# Hakasya yazıtları

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Hakasya_yaz%C4%B1tlar%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Hakasya yazıtları, https://tr.wikipedia.org/wiki/Hakasya_yaz%C4%B1tlar%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

**Hakasya Yazıtları**, [Yenisey Yazıtları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yenisey_Yaz%C4%B1tlar%C4%B1) arasında Rusya'da [Hakasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hakasya)da bugüne kadar bulunmuş olan toplam yirmiden fazla yazıttır. Bunların yalnızca dördünde damga simgesi bulunmaktadır. Yazıtlar [Orhun Alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_T%C3%BCrk_yaz%C4%B1s%C4%B1) diye bildiğimiz [Turan Alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_T%C3%BCrk_yaz%C4%B1s%C4%B1) ile yazılmıştır.

## Damgalar

Damganın yalın durumu belirli bir Türk boyunu göstermektedir. Taşlar üzerindeki bu yazıtların çoğunda kabile damgası çizilmiştir. Damgalar dört yazıtta bulunur. Bu damgalar iki tiptedir. I.tür E-25, E-104, E-48'de görülen damgalar. II.tür E-27'de görülen damga. Tıva Cumhuriyeti'ndeki damgalarla benzemez. Bunların dışında diğer yazıtlarda damga bulunmaz. E-27 yazıtındaki söylemleri Tıva'da Eski Kırgızlara ait olduğu tahmin edilen yazıtlara benzer.

## Dil

Yazıtların hepsi aynı dilde yani Eski Türk kabilelerinin ortak edebi dilinde yazılmıştır. Yazıtlarda yalnız Eski Türk dilinin olması sebebiyle çözümü güçtür. Orhun yazıtlarında olduğu gibi iki dilli bir yazıt olsaydı çok kolay çözülebilirdi.

## Yazıtlar

### Damgalı yazıtlar ve envanter numaraları

- Oznaçennoye I (E-25)
- Oznaçennoye II (E-104)
- Abakan (E-48)
- Oya (E-27)

### Damgasız yazıtlar ve envanter numaraları

[Altın Köl yazıtları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alt%C4%B1n_K%C3%B6l_yaz%C4%B1tlar%C4%B1)[^1]

- Altın Köl I (E-28)
- Altın Köl II (E-29)

[Uybat yazıtları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uybat_yaz%C4%B1tlar%C4%B1)[^2]

- Uybat I (E-30)
- Uybat II (E-31)
- Uybat III (E-32)
- Uybat VI (E-98)

Diğer yazıtlar

- Tes (E-37)
- Taşeba (E-40)
- Tugutüp (E-120)
- [Kara Üüs Yazıtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara_%C3%9C%C3%BCs_Yaz%C4%B1t%C4%B1) (E-39)

## Literatür

- Igor Kormuşin, çeviren Rısbek Alim. Sibirya Eski Türk Mezar Yazıtları, Ankara 2017.

## Dış bağlantılar

- [Igor Kormushin](https://iling-ran.ru/web/en/scholars/kormushin)
- [Yenisey havzasındaki Tarihi yazıtlar](https://bitig.kz/?lang=e&mod=1&tid=2)

[^1]: Yildiz, Hülya. Altın Köl II (E-29) Yazıtının Geniş Yüzünün Sol-İç Satırı Üzerine. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 30 Haz 2019, s. 69-86. <https://dergipark.org.tr/tr/pub/avrasyad/issue/47012/590576>
[^2]: TURK BITIG. bitig.kz. <https://bitig.kz/?lang=e&mod=1&tid=2&oid=40&m=1>