# Hacı Mehmed Eşref Paşa

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac%C4%B1_Mehmed_E%C5%9Fref_Pa%C5%9Fa
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Hacı Mehmed Eşref Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Hac%C4%B1_Mehmed_E%C5%9Fref_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0)

**Hacı Mehmet Eşref Paşa** 1895-1907 yılları arasında [İzmir Belediye Reisliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir_B%C3%BCy%C3%BCk%C5%9Fehir_Belediyesi) yapmış bir [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) bürokratıdır.

![Mehmet Eşref Paşa'nın portresi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1e/Hac%C4%B1_Mehmed_E%C5%9Fref_Pasha.jpg)
*Mehmet Eşref Paşa'nın portresi (public-domain)*

[İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir)'in tanınmış semtlerinden [Eşrefpaşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C5%9Frefpa%C5%9Fa%2C_Konak) semti onun adını taşımaktadır. [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid)'in tahta çıkışının 25. yıldönümü vesilesiyle [Konak Meydanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konak_Meydan%C4%B1)'nda inşa edilmiş olan ve günümüzde İzmir'in sembolü haline gelmiş [İzmir Saat Kulesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir_Saat_Kulesi) onun da katkılarıyla yapılmıştır.[^1] 1820-1894 yılları arasında yaşamış, [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon) ve [Selanik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selanik) valilikleri yapmış, [Namık Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%A2m%C4%B1k_Kemal)'e *Namık* adını vermiş, kendi divanı bulunan bir şair de olan [Aslanpaşazade Eşref Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aslanpa%C5%9Fazade_E%C5%9Fref_Pa%C5%9Fa) ile karıştırılmamalıdır. Şehit Orgeneral [Eşref Bitlis](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C5%9Fref_Bitlis) de, yaygın surette, Eşref Paşa olarak anılmaktadır.

Mehmet Eşref Paşa, [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye) Vali Muavini iken [Hicaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicaz)'a sık sık gittiği için "Hacı" lakabıyla anılıyordu.[^2] 1895'te vekaleten İzmir Belediye Meclisine reis olarak atanan Eşref Paşa, Mart 1896'da (vilayet meclisi üyesi olarak belediyede asli görev sahibi olması geçerli mevzuata aykırı olmasına rağmen) [İzmir Valisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir_valileri_listesi) [Kıbrıslı Mehmet Kâmil Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2mil_Pa%C5%9Fa) tarafından uyumlu çalışılabileceği düşüncesiyle desteklenerek İzmir Belediye Reisi olmuş ve sağlık nedenleriyle ayrıldığı Mart 1907'ye kadar bu görevde kalmıştır.

Belediye reisliği döneminde kadar şehirde birçok çalışma gerçekleştirmiştir.[^3] Eşref Paşa'nın en önemli girişimi bugün Fevzipaşa Bulvarı olarak anılan geniş caddenin açılışını ancak planlamak oldu. Bu bulvarın açılışı ancak Cumhuriyet döneminde gerçekleşti. Ayrıca, İkiçeşmelik'ten Yağhaneler'e uzanacak şekilde açtırdığı caddeye bir [Eşrefpaşa Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C5%9Frefpa%C5%9Fa_Camii) de yaptırmasıyla, adını bugüne taşıyan semtin ismi konulmuştur.[^4]

Eşref Paşa kentin yoksul [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman) ve [Musevilerinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahudiler) takdirini kazandı. Ancak esnaf üzerindeki baskıları sebebi ile esnaf tarafından sevilmedi çünkü İzmir'de bugün de sorun olan kayıt dışı ekonominin üzerine giden Eşref Paşa yerel yönetime gelir sağlamak için esnaf üzerindeki vergileri artırmıştı.

Bugün belediyeye ait hastaneye adını veren Eşref Paşa sağlık alanında hizmetler gerçekleştirdi. Halen Konak Meydanı'nın özgün hali bozulmamış tek binası olan ve Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi olarak kullanılan [Gureba-i Müslimin Hastanesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gureba-i_M%C3%BCslimin_Hastanesi)'ni Eşref Paşa geliştirdi. Ayrıca İzmir'de bir hastane ismini taşımaktadır. İzmir zamanında [veba](https://turkipedia.org/tr/wiki/Veba) hastalığı sebebi ile çok insan öldü. Bu sebeple şehirde Eşref Paşa tarafından önlemler alındı.

[^1]: Unutulmaz belediye başkanı Eşref Paşa. 24 Temmuz 2022. <https://www.yeniasir.com.tr/yazarlar/zeki-hozer/2022/07/24/unutulmaz-belediye-baskani-esref-pasa>
[^2]: Eşref Paşa'dan Piriştina'ya.... İzmir’in Efsane Belediye Başkanları - İzmir Dergisi - Yaşasın Dergicilik. <https://www.izmirdergisi.com/tr/dergi-arsivi/345-51nci-sayi/2940-esref-pasa-dan-piristina-ya-izmir-in-efsane-belediye-baskanlari>
[^3]: A.Ş., ÜNİBEL. İzmir Büyükşehir Belediyesi. <https://www.izmir.bel.tr/tr/IzmirBelediyesiTarihcesi/11/32>
[^4]: GÜMÜŞ, NACİ. Gün Batmadan. sam yayınları / eren gündoğan, 1 Eylül 2014. <https://www.google.com.tr/books/edition/G%C3%BCn_Batmadan/JaNqDwAAQBAJ?hl=tr&gbpv=1&dq=Hac%C4%B1+Mehmet+E%C5%9Fref+Pa%C5%9Fa&pg=PA107&printsec=frontcover>
