# Hacim Çarıklı > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Hacim_%C3%87ar%C4%B1kl%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Hacim Çarıklı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Hacim_%C3%87ar%C4%B1kl%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/ca/Hadjim_Muhiddin.jpg) * (public-domain)* - **Doğum tarihi:** 1881 - **Doğum yeri:** Uşak - **Ölüm tarihi:** 5 Aralık - **Ölüm yeri:** İzmir - **Milliyet:** Türk - **Meslek:** Siyasetçi - **Eğitim:** Mülkiye Mektebi - **Çocuklar:** 5 **Hüseyin Hacim Çarıklı**[^1] (1881, [Uşak](https://turkipedia.org/tr/wiki/U%C5%9Fak) - 5 Aralık 1965), Türk idareci ve siyasetçidir. Mülkiye Mektebi mezunudur. Burhaniye, Gönen, Bergama, Palas ve Çeşme Kaymakamlıkları, İzmir Polis Müdürlüğü, Akhisar Kaymakamlığı, Havran, Karesi Mutasarrıflığı, Balıkesir [Müdafaa-yı Hukuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCd%C3%A2faa-i_hukuk_cemiyetleri) Cemiyeti Başkanlığı, Osmanlı [Meclis-i Mebûsan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan) IV. Dönem Karesi Mebusluğu, [TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi) I.Dönem Karesi (Dönem içinde Olağanüstü Yetkili Bursa Valiliğine atandı), II. Dönem (Şark, Konya ve El-Cezire [İstiklal Mahkemeleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stikl%C3%A2l_mahkemesi) Başkanlıkları) ve III. Dönem Giresun, IV., V., VI., VII. ve VIII. Dönem Balıkesir Milletvekilliği, II. Dönem Memurin Muhakemat Encümeni Başkanlığı, VIII. Dönem Dilekçe Komisyonu Başkanlığı yapmıştır. [Kırmızı-Yeşil Şeritli İstiklâl Madalyası](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rm%C4%B1z%C4%B1-ye%C5%9Fil_%C5%9Feritli_%C4%B0stikl%C3%A2l_Madalyas%C4%B1_sahipleri_listesi) sahibidir. Evli ve beş çocuk babasıdır.[^2] [Yunan işgali](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1_Bat%C4%B1_Cephesi)nin ilk günlerinden itibaren [İç Ege](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C3%A7_Ege)'de [Kuvâ-yi Milliye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuv%C3%A2-yi_Milliye) hareketlerinin organize edilmesine önderlik etmiştir. ## Hayatı 1881 yılında [Uşak](https://turkipedia.org/tr/wiki/U%C5%9Fak)'ta doğdu. Aşar Müdürlerinden Nevşehirli Ahmet Muhittin Efendi'nin oğludur.[^3] [İzmir Mülkiye İdadisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir_M%C3%BClkiye_%C4%B0dadisi)'ni ve İstanbul'da [Mekteb-i Mülkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara_%C3%9Cniversitesi_Siyasal_Bilgiler_Fak%C3%BCltesi)'yi bitirdi (1904). [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin son yıllarında mülki amirlik kariyeri yaptıktan sonra [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) esnasında (1917) [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye)'de [Dera](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dera) mutasarrıflığı yaptı. [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) sonunda, [Balıkesir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bal%C4%B1kesir_%28il%29) mutasarrıflığına atandı, ancak [İttihat ve Terakki](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttihat_ve_Terakki) üyesi olduğundan [Damat Ferit Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2mad_Ferid_Pa%C5%9Fa) hükûmetince görevden alındı (1919). 