# Hadım Ali Paşa (sadrazam) > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m_Ali_Pa%C5%9Fa_(sadrazam) > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Hadım Ali Paşa (sadrazam), https://tr.wikipedia.org/wiki/Had%C4%B1m_Ali_Pa%C5%9Fa_%28sadrazam%29 (CC-BY-SA-4.0) - **Makam:** Sadrazam - **Dönembaşı:** 1506; 1501 - **Dönemsonu:** 1511; 1503 - **Hükümdar:** II. Bayezid; II. Bayezid - **Öncegelen:** Hersekzâde Ahmed Paşa; Mesih Paşa - **Sonragelen:** Hersekzâde Ahmed Paşa; Hersekzâde Ahmed Paşa - **Doğum yeri:** Drozgometva, Saraybosna - **Ölüm tarihi:** 1511 - **Ölüm yeri:** Amasya, Osmanlı İmparatorluğu **Hadım Ali Paşa** veya **Atik Ali Paşa** (d. [Saraybosna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saraybosna) - ö. 1511, [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya_%28il%29)), Sultan [II. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid) zamanında 1501-1503 ve 1506-1511 dönemlerinde iki kez sadrazamlık yapmış [Boşnak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C5%9Fnaklar) asıllı [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) devlet adamıdır. ## Hayatı [Saraybosna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saraybosna) yakınlarında "Drozgometva" adlı bir köyde [Boşnak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C5%9Fnaklar) asıllı olarak doğmuştur.[^1][^2] Ak hadımlardan olup, devşirme olarak eğitimi [Enderûn](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ender%C3%BBn)'da görmüştür. Bâbüssaâde ağalığı ve bazı beylerbeyliği görevlerinde bulundu. Sultan [II. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid) tahta çıktığı zaman [Cem Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cem_Sultan) ayaklanmasında [II. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid)'ın has adamı olarak 1482'de [Karaman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaman) beylerbeyi yapıldı. Bu görevde iken [Cem Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cem_Sultan) ve Karamanoğlu Kasım Bey'in [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya) kuşatmasında şehri başarı ile savundu. Sonra [Semendire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semendire) valisi ve [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli) beylerbeyi oldu. Bu görevde iken [Boğdan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fdan) Prensi "Stefan Çel Mare([III. Ştefan](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._%C5%9Etefan))" isyan etmiş ve [Akkirman Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkirman_Kalesi)'ni kuşatıp alma girişiminde idi. Hadım Ali Paşa onun üzerine yürüyüp kaleyi kuşatmadan kurtardı ve Prens'in [Lehistan Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lehistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'a kaçmasına neden oldu. Bu seferinden başarı ile dönünce 1486'da vezir oldu.[^3] Bundan sonra Hadım Ali Paşa, 1485-1491 döneminde yapılan [Osmanlı-Memlûk Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Meml%C3%BBk_Sava%C5%9F%C4%B1)'na katıldı ve bu savaşın son safhasında Osmanlı ordusu komutanı oldu. Bu savaş içinde katıldığı ilk sefer serdar sadrazam [Davut Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Davut_Pa%C5%9Fa)'nın maiyetinde olarak 1487'de olmuştu. 1488 yılında devam eden savaşta [Osmanlı ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu) vezir Hadım Ali Paşa komutanlığı altında [Çukurova](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ukurova)'ya hücuma geçip burayı, özellikle [Adana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adana), [Tarsus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tarsus), [Anazarva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anazarva), [Sis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kozan) kalelerini ele geçirdi. [Memlûk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk)'lular Sultanı [Kayıtbay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kay%C4%B1tbay), emir [Özbek Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbek_Bey) komutasında bir sefer ordusunu Çukurova'ya gönderdi. Bu ordu ile Osmanlı Ordusu 16 Ağustos 1488 tarihinde [Ağaçayırı Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C4%9Fa%C3%A7ay%C4%B1r%C4%B1_Muharebesi)'ne giriştiler. Hadım Ali Paşa komutası altında bulunan Osmanlı ordusu bu muharebede yenildi. Memluklu ordu komutanı Emir Özbek Bey [Çukurova](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ukurova)'da Osmanlılardan temizlemeye başladı. Bu arada Osmanlıların elinde bulunan [Adana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adana) kalesi 3 ay bir kuşatma sonucunda kaybedildi. Bu savaşa katılan paşalar vezirlikten azledildiler.