# Hamdullah Suphi Tanrıöver > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Hamdullah_Suphi_Tanr%C4%B1%C3%B6ver > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Hamdullah Suphi Tanrıöver, https://tr.wikipedia.org/wiki/Hamdullah_Suphi_Tanr%C4%B1%C3%B6ver (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/29/Hamdullah-Suphi-Tanr%C4%B1%C3%B6ver2.jpg) * (public-domain)* - **Makam:** Türkiye Millî Eğitim Bakanı; TBMM Maarif Vekili; Türkiye Büyük Millet Meclisi; 1., 2., 3., 7., 8., 9. ve 10. Dönem Milletvekili; Meclis-i Mebûsan; 6. Dönem Mebusu - **Dönembaşı:** 3 Mart 1925; 14 Aralık 1920; 8 Mart 1943; 23 Nisan 1920; 12 Ocak 1920 - **Dönemsonu:** 19 Aralık 1925; 20 Kasım 1921; 11 Eylül 1957; 26 Mart 1931; 18 Mart 1920 - **Başbakan:** Fethi Okyar; Fevzi Çakmak - **Öncegelen:** Şükrü Saracoğlu; Rıza Nur - **Sonragelen:** Mustafa Necati Uğural; Mehmet Vehbi Bolak - **Seçim bölgesi:** 1943 - Mersin; 1946 - İstanbul; 1950 - Manisa; 1954 - İstanbul; 1920 - Antalya; 1923 - İstanbul; 1927 - İstanbul; 1919 – Antalya - **Doğum tarihi:** 1885 - **Doğum yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm yeri:** İstanbul, Türkiye - **Partisi:** Cumhuriyet Halk Partisi (1923-1950); Demokrat Parti (1950-1955); Hürriyet Partisi (1955-1958) - **Öğrenim:** Galatasaray Lisesi **Hamdullah Suphi Tanrıöver** (1885, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) - 10 Haziran 1966, İstanbul), [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) edebiyatçı, yazar, öğretmen, milletvekili, siyasetçi. [Kurtuluş Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1) ve cumhuriyetin ilk yıllarında [TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi)'de yaptığı coşkulu konuşmaları nedeniyle "Millî Hatip" ve "Cumhuriyet Hatibi" olarak tanınan bir siyaset adamı ve yazardır. Ayrıca [İstiklâl Marşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stikl%C3%A2l_Mar%C5%9F%C4%B1)'nı [Türkiye Büyük Millet Meclisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi)nde ilk okuyan kişidir. Tanrıöver önce [Fecr-i Âti Hareketi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fecr-i_%C3%82t%C3%AE) içinde, daha sonra [Millî Edebiyat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mill%C3%AE_Edebiyat) toplulukları içinde yer aldı. Zamanla siyasi kimliği, şair ve yazar kimliğinin önüne geçti. [Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan_6._d%C3%B6nem_mebuslar%C4%B1_listesi)nda ve I, II, III, VII, VIII ve IX. dönem TBMM'de milletvekilli olarak bulundu. İki defa [Millî Eğitim Bakanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mill%C3%AE_E%C4%9Fitim_Bakanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1_%28T%C3%BCrkiye%29) yaptı. Siyasi yaşamının yanı sıra, [Türk Ocakları](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ocaklar%C4%B1)nın başkanlığını yürüttü. Türk Ocaklarının kapatılmasından sonra 13 yıl [Bükreş](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCkre%C5%9F)'te [büyükelçilik](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C4%B1%C5%9F_temsilcilik) görevinde bulundu. Yurda geri döndüğünde Türk Ocaklarını tekrar kurdu; ismi aralıklarla toplam 34 yıl başkanlık ettiği bu kurum ile özdeşleşmiştir. ## İlk yılları ve eğitimi Hamdullah Suphi Tanrıöver 1885 yılında [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_%28il%29)'un [Aksaray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aksaray%2C_Fatih) semtindeki [Abdüllatif Suphi Paşa Konağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suphi_Pa%C5%9Fa_Kona%C4%9F%C4%B1)'nda doğmuştur. Babası [Tanzimat Dönemi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanzimat) bilim ve siyaset adamlarından [Abdüllatif Suphi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BCllatif_Suphi_Pa%C5%9Fa), annesi bir Çerkez kızı olan Ülfet Hanım'dır. Dedesi ilk Osmanlı [Maarif Nazırı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ma%C3%A2rif-i_Um%C3%BBmiye_Nez%C3%A2reti) [Abdurrahman Sami Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abdurrahman_S%C3%A2m%C3%AE_Pa%C5%9Fa) olup, babası Osmanlı devletinin 6. Maarif Nazırı olarak görev yapmıştır. Çocukluğu yoğun bir kültür ortamında geçti. Yetiştiği konak divan edebiyatının son şairlerinin sık sık bir araya geldikleri bir toplantı yeri gibiydi.