# Haknazar Han

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Haknazar_Han
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Haknazar Han, https://tr.wikipedia.org/wiki/Haknazar_Han (CC-BY-SA-4.0)

![üstte "Deşt-i Kıpçak'ın Padişahı" anlamına gelen yazı ile yılında çizilmiş olan, muhtemelen Haknazar'a ait bir tasvir.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4b/%22Padishah_%28Emperor%29_of_Dast-i_Qipchaq%22._Tabriz_or_Qavin%2C_circa_1550._British_Museum%2C_1948-10-9-056_%28complete%29.jpg)
*üstte "Deşt-i Kıpçak'ın Padişahı" anlamına gelen yazı ile yılında çizilmiş olan, muhtemelen Haknazar'a ait bir tasvir. (\[1\] British Museum , Qazaqlïq, or Ambitious Brigandage, and the Formation of the Qazaqs ., public-domain)*

- **Unvan:** Han; Sultan; Şah-ı Turân
- **Veraset:** Kazak Hanı
- **Hüküm süresi:** 1538-1580
- **Önce gelen:** Birinci Kazak İç Savaşı
- **Sonra gelen:** Şygay Han
- **Doğum tarihi:** 1509
- **Doğum yeri:** Kazak Hanlığı
- **Ölüm tarihi:** 19 Mayıs 1580
- **Ölüm yeri:** Türkistan, Kazak Hanlığı
- **Çocukları:** Togum Han; Dinmuhammed Han; Jalım Sultan
- **Tam ismi:** Haknazar Haydar Sultan bin Kasım Han
- **Hanedan:** Töre
- **Babası:** Kasım Han
- **Annesi:** Hanık Sultan Hanım
- **Dini:** Sünni İslam

**Haknazar Han** veya tam adıyla **Haknazar Haydar Sultan bin Kasım Han**, [Kazak Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazak_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın 1538-1580 yılları arasındaki hükümdarıdır.

## Saltanatı

Haknazar, [Birinci Kazak İç Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_Kazak_%C4%B0%C3%A7_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında [Tahir Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tahir_Han) ve [Togum Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Togum_Han)’a yardım etmişti. Ancak Tahir Han [Kırgızistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rg%C4%B1zistan)’da, Togum Han ise 1538’de vefat edince, Haknazar mutlak halde Han unvanını üstlendi ve batıda Ahmed Han’ın topraklarını ele geçirerek doğuda Buydaş Han’ın topraklarını da ele geçirdi. Bu, Haknazar'ın zaferiyle sonuçlandı ve onun yönettiği Kazak Hanlığı, batıda [Nogay Ordası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nogay_Ordas%C4%B1), kuzeyde [Sibir Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sibir_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1), doğuda [Çağataylı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_%C3%87a%C4%9Fatay_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ve güneyde [Buhara Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buhara_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) olmak üzere çeşitli yönlerden gelen tehditlerle karşı karşıya kaldı.

Haknazar Han, işgal edilmiş Kazak topraklarına yürümeye başladı. [Sarıarka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1arka)’nın kuzey bölgelerini Kazak Hanlığı’na geri kazandırdı. Nogay Ordası’na karşı bir sefer başlatan Haknazar, [Saraycık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sarayc%C4%B1k%2C_Kazakistan)’ı ve çevresindeki Kazak topraklarını da Nogay Ordası’ndan geri aldı. [Hive Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hive_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)’na karşı mücadelede Kazaklar, [Mangışlak Yarımadası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mang%C4%B1%C5%9Flak_Yar%C4%B1madas%C4%B1)’nı fethetti. Haknazar, [Yedisu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yedisu_%28il%29)’yu Kazak Hanlığı’na katmak amacıyla Çağataylılar’a karşı bir sefer başlattı. Oyratların, Çağataylıların lehine savaşa katılmasıyla sefer yenilgiyle sonuçlandı ve zafer Çağataylılar’ın oldu.[^1] Ancak kuzeyde, Kuçum Han’ın önderliğindeki Sibir Hanlığı’ndan bir tehdit vardı. Kuçum kısa sürede yenilgiye uğratıldı ve Haknazar, Kazak oymaklarını yeniden birleştirerek Kazak Hanlığı’nın tek hükümdarı oldu; Tahir Han’dan bu yana bunu başaran ilk kişi oldu. Bu başarısının karşılığında Haknazar’a "Şah-ı Turân" unvanı verildi.

[^1]: РЕМИЛЕВА, Е.. "ОЙРАТ-МОНГОЛЫ" ОБЗОР ИСТОРИИ ЕВРОПЕЙСКИХ КАЛМЫКОВ". Е. РЕМИЛЕВА.