[^4] Sonra Venediklilerle yapılan savaşlara iştirak etti. 1500'de [Mora Yarımadası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora_Yar%C4%B1madas%C4%B1) ile [Navarin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Navarin), [Zantio](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zantio), [Modon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Modon) ve [Koron](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koron) kaleleri ile [Kefalonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefalonya) ve [Ayamavri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayamavri) adalarını aldı. Bunun üzerine ikinci vezir oldu. 1501'de Venedikliler bir baskınla Navarin'i tekrar ele geçirdikleri için bu kale üzerine tekrar gidip [Kemal Reis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemal_Reis)'in denizden desteği ile geri aldı. Mora valiliğine tayin edildi.[^5] 1501'de [Mesih Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mesih_Pa%C5%9Fa)'nın ölümü ile ilk kez sadrazam yapıldı. İki yıl sonra azledilerek yerine [Hersekzâde Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hersekz%C3%A2de_Ahmed_Pa%C5%9Fa) getirildi.[^6] 1506'da ikinci defa sadrazamlığa getirildi ve ölünceye kadar bu görevde kaldı.[^7] Nisan 1511'da isyana başlayan [Şahkulu İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahkulu_%C4%B0syan%C4%B1)' nı bastırmakla görevlendirildi. Sivas civarında Çubukova ya da Gökçay mevkiinde yapılan [Gökçay Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6k%C3%A7ay_Muharebesi)'inde Sadrazam Hadım Ali Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu [Şahkulu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahkulu_Baba_Tekeli) güçlerini yendi ve isyanın bastırılmasını sağladı. Ama sadrazam Hadım Ali Paşa bu muharebede ağır yara almıştı. Sadrazam tedavi için [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya)'ya getirildi fakat tedavisi yararlı olmadı. Kısa bir zaman sonra öldü. Naaşı [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya)'da bulunan Kurtboğan Türbesi yanındaki Vezir-i Âzam Atik Ali Paşa Türbesi'ne defnedildi. Hadim Ali Paşa ölmeden önce [II. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid)' ın şehzadelerinin sultan olma için aralarındaki mücadelede [Şehzade Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed)'in tahta geçmesini desteklemekteydi. Ölümüyle Şehzade Ahmet taht kavgasında büyük güç kaybetti. 1512'de [Yavuz Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim) babasını tahttan indirip Osmanlı İmparatorluğu tahtına çıktı. ## Değerlendirme Sicill-i Osmani onu şöyle değerlendirmektedir:[^8] Düşüncesi ve tedbirleri kabul olunur, cesur ve cömertti. Ulemâyı ve faziletli insanları severdi. Yazısı güzeldi. Hayır işlerine düşkün(dü). Hadım olmakla beraber cesur, bilgili bir devlet adamıydı. ## Eserleri İstanbul Divanyolu'nda bulunan [Gazi Atik Ali Paşa Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazi_Atik_Ali_Pa%C5%9Fa_Camii) ile caminin bitişiğindeki medrese, mektep ve imareti yaptırmıştır. Ayrıca [Fatih](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatih)'te yer alan [Vasat Atik Ali Paşa Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vasat_Atik_Ali_Pa%C5%9Fa_Camii) ile [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'de kendi adıyla anılan [Atik Ali Paşa Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Atik_Ali_Pa%C5%9Fa_Camii_%28Edirne%29)'ni inşa ettirmiştir. Bunun yanı sıra [Diyarbakır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbak%C4%B1r)'da [Hadım Ali Paşa Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m_Ali_Pa%C5%9Fa_Camii) adıyla bilinen camiyi 1534–1537 yılları arasında yaptırmıştır. ## Dış bağlantılar - Danışmend, İsmail Hâmi, (1961) *Osmanlı Devlet Erkâni*, İstanbul:Türkiye Yayınevi. - Tektaş, Nazım (2002) *Sadrazamlar-Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı*, İstanbul:Çatı Kitapları - Koç, Havva "Ali Paşa (Atık, Hadim)" (1999) *Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi*, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.1 s.224-225 ISBN 975-08-0072-9 - Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), *Sicill-i Osmani*, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.III say.495 [http://archive.org/details/sicılliosmani01sruoft](http://archive.org/details/sicılliosmani01sruoft) [^1]: Koç, Havva "Ali Paşa (Atık, Hadim)" (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.1 s.224-225 ISBN 975-08-0072-9 [^2]: Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.III say.495 [^3]: Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.III say.495 [^4]: Koç, Havva "Ali Paşa (Atık, Hadim)" (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.1 s.224-225 ISBN 975-08-0072-9 [^5]: Koç, Havva "Ali Paşa (Atık, Hadim)" (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.1 s.224-225 ISBN 975-08-0072-9 [^6]: Koç, Havva "Ali Paşa (Atık, Hadim)" (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.1 s.224-225 ISBN 975-08-0072-9 [^7]: Koç, Havva "Ali Paşa (Atık, Hadim)" (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.1 s.224-225 ISBN 975-08-0072-9 [^8]: Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.III say.495