[^1] İlk şiirleri amcası Sezai Bey'in [Paris](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris)'te çıkardığı Şura-yı Ummet gazetesinde yayımlandı.[^2]İlkokulu; Kısıklı, Altunizade ve [Numune-i Terakki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Numune-i_Terakki_Mektebi) mekteplerinde yaptı, [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid)'in iradesiyle parasız yatılı olarak [Mekteb-i Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Galatasaray_Lisesi)ide (Galatasaray Lisesinde) öğrenim gördü.[^3] ## Kariyeri ve siyasal yaşamı Okuldan 1904 yılında mezun oldu ve meslek olarak öğretmenliği seçti. Ayasofya Rüştiyesinde hitabet ve Fransızca, [Darülmuallimin](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2r%C3%BClmuallim%C3%AEn)de edebiyat, [Darülfünun](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2r%C3%BClf%C3%BCn%C3%BBn)da Türk-İslam sanatı dersleri verdi. 1909 yılında [Fecr-i Ati](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fecr-i_%C3%82t%C3%AE) topluluğuna katıldı. 1911'de bu topluluktan ayrılarak [Ziya Gökalp](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ziya_G%C3%B6kalp) önderliğindeki [Genç Kalemler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gen%C3%A7_Kalemler) çevresinde gelişen [Millî Edebiyat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mill%C3%AE_Edebiyat) akımına bağlandı. 1912 yılında milliyetçilik akımının İstanbul'daki merkezi olan [Türk Ocağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ocaklar%C4%B1)na girdi ve başkan oldu. Aralıklarla toplam 34 yıl bu kurumda başkanlık yaptı (1912-1931, 1949-1959, 1961-1966). İstanbul'daki işgalci güçlere karşı düzenlenen açık hava toplantılarında hitabetin etkili örnekleri olarak gösterilen konuşmalar yaptı ve güçlü bir hatip olarak tanındı. Son Osmanlı [Meclis-i Mebûsan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan)ı (1920) Antalya üyesi olarak seçildi; mecliste [Misak-ı Milli](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%AEs%C3%A2k-%C4%B1_Mill%C3%AE) lehine konuşmalar yaptı.[^4] [Meclis-i Mebûsan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan)ın işgal güçleri tarafından kapatılmasından sonra, millî mücadeleye katılmak için [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara)'ya gitti. [TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi)'nin ilk döneminde milletvekili olarak yer aldı. İlk kabinede [Maarif Vekili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mill%C3%AE_E%C4%9Fitim_Bakanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1_%28T%C3%BCrkiye%29) olarak görev alıp, bu görevde bir yıl kaldı. Vekilliği sırasında milli marş için güfte yarışması açıldı. [Mehmet Akif](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmet_%C3%82kif_Ersoy)'in yarışmaya katılması için çaba harcadı ve [İstiklâl Marşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stikl%C3%A2l_Mar%C5%9F%C4%B1)'nı etkili sesi ile meclis kürsüsünde ilk defa okudu. ![Atatürk ve Tanrıöver](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3c/Atat%C3%BCrk_ve_Tanr%C4%B1%C3%B6ver.jpg) *Atatürk ve Tanrıöver (public-domain)* ![22 Haziran 1925 tarihli Golspor dergisinde Hamdullah Suphi Bey, sporcularla bir arada.