Haraki

Ebu Muhammed 'Abd al-Jabbar al-Kharaqī, ayrıca Haraki (1084-1158), 12. yüzyılda Merv yakınlarındaki Harak'ta doğmuş bir İranlı^{[1]Selin, Helaine. Encyclopaedia of the history of science, technology, and medicine in non-western cultures. Springer, 2008, s. 134.} astronom ve matematikçidir.^{[2]Encyclopaedia of the history of science, technology, and medicine, ed. Helaine Selin, p.478} İran sarayında Sultan Sencer'in hizmetindeydi. Haraki, Almagestte Batlamyus'un astronomik teorisine meydan okudu ve gezegenlerin tüplerin içinde hareket ettiği devasa maddi küreler hayal ederek alternatif bir küreler teorisi kurdu.^{[2]Encyclopaedia of the history of science, technology, and medicine, ed. Helaine Selin, p.478}

Guillaume Postel, 1536'da Osmanlı İmparatorluğu'na yaptığı seyahatler sırasında el-Kharaqī'nin Muntahā al-idrāk fī taqāsīm al-aflāk ("Kürelerin Bölünmelerinin Nihai Kavraması") adlı astronomik eserini elde etti, açıkladı ve Avrupaya geri getirdi.^{[3]Islamic science and the making of European Renaissance, by George Saliba, p.218}

Haraki ayrıca, artık kayıp olan Al-Risala al-Shāmila ("Kapsamlı İnceleme") ve Al-Risala al-Maghribiyya ("Kuzey Afrika İncelemesi", dirhem ve dinar hesabıyla ilgili) adlı matematiksel incelemeler yazdı.^{[2]Encyclopaedia of the history of science, technology, and medicine, ed. Helaine Selin, p.478}

Çalışmaları

• Muntahā al-idrāk fī taqāsīm al-aflāk ("Kürelerin Bölümlerinin Nihai Kavramı") 1138/9

• Al-Risala al-Shāmila ("Kapsamlı İnceleme")

• Al-Risala al-Maghribiyya ("Kuzey Afrika İncelemesi")