verildi.[^8][^9] ## Eserleri - Attila'dan Atatürk'e - Attila'dan Atatürk'e (2. bölüm) - Gençlik Ruhu ve Gençleşme – Konferans, 1934 - Türkler, Dilleri ve Kaderleri, 1949 - Bakacak Kahvesi, 1947 - Atatürk ve Tarih, 1939 - Türk Gençliği Nasıl Yetiştirilmelidir?, 1932 (Konferans) - Yeni Ruh, 1929 - Jüpiter, 1927 - Jüpiter, 1928 ### Çevirileri - Alman Ruh Tarihine Dair Tetkikler, 1932 (Wilhelm Dilthey) - Fichte ve Fichte'nin Hitabeleri-Türk Gençliğine Bir Armağan, 1927 - Cannae'dan Can, 1327 (Feldmareşal von Schlieffen) [^1]: TBMM Albümü 1. Cilt (1920-1950). TBMM Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü. [^2]: TBMM Albümü 1. Cilt (1920-1950). TBMM Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü. [^3]: Arşivlenmiş kopya. [^4]: Mehmet Yaşin, Atatürk’ün Sofrası, Mehmetyasin.com ,15.12.2013, Erişim tarihi:15.01.2014. [^5]: TÜRK PARLAMENTO TARİHİ TBMM - III. DÖNEM 1927 - 1931 III. CİLT. [^6]: Zekiye Kopaçlı, Atatürk Araştırma Merkezi Kütüphane ve Arşivi’ni Zenginleştirme Çalışmaları ve Hasan Cemil , Atam Dergisi, Sayı:40, Cilt:14, Mart 1998, Erişim tarihi:14.01.2014. [^7]: Yaşamını Arkeolojiye ve Anadolu'ya Adamış Bir Bilim Kadını Halet Çambel, TÜBİTAK Bilim ve Teknik Dergisi Sayı:359, Ekim 1997. [^8]: TÜRK PARLAMENTO TARİHİ TBMM - III. DÖNEM 1927 - 1931 III. CİLT. [^9]: Çambel'in Cenazesi Törenle Kaldırıldı, Cumhuriyet Gazetesi, 13.12.1967, Erişim tarihi:15.01.2014.