# Halil Hammâde Paşa > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Halil_Hamm%C3%A2de_Pa%C5%9Fa > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Halil Hammâde Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Halil_Hamm%C3%A2de_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d9/Halil_Hamm%C3%A2de_Pasha.jpg) * (public-domain)* - **Adı:** Halil Hammâde Paşa - **Milliyeti:** Osmanlı - **Doğum yeri:** Beyrut, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm tarihi:** 1910 - **Dini:** İslam - **Makam:** Evkaf Nazırı; Meclis-i Âyan üyesi - **Dönembaşı:** 1909; 1908 - **Dönemsonu:** 1910; 1910 - **Öncegelen:** Ziya Bey - **Sonragelen:** Ali Haydar Efendi - **Hükümdar:** II. Abdülhamid **Halil Hammâde Paşa** (d. [Beyrut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyrut) - ö. 1910), [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) devlet adamı ve siyasetçidir. ## Hayatı [Beyrut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyrut) doğumludur. [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'dan Beyrut'a göçen bir ailenin çocuğudur. Eğitimini Avrupa'da tamamlamıştır. Beyrut Gümrük İdaresinde çalışmıştır. [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'da bulunmuştur. [II. Meşrutiyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Me%C5%9Frutiyet) sonrası, [Kâmil Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2mil_Pa%C5%9Fa)'nın sadrazamlığı sırasında, 27 Aralık 1908'de [Meclis-i Âyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_%C3%82yan) üyeliğine atanmıştır. [Hüseyin Hilmi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin_Hilmi_Pa%C5%9Fa) Hükûmetinde [Evkaf Nazırlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Evkaf-%C4%B1_H%C3%BCm%C3%A2yun_Nez%C3%A2reti) yapmıştır. [31 Mart Vakası](https://turkipedia.org/tr/wiki/31_Mart_Vakas%C4%B1) üzerine kurulan [Tevfik Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_Tevfik_Okday) Hükûmetinde de yerini korumuştur. Ancak gelişen olaylar karşısında "Pauvre Pays! Tu sera comme l'egypte-Zavallı Memleket! Sen de Mısır gibi olacaksın" diyerek, 31 Mart isyanına karşı tepkisini dile getirmiştir. 1910'da ölmüştür.[^1] [^1]: Güneş, İhsan. Türkiye Büyük Millet Meclisi Vakfı Yayınları No : 15 Türk Parlamento Tarihi Meşrutiyete Geçiş Süreci I. ve II. Meşrutiyet II. Cilt Ayân ve Mebûsân Meclisleri Üyelerinin Özgeçmişleri, s. 121.