# Hüseyin Tosun > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin_Tosun > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Hüseyin Tosun, https://tr.wikipedia.org/wiki/H%C3%BCseyin_Tosun (CC-BY-SA-4.0) - **Makam:** Meclis-i Mebûsan; 4. ve 5. Dönem Mebusu - **Dönembaşı:** 18 Nisan 1912 - **Dönemsonu:** 21 Aralık 1918 - **Seçim bölgesi:** 1912 – Erzurum; 1914 – Erzurum - **Doğum yeri:** 1868 - **Ölüm tarihi:** 7 Ocak 1930 - **Ölüm yeri:** İstanbul, Türkiye - **Öğrenim:** Mekteb-i Sultani; Mekteb-i Harbiye **Hüseyin Tosun Bey**, [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) siyasetçi.[^1] 19. yüzyıldaki [Çerkes Sürgünü](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkes_Soyk%C4%B1r%C4%B1m%C4%B1)'nde [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'ya yerleşen "Şhaplı" adlı [Ubıh](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ub%C4%B1hlar) bir ailenin çocuğudur.[^2] [Mekteb-i Sultani](https://turkipedia.org/tr/wiki/Galatasaray_Lisesi) ve [Mekteb-i Harbiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara_Harp_Okulu)'de öğrenim gördü. Osmanlı ordusunda görev aldı. İhtilalci eylemleri takibe uğradı, 1896'da [Trablus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablus) Askeri Rüşdiyesi'ne Fransızca öğretmeni olarak gönderildi. 1902'de [Paris](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris)'te toplanan [Osmanlı Hürriyetperveran Kongresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/J%C3%B6n_T%C3%BCrk_Kongresi_%281902%29)'ne Çerkes göçmenleri temsilcisi sıfatıyla katıldı ve bu kongredeki anlaşmazlıkların uzantısı olarak [Prens Sabahaddin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prens_Sabahaddin) ile *Teşebbüs-i Şahsî ve Adem-i Merkeziyeti Cemiyeti* kurucuları arasında yer aldı.[^3] ![Şhaplı Hüseyin Tosun bey (ayakta soldan 3.)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/01/Representatives_of_the_Mountainous_Republic_of_the_Northern_Caucasus_in_Istanbul.jpg) *Şhaplı Hüseyin Tosun bey (ayakta soldan 3.) (public-domain)* Avrupa'dan Kafkasya yoluyla geçtiği Anadolu'da 1907 Erzurum İsyanı'ndaki rolü dolayısıyla ömür boyu hapse mahkûm edildi. [Jön Türk Devrimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/J%C3%B6n_T%C3%BCrk_Devrimi) sonrasında toplanan [ikinci](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan_4._d%C3%B6nem_mebuslar%C4%B1_listesi) ve [üçüncü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan_5._d%C3%B6nem_mebuslar%C4%B1_listesi) [Meclis-i Mebûsan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan)'da [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum) bağımsız mebusu olarak yer aldı. Mart 1914'te ekonomik ve politik bağlar oluşturmak amacıyla Türk ve Rus üyelerin birlikte kurduğu Osmanlı-Rus Cemiyeti'nin kurucuları arasında bulundu ve cemiyetin veznedarlığını yaptı. [Çerkes İttihat ve Teavün Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkes_%C4%B0ttihat_ve_Teav%C3%BCn_Cemiyeti), Türkiye'deki Kuzey Kafkasya Siyasi Göçmenleri Komitesi ve Şimali Kafkas Cemiyeti gibi [Kuzey Kafkasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzey_Kafkasya) diaspora örgütlerinde aktif şekilde çalışmıştı. [Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzey_Kafkasya_Cumhuriyeti)'nin kuruluş sürecinde, başında bulunduğu *Osmanlı Milli Telgraf Ajansı*nın olanaklarını seferber etti. [İstanbul'un İşgali](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul%27un_%C4%B0%C5%9Fgali) sonrasında Mayıs 1919'da [Malta'ya sürülenler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malta_s%C3%BCrg%C3%BCnleri) arasında yer aldı. Malta dönüşü Kuzey Kafkasyalı bazı politik göçmenlerin Batı ülkelerine yerleşmesine yardım etti. Mülteciler tarafından [Varşova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Var%C5%9Fova)'da oluşturulan Kafkasya Dağlıları Halk Partisi'nin kuruluşuna katkı sağladı. 7 Ocak 1930 tarihinde İstanbul'da öldü.[^4] [^1]: Hüseyin Tosun Şhaplı. 2018. [^2]: Süren, Jiy Zafer. Biz bize!. 1 Kas 2015. [^3]: Mustafa Çetin Baydar. Hüseyin Tosun. erzurumluyum.net, 19 Kasım 2013. [^4]: Mustafa Çetin Baydar. Hüseyin Tosun. erzurumluyum.net, 19 Kasım 2013.