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/1925_06_22_Golspor_Hamdullah_Suphi.jpg/1280px-1925_06_22_Golspor_Hamdullah_Suphi.jpg) *22 Haziran 1925 tarihli Golspor dergisinde Hamdullah Suphi Bey, sporcularla bir arada. (Golspor Dergisi, public-domain)* ![Hamdullah Suphi Tanrıöver'in Merkezefendi Mezarlığı'nda yer alan anıt-mezarı, İstanbul](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/43/Grave_of_Hamdullah_Suphi_Tanr%C4%B1%C3%B6ver.jpg/1280px-Grave_of_Hamdullah_Suphi_Tanr%C4%B1%C3%B6ver.jpg) *Hamdullah Suphi Tanrıöver'in Merkezefendi Mezarlığı'nda yer alan anıt-mezarı, İstanbul (Maurice Flesier, CC-BY-SA-4.0)* TBMM I ve II. dönemlerinde [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_%28il%29) milletvekili olarak yer aldı. 1925 yılında ikinci kez Millî Eğitim Bakanı oldu ve bu görevi 4 Mart - 19 Aralık 1925 tarihleri arasında yürüttü. Bir yandan da Türk Ocakları Başkanlığını sürdürdü. Derneğin merkezini İstanbul'dan Ankara'ya taşıdı. Yeni devletin kültürel yönden teşkilatlanmasında ve Türk kültürünün yayılmasında Türk Ocaklarının büyük rolü oldu. 1931 yılında şube sayısı 278'e, üye sayısı ise 32 bine ulaştı.[^5] Siyasal bir güç niteliği kazanmaya başlayan kurum [Atatürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'ün 25 Mart 1931 tarihli gazetelerde yayımlanan talimatı üzerine 10 Nisan'da kendisini feshetti.[^6] Türk Ocaklarının kapanmasının ardından, 1931 yılında [Bükreş](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCkre%C5%9F) büyükelçisi olarak atandı. 13 yıl sürdürdüğü bu görev sırasında Bükreş'te büyük bir Türk mezarlığı yapılmasını ve [Gagavuz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gagavuzlar) kasaba ve köylerinde Türkçe eğitim yapan okullar açılmasını sağladı.[^7] 1944 yılında büyükelçilikten emekliye ayrılıp siyasete geri döndü. 1945'te [İçel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mersin), 1946'da İstanbul [Cumhuriyet Halk Partisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cumhuriyet_Halk_Partisi) (CHP) milletvekili olarak yeniden TBMM'ye girdi. [CHP](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cumhuriyet_Halk_Partisi) içindeki kaynaşmalarda müfritlere karşı cephenin başında bulunup, sonunda partiden ayrıldı.[^8] 10 Mayıs 1949 tarihinde İstanbul'da yeniden açılan Türk Ocaklarının başkanı oldu.1950 seçimlerinde [Demokrat Parti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Demokrat_Parti_%281946%29) (DP) listesinden bağımsız [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa_%28il%29) milletvekili, 1954 yılında yine DP'den İstanbul milletvekili seçildi. 1957 yılında [Hürriyet Partisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCrriyet_Partisi) adayı olarak katıldığı seçimleri kaybetti. ## Ölümü [Türk Ocakları](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ocaklar%C4%B1) başkanlığını yürütmeye devam ederken 10 Haziran 1966 tarihinde öldü. Edirnekapı [Merkezefendi Mezarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merkezefendi_Mezarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na defnedildi. ## Eserleri Tanrıöver'in birçok yazı ve şiiri vardır. Yazdığı eserlerden bazıları şunlardır: - Namık Kemal Bey Mağusa'da (1909) - [Günebakan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCnebakan_%28kitap%29) (makaleleri, 1929) - [Dağ Yolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Da%C4%9F_Yolu_%28kitap%29) (hitabetleri, 1928-1931)[^9] - Anadolu Millî Mücadelesi (1946)[^10][^11] [^1]: Prof. Dr. Adil Dağıstan, “Hamdullah Suphi’nin Romanya Büyükelçiliği ve Gagauz Türkleri”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Sayı 54, Cilt 18, Kasım 2002. [^2]: Turkceciler.com Hamdullah Suphi Maddesi. [^3]: Hamdullah Suphi Tanrıöver Kimdir?. [^4]: Prof. Dr. Adil Dağıstan, “Hamdullah Suphi’nin Romanya Büyükelçiliği ve Gagauz Türkleri”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Sayı 54, Cilt 18, Kasım 2002. [^5]: Mustafa Arıkan, Ahmet Deniz, Türk Ocaklarını Kapatılışı, Borçları ve Emlakının Tasfiyesi, Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Sayı 15, Güz 2004. [^6]: Sinan Tavukçu, Atatürk Türk Ocaklarını Neden Kapattı? Haber10.com, 09.03.2009. [^7]: Prof. Dr. Adil Dağıstan, “Hamdullah Suphi’nin Romanya Büyükelçiliği ve Gagauz Türkleri”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Sayı 54, Cilt 18, Kasım 2002. [^8]: Yakın Tarihte Gördüklerim ve Geçirdiklerim. Pera Turizm ve Ticaret A.Ş, 1997, s. 1412 - 1418. [^9]: Arşivlenmiş kopya. [^10]: Arşivlenmiş kopya. [^11]: Arşivlenmiş kopya.