# Halil Ethem Eldem > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Halil_Ethem_Eldem > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Halil Ethem Eldem, https://tr.wikipedia.org/wiki/Halil_Ethem_Eldem (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a5/Halil_Ethem_Eldem.jpg) * (Şehbal mecmuası, public-domain)* - **Doğumadı:** Halil Ethem - **Doğum tarihi:** 1861 - **Doğum yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm tarihi:** 17 Kasım 1938 - **Yattığı yer:** Edirnekapı Şehitliği, İstanbul - **Eğitim:** Kaptan İbrahim Paşa Rüştiyesi; Zürih Üniversitesi Tabii İlimler Yüksek Okulu; Viyana Poliklinik Yüksek Okulu; Berna Üniversitesi - **Meslek:** Öğretmen; Tarihçi; Siyasetçi - **Akrabalar:** Sadrazam İbrahim Ethem Paşa, Osman Hamdi Bey **Halil Ethem Eldem,** (d. 1861, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) - ö. 17 Kasım 1938, İstanbul), Sadrazam [İbrahim Edhem Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Edhem_Pa%C5%9Fa)'nın oğlu, [Osman Hamdi Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osman_Hamdi_Bey) ile [İsmail Gâlip Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smail_Galip_Bey)'in küçük kardeşidir.[^1] ## Hayatı 1861'de doğdu. Babası [İbrahim Edhem Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Edhem_Pa%C5%9Fa), [Rum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rum) asıllı Osmanlı [sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam)ı idi. İlköğrenimini Kaptan İbrahim Paşa Rüştiyesi'nde, orta öğrenimini [Berlin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berlin)'de, yüksek tahsilini ise [Zürih](https://turkipedia.org/tr/wiki/Z%C3%BCrih), [Viyana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyana) ve [Basel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basel)'de tamamladı. [Zürih Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Z%C3%BCrih_%C3%9Cniversitesi)'nde tabii ilimler, Viyana Poliklinik Yüksek Okulu'nda tabii ilimler ve kimya eğitimi aldı. [Basel Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basel_%C3%9Cniversitesi)'nde felsefe doktorası yaptı. 1885'te İstanbul'a döndü. Seraskerlik Fabrikalar Nezareti'nde müşavirlik, Genelkurmay Dairesi Tercüme Şubesi'nde mütercimlik, [İstanbul Şehremini](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehremini), Asar-ı Atika Müzeleri Müdürlüğü, Darüşşafaka, Mülkiye Mektebi, Darü'l-Muallimin ve [Darülfünun](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2r%C3%BClf%C3%BCn%C3%BBn) tabiiyye ve jeoloji öğretmenliği, Sanayi-î Nefise Mektebi'nde müdürlük, Tarih-i Osmani Encümeni üyeliği, Maarif Vekaleti Türk Tarih Encümeni üyeliği, [Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Tarih_Kurumu) kurucu üyeliği ve asbaşkanlığı, [TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi) IV.ve V. Dönem İstanbul milletvekilliği ile IV. ve V. Dönem Kitaplık Encümeni Reisliği yapmıştır. Leibzig ve Bal Darülfünunları fahrî felsefe doktorluğu unvanı sahibidir. Evli ve iki çocuk babasıdır.[^2] Sırasıyla Bâb-ı Seraskeri Fabrikalar Nezareti, Erkân-ı Harbiye Dairesi, Dârüşşafakati'l-İslâmiye, Mekteb-i Mülkiye, Dârülmuallimin, Dârülfünûn, Âsâr-ı Atîka Müze-i Hümâyunu, İstanbul Şehreminliği, İstanbul Âsâr-ı Atîka Muhipleri Cemiyeti, Âsâr-ı Atîka Encümeni, Târîh-i Osmânî Encümeni, [Türk Tarih Kurumu](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Tarih_Kurumu) gibi kurum ve kuruluşlarda çalışmıştır. 1 Mart 1931'de emekli olan Halil Bey, aynı yıl içinde [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_%28il%29)'dan milletvekili seçilerek iki dönem bu görevi sürdürmüş ve 17 Kasım 1938'de ölmüştür. ![Edirnekapı Şehitliği'nde yer alan mezarı.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/95/Halil_Edhem%2C_Viki_Mezarlar%C4%B1_Buluyor_2024.jpg/1280px-Halil_Edhem%2C_Viki_Mezarlar%C4%B1_Buluyor_2024.jpg) *Edirnekapı Şehitliği'nde yer alan mezarı. (Bjelica, CC0-1.0)* Halil Bey, Osmanlı döneminin sonları ile cumhuriyet döneminin başlarında faaliyet göstermiş Türk kültür tarihinin önemli şahsiyetlerindendir. [Mecma-ı Âsâr-ı Atika Müzesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mecma-%C4%B1_%C3%82s%C3%A2r-%C4%B1_Atika_M%C3%BCzesi)'nin başında bulunmasından dolayı daha çok ilkçağ eserleriyle ilgilenmiş, fakat bunun yanında [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler)-[İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) kitâbe ve sikkeleriyle de uğraşmıştır. Nitekim Târîh-i Osmânî Encümeni Mecmuası ve Türk Tarih Encümeni Mecmuası'nda yayınlanan makalelerinin birkaçı hariç hepsi kitâbeler hakkındadır. Türk müzeciliğinin gelişmesinde önemli katkıları olan Halil Bey, Anadolu'daki yüzlerce kitâbenin toplanıp yayımlanması, Türk mimari eserlerinin korunması ve ihyâsı konusunda gayret göstermiştir. [^1]: ELDEM, Halil Ethem. [^2]: TBMM Albümü 1. Cilt (1920-1950). TBMM Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü.