Hacı Mehmed Paşa

Derviş Mehmed Paşa, (ö. Ağustos 1557, Budin), sufi ve sofu lakaplarıyla da bilinen Bosna asıllı Osmanlı komutanı ve devlet adamıdır.

Bosnalı olduğu bilinen Mehmed Paşa, Enderunda yetişti. 1534/35 yıllarında Rumeli beylerbeyi olmuştur. 1537 yılındaki Pulya Seferi ile Korfu Kuşatmasında görev aldı. 1538 yılında Kubbealtı 3. veziri olan Mehmed Paşa, 1541 yılında İstabur Seferi'ne katıldı. 1545 yılında Bağdat beylerbeyi olduktan sonra 1546 yılında da Kubbealtı 2. veziri oldu. 1547 yılında kendisine Bosna Sancağı verildikten sonra da 1548 yılında İran Seferine katılarak 1549 yılına kadar seferde bulundu.^{[1]Özcan, Abdülkadir. Kanuni Devri Vezirlerinden Sofu Mehmed Paşa'ya ve Sofya'daki Külliyesine Dair-Balkanlar'da İslam Medeniyeti Milletlerarası Sempozyumu Tebliğler 21-23 Nisan 2020-Sofya. İSAMVERİ, 2001, s. 267.}

1557 yılı Şubat ayında Budin beylerbeyi olan Mustafa Paşa, Peçuylu İbrahim'e göre kendisini tedavi eden Yahudi bir hekim tarafından 5 ya da 6 Ağustos'ta zehirlenerek öldürülmüştür.^{[2]Eyice, Semavi. Bosnalı Mehmed Paşa Cami. İslam Ansiklopedisi, 1992, s. 306,306.[3]Gévay, Antal. A Budai Pasak. Streuss, 1841, s. 8.}

Mirası

Mehmed Paşa'nın, Mimar Sinan'a 1548 yılında Sofya'da yaptırdığı cami bulunmaktadır. Külliye yapısında Kara Cami olarak da adlandırılan yapının yanı sıra, medrese, imaret, kütüphane, hamam, akıl hastanesi bulunmaktaydı. 1878 yılından sonra Sofya'nın Bulgar idaresine geçmesinden sonra külliye büyük oranda ortadan kaldırılmış ve cami de çeşitli amaçlarla kullanılmasının akabinde 1903 yılından itibaren Sveti Sedmočislenitsi adıyla kiliseye çevrilmiştir.^{[2]Eyice, Semavi. Bosnalı Mehmed Paşa Cami. İslam Ansiklopedisi, 1992, s. 306,306.}