15 Mayıs 1919'da Yunan askerleri İzmir'e çıktığında Hacim Muhittin Bey [Balıkesir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bal%C4%B1kesir_%28il%29)'de [mutasarrıf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mutasarr%C4%B1f)tı. Düşmanın İzmir'de kalmayacağı, içerilere doğru ilerleyeceği besbelliydi. Hacim Muhittin Bey bölgenin faal ve yurtsever olarak tanınmış kişilerinden [Vasıf Çınar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vas%C4%B1f_%C3%87%C4%B1nar), [Mehmet Vehbi Bolak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmet_Vehbi_Bolak), [Hulusi Darblı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hulusi_Darbl%C4%B1), [Hamdi Köprülü](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BCl%C3%BC_Hamdi) beylerle temasa geçerek Balıkesir'de bir milli kongrenin toplanmasına önayak oldu. [Balıkesir Kongresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bal%C4%B1kesir_Kongresi) bazı konularda [Erzurum Kongresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum_Kongresi)nden de atak görünüyordu. Burada alınan kararların uygulanmasına hemen geçildi. Hacim Muhittin Bey, Ağustos başında [Nazilli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nazilli)'de toplanan 2. ve Ağustosun 16'sı ile 25'si arasında [Alaşehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ala%C5%9Fehir)'de toplanan [3. Kongreye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ala%C5%9Fehir_Kongresi) de öncülük etti. Böylelikle de bölgede Kuvâ-yi Milliye'nin önderliğini yapmış oldu. Kurduğu örgütün mücadeleyi sürdürdüğü günlerde Hacim Muhittin Bey Meclisi Mebusan'a katılmak üzere [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a gitti. Ancak bu görevi uzun sürmedi ve işgal kuvvetlerinin yasama organını dağıtmasından (1920) sonra Ankara'ya geçerek orada açılan birinci [TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi)'de çalışmaya başladı. [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa) düşmanın eline geçtiği günlerde (8 Eylül 1920) orada valiydi. Bursa'nın Yunanlar tarafından işgal edilmesi üzerine [TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi)'de ağır eleştirilere uğrayarak suçlandı. Ancak, [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'nın araya girmesiyle yargılanması önlendi. Hacim Muhittin Bey Meclis'teki yerini 1920'den başlayarak 1950'ye kadar korudu ve bu arada 4 sayılı Konya ve Şark [İstiklal Mahkemesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stikl%C3%A2l_mahkemesi)ne başkanlık etti (1922-1926). 1950'den sonra siyasi hayattan çekildi. 1965 yılında İzmir'de öldü. ## Arabistanlı Lawrence'a tecavüz ettiği iddiası [İngiliz](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizler) casusu [T.E. Lawrence](https://turkipedia.org/tr/wiki/Thomas_Edward_Lawrence) tarafından, Hacim Bey [Dera](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dera) mutasarrıflığında bulunurken, kendisinin ırzına geçtiği iddia edilmiştir. Bu iddia [Arabistanlı Lawrence](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arabistanl%C4%B1_Lawrence_%28film%29) filminde de yer almıştır. Hacim Bey'in oğlu [Turgut Çarıklı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turgut_%C3%87ar%C4%B1kl%C4%B1), *Babam Hacim Muhittin Çarıklı* adlı kitabında işkence ve tecavüz iddialarını yalanlar. Turgut Çarıklı eserinde, Lawrence'ın tarif ettiği kişinin babasına hiç benzemediğini, bu iftirayı Havran'ı ayaklandırma konusundaki başarısızlığını mazur göstermek için atmış olabileceğini söyler.[^4][^5] ## Konuyla ilgili yayınlar - [Turgut Çarıklı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turgut_%C3%87ar%C4%B1kl%C4%B1), *Babam Hacim Muhittin Çarıklı: Bir Kuvayı Milliyecinin Yaşam Öyküsü*, Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi, 2005, ISBN 9755182152 (*Hacim Muhittin Çarıklı'nın günlük ve notlarından hareketle oğlu Turgut Çarıklı tarafından yazılmış bir temel kaynak.*) [^1]: TBMM Albümü 1. Cilt (1920-1950). TBMM Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü. [^2]: TBMM Albümü. 31 Ekim 2012. [^3]: TÜRK PARLAMENTO TARİHİ MİLLÎ MÜCADELE VE T.B.M.M. I. DÖNEM 1919 - 1923 III. CİLT. [^4]: 'Havran mutasarrıfı Hacim Bey' 17 Şubat 2006 tarihli Radikal gazetesi. [^5]: 'Casus Lavrens'in Tecavüz yalanı' 21 Mayıs 2006 tarihli Yeni Şafak gazetesi.