# Halil Hamid Paşa > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Halil_Hamid_Pa%C5%9Fa > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Halil Hamid Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Halil_Hamid_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0) ![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/27/Halil_Hamid_Pasha.jpg/1280px-Halil_Hamid_Pasha.jpg) * (French artists in the Ottoman Empire, public-domain)* - **Makam:** Osmanlı Sadrazamı - **Dönembaşı:** 31 Temmuz 1782 - **Dönemsonu:** 31 Mart 1785 - **Hükümdar:** I. Abdülhamid - **Öncegelen:** Yeğen Seyyid Mehmed Paşa - **Sonragelen:** Hazinedar Şahin Ali Paşa - **Doğum tarihi:** 1736 - **Doğum yeri:** Isparta, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm tarihi:** 27 Nisan - **Ölüm yeri:** Bozcaada, Osmanlı İmparatorluğu - **Yattığı yer:** Karacaahmet Mezarlığı, İstanbul **Halil Hamid Paşa** (1736, [Isparta](https://turkipedia.org/tr/wiki/Isparta) – 27 Nisan 1785, [Bozcaada](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bozcaada)), [I. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abd%C3%BClhamid) saltanatında, 31 Temmuz 1782 - 31 Mart 1785 tarihleri arasında [sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam)lık yapmış [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) devlet adamı. ## Hayatı 1736 [Isparta](https://turkipedia.org/tr/wiki/Isparta) doğumludur.[^1] Babası Gözcüoğlu Ali Ağa, annesi Zeynep hanımdır. Küçük yaşlarda [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a gelmiş, kâtipliklerde ve [Beylikçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beylik%C3%A7i) maiyetinde çalışmıştır. [Babadağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Babada%C4%9F%2C_Tul%C3%A7a)'da görev yaparken [Divan-ı Hümayun](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2n-%C4%B1_H%C3%BCm%C3%A2yun) Hocalığı rütbesini kazanmıştır. Devlet işlerindeki başarılarından dolayı 1779 yılında [Büyük Tezkereci](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Tezkereci)lik görevine getirilmiştir. 1780 yılında [Tersane Emini](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tersane_Emini) ve bir sene sonra da sadrazam kethüdâsı oldu. 1782'de [Yeğen Seyyid Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ye%C4%9Fen_Seyyid_Mehmed_Pa%C5%9Fa)'nın azledilmesi üzerine [Silahdar Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silahdar_Cihangirli_Mehmed_Pa%C5%9Fa) vasıtasıyla Sadrazamlığa atandı. Sadrazamlığı sırasında [Yeniçeri Ocağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)'nı ıslah etmek ve gücünü kısıtlamak yönünde çalışmalarda bulundu. [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa) ile yakın ilişkiler kurarak, askeri reform için gereken personeli ülkeye davet etti. Güçlü ve reformcu bir sadrazam olarak tanındı. ![Mehmed Rauf Efendi'nin 1789'daki tasviriyle, Halil Hamid Paşa'nın açtığı Mühendishâne-i Hümâyûn](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/42/The_Imperial_School_of_Engineering_Muhendishane_building_in_Tableau_des_nouveaux_reglemens_de_l%27Empire_Ottoman_by_Mahmoud_Rayf_Efendi_Constantinople_1789.jpg) *Mehmed Rauf Efendi'nin 1789'daki tasviriyle, Halil Hamid Paşa'nın açtığı Mühendishâne-i Hümâyûn (Mahmoud\_Rayf\_Efendi, public-domain)* Muhaliflerinin yoğun baskısı sonucu I. Abdülhamit'in gazabına uğradı. Yolsuzlukla ve darbe planlamakla suçlanarak görevinden azledildi ve [Gelibolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gelibolu)'ya sürüldü. Ancak birkaç gün sonra [Bozcaada](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bozcaada)'ya getirilerek burada başı kesilerek idam edildi. Vücudu Bozcaada'da defnedilmiş, kesilen başı ise İstanbul'a getirilerek [Karacaahmet Mezarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karacaahmet_Mezarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na defnedilmiştir. ![Halil Hamid Paşa'nın Bozacaada'daki mezarı](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/Halil_Hamid_Pasha_tomb%2C_Bozcaada.jpg/1280px-Halil_Hamid_Pasha_tomb%2C_Bozcaada.jpg) *Halil Hamid Paşa'nın Bozacaada'daki mezarı (Tayfun Uslu ( Tauslu at en.wikipedia ), CC-BY-SA-3.0)* [I. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abd%C3%BClhamid)’in karısı dışında ardından gözyaşı döktüğü tek kişidir. [Bülent Ecevit](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BClent_Ecevit) hükümetinde Ekonomiden Sorumlu Devlet Bakanlığı görevini üstlenen [Kemal Derviş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemal_Dervi%C5%9F)’in de büyük dedesidir.[^2] ## Ayrıca bakınız - [I. Abdülhamit](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abd%C3%BClhamid) - [Duraklama Dönemi Osmanlı Sadrazamları listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Duraklama_d%C3%B6nemi_Osmanl%C4%B1_sadrazamlar%C4%B1_listesi) ## Dış bağlantılar - İsmail Hakki Uzunçarşılı, "[Sadrâzam Halil Hamid Paşa](https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/172962)", *Türkiyat Mecmuası*, no. 5 (1935), ss. 213-267 [^1]: Sadrazam Halil Hamid Paşa, Osmanlı Devleti'ne sadrazamlık yapmış Ispartalı (eski adıyla Hamid ili) dört devlet adamından biridir (diğerleri Kemankeş Kara Ali Paşa, Seyyid Ali Paşa ve Hüseyin Avni Paşa). [^2]: Dedem devşirme olmayan tek paşaydı. Yeni Şafak, 31 Ocak 2013.