# Hüseyin Nâzım Paşa

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin_N%C3%A2z%C4%B1m_Pa%C5%9Fa
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Hüseyin Nâzım Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/H%C3%BCseyin_N%C3%A2z%C4%B1m_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/44/H%C3%BCseyin_Naz%C4%B1m_Pa%C5%9Fa.png)
* (public-domain)*

- **Doğum tarihi:** 1854
- **Doğum yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
- **Ölüm yeri:** İstanbul, Türkiye
- **Yattığı yer:** Karacaahmet Mezarlığı, İstanbul
- **Meslek:** Devlet adamı, Yazar, Gazeteci

![Beyrut Valisi cedidi Nazım Paşa](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/21/Beyrut_Valisi_Naz%C4%B1m_Pa%C5%9Fa.jpg)
*Beyrut Valisi cedidi Nazım Paşa (Cemil1280, CC-BY-SA-4.0)*

**Hüseyin Nâzım Paşa** (1854, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) - 1927, İstanbul), [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin son dönemlerinde valilik mevkilerinde bulunmuş, ayrıca yazarlık ve gazetecilik yönü de bulunan [Gürcü](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler) asıllı Osmanlı devlet adamıdır.

[İttihat](https://turkipedia.org/tr/wiki/%3Awikt%3Aittihat), [Tercüman-ı Hakikat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Terc%C3%BCm%C3%A2n-%C4%B1_Hak%C3%AEkat) ve [Takvîm-i Vekâyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Takv%C3%AEm-i_Vek%C3%A2yi) gazetelerinde uzun süre edebî makaleler yazdı. [Beyoğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyo%C4%9Flu) [Mutasarrıf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Wikt%3Amutasarr%C4%B1fl%C4%B1k)lığı, [Zaptiye Nezâreti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zabtiye_Nez%C3%A2reti) ve çeşitli illerde valilik yaptı.

## Hayatı

1854 yılında İstanbul'da doğdu. [Batum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batum)lu Gürcü hanedanından olan babası Tahsin Efendi,[^1] [Harbiye Nezâreti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harbiye_Nez%C3%A2reti) nüfus kalemi kâtiplerinden idi.[^2]

Beyazıt Rüştiyesi'nde okuyup [Beyazıt Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bayezid_Camii)'nde dersler görmüştür.[^3][^4] Babasının sürgünü dolayısıyla [Kıbrıs](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1br%C4%B1s)'ta bulundu,[^5] burada Farsça öğrendi. İstanbul'a dönüşünde Mahrec-i aklâm'da Fransızca, cebir, geometri, felsefe, tarih ve coğrafya okudu.[^6]

1872'de 19 yaşında [Tahrîrât-ı Ecnebiye Odası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Terc%C3%BCme_Odas%C4%B1)'na girdi.[^7] Bir yıl sonra [Paris](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris)'e hukuk eğitimi için gönderildi. Avrupa'daki öğrencilerin ülkeye çağrılmasıyla İstanbul'a geri döndü.[^8] ve [Nafia Nezareti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Um%C3%BBr-%C4%B1_N%C3%A2fia_Nez%C3%A2reti) [Tercüme Odası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Terc%C3%BCme_Odas%C4%B1)'na memur oldu. Bir süre sonra gazetecilik yapmak için bu görevinden istifa etti.[^9]

1877'de Galata Rüştiyesi Türkçe öğretmenliğine, daha sonra [Hilâl-i Ahmer Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_K%C4%B1z%C4%B1lay) ve Komisyon-u Mahsûs kâtipliğine tayin edildi. 1889'un sonlarında [Beyoğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyo%C4%9Flu) mutasarrıflığına, 1890 yılında [Zaptiye Nazırlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zabtiye_Nez%C3%A2reti)'na getirildi. 1894 yılında [vezir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vezir) rütbesi aldı Sağlık sebeplerinden dolayı 1896 yılında Zaptiye Nazırlığı'ndan alındı. Dört ay sonra [Beyrut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyrut) ve [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye) valiliklerine; 1906'da Cezâyir-i Bahr-ı Sefîd Valiliği vekâletine atandı. Bir süre sonra [Aydın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayd%C4%B1n) ve [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne) valiliklerine tayin edildi. Murassa Osmânî ve Mecîdî nişanları, gümüş ve altın imtiyaz, altın liyakat ve hicaz demiryolları madalyalarına layık görüldü.[^10]

İstanbul'da ölen paşa, [Karacaahmet Mezarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karacaahmet_Mezarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na defnedildi.[^11]

## Edebî hayatı

Hüseyin Nâzım Paşa, devlet adamlığının yanı sıra bir şair, yazar ve tercümandı. İttihad, [Tercüman-ı Hakikat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Terc%C3%BCm%C3%A2n-%C4%B1_Hak%C3%AEkat) ve [Takvîm-i Vekâyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Takv%C3%AEm-i_Vek%C3%A2yi) adlı gazetelerde uzun süre yazarlık yaptı, *Hülasa-i Efkâr* adlı bir gazete çıkardı.[^12] *Engizisyon Esrarı* ve *Endülüs* isimli iki tarihi, *Aleksaviç*, *Sohum* ve *Hicret* isimli üç tiyatro eserleri vardır.[^13]

## Eserleri

- Hüseyin Nazim Paşa, *Hatıralarım. Ermeni Olaylarının İçyüzü*. Istanbul: Selis Kitaplar 2003. ISBN 9758724223 (İlk olarak 1931 senesinde Yeni Gün gazetesinde tefrika edilmiştir)

[^1]: Murat Kasap. Hüseyin Nâzım Paşa. Gdd, 8 Eylül 2008. <http://www.gdd.org.tr/tarihtendetay.asp?id=40>
[^2]: AKTAŞ, OĞUZ, KÜÇÜK. HÜSEYİN NÂZIM PAŞA'NIN HAYATI. 1993. <http://www.devletarsivleri.gov.tr/assets/content/Yayinlar/osmanli-arsivi-yayinlar/huseyinnazimpasa-ermeniolaylari_1.pdf>
[^3]: Murat Kasap. Hüseyin Nâzım Paşa. Gdd, 8 Eylül 2008. <http://www.gdd.org.tr/tarihtendetay.asp?id=40>
[^4]: AKTAŞ, OĞUZ, KÜÇÜK. HÜSEYİN NÂZIM PAŞA'NIN HAYATI. 1993. <http://www.devletarsivleri.gov.tr/assets/content/Yayinlar/osmanli-arsivi-yayinlar/huseyinnazimpasa-ermeniolaylari_1.pdf>
[^5]: Murat Kasap. Hüseyin Nâzım Paşa. Gdd, 8 Eylül 2008. <http://www.gdd.org.tr/tarihtendetay.asp?id=40>
[^6]: AKTAŞ, OĞUZ, KÜÇÜK. HÜSEYİN NÂZIM PAŞA'NIN HAYATI. 1993. <http://www.devletarsivleri.gov.tr/assets/content/Yayinlar/osmanli-arsivi-yayinlar/huseyinnazimpasa-ermeniolaylari_1.pdf>
[^7]: AKTAŞ, OĞUZ, KÜÇÜK. HÜSEYİN NÂZIM PAŞA'NIN HAYATI. 1993. <http://www.devletarsivleri.gov.tr/assets/content/Yayinlar/osmanli-arsivi-yayinlar/huseyinnazimpasa-ermeniolaylari_1.pdf>
[^8]: Murat Kasap. Hüseyin Nâzım Paşa. Gdd, 8 Eylül 2008. <http://www.gdd.org.tr/tarihtendetay.asp?id=40>
[^9]: Murat Kasap. Hüseyin Nâzım Paşa. Gdd, 8 Eylül 2008. <http://www.gdd.org.tr/tarihtendetay.asp?id=40>
[^10]: Murat Kasap. Hüseyin Nâzım Paşa. Gdd, 8 Eylül 2008. <http://www.gdd.org.tr/tarihtendetay.asp?id=40>
[^11]: AKTAŞ, OĞUZ, KÜÇÜK. HÜSEYİN NÂZIM PAŞA'NIN HAYATI. 1993. <http://www.devletarsivleri.gov.tr/assets/content/Yayinlar/osmanli-arsivi-yayinlar/huseyinnazimpasa-ermeniolaylari_1.pdf>
[^12]: Murat Kasap. Hüseyin Nâzım Paşa. Gdd, 8 Eylül 2008. <http://www.gdd.org.tr/tarihtendetay.asp?id=40>
[^13]: AKTAŞ, OĞUZ, KÜÇÜK. HÜSEYİN NÂZIM PAŞA'NIN HAYATI. 1993. <http://www.devletarsivleri.gov.tr/assets/content/Yayinlar/osmanli-arsivi-yayinlar/huseyinnazimpasa-ermeniolaylari_1.pdf>
