# Hüseyin Kâzım Kadri > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin_K%C3%A2z%C4%B1m_Kadri > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Hüseyin Kâzım Kadri, https://tr.wikipedia.org/wiki/H%C3%BCseyin_K%C3%A2z%C4%B1m_Kadri (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/15/H%C3%BCseyin_Kaz%C4%B1m_Kadri.jpg) * (public-domain)* - **Doğum tarihi:** 1870 - **Doğum yeri:** Beylerbeyi, İstanbul\`Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm tarihi:** 17 Ocak 1934 - **Ölüm yeri:** Tarsus - **Meslek:** Devlet adamı, yazar - **Çocukları:** Rikkat Kunt - **Eğitim:** Mülkiye Mektebi - **Ebeveynler:** Trabzon valisi Kadri Paşa ![17 Ağustos 1911 tarihli Servet-i Fünün dergisinde Hüseyin Kazım Bey](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1e/1327_08_17_Serveti_Funun_Huseyin_Kazim_Bey.jpg) *17 Ağustos 1911 tarihli Servet-i Fünün dergisinde Hüseyin Kazım Bey (Servet-i Fünun Dergisi, public-domain)* **Hüseyin Kazım Kadri** ya da **Hüseyin Kazım Bey** (1870-17 Ocak 1934) [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin son yıllarında valilik ve nazırlık görevlerinde bulunmuş devlet adamı ve yazar.[^1] [İkinci Meşrutiyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Me%C5%9Frutiyet) döneminin önemli siyaset ve düşünce adamlarındandır. [Kurtuluş Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1) yıllarında İstanbul hükûmetinde çeşitli bakanlıklarda bulunup İstanbul - Ankara ilişkilerinde merkezî rol oynamış; Cumhuriyet döneminde siyasetten ayrılmıştır. Dil, siyaset, din, düşünce tarihi üzerine eserleri vardır. Dört ciltlik **'Büyük Türk Lügati**' adlı eseri ile tanınır. ## Yaşamı 1870 yılında [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'un [Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beylerbeyi%2C_%C3%9Csk%C3%BCdar) semtinde doğdu.[^2] "Şhaplı" adlı [Ubıh](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ub%C4%B1hlar) bir aileye mensuptur.[^3] Babası Trabzon valiliği yapmış Kadri Paşa'dır (1843-1902). Hüseyin Kazım Kadri Soğukçeşme Askeri Rüştiyesini bitirdi ve Mülkiye Mektebine gitti. 1908 yılında [Meşrutiyetin ilanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Me%C5%9Frutiyet) üzerine [Tevfik Fikret](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tevfik_Fikret) ve [Hüseyin Cahit](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin_Cahit_Yal%C3%A7%C4%B1n)'le birlikte [*Tanin*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanin) gazetesini çıkarttı. *Tanin*, *İkdam*, *İçtihad* ve [*Servet-i Fünûn*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Servet-i_F%C3%BCn%C3%BBn) gazetelerinde *Şeyh Muhsin-i Fani* müstearını da kullanarak, din, ekonomi, felsefe, dil ve politika konularında makaleler yazdı. Ağustos 1910-Temmuz 1911 tarihleri arasında Halep valiliğine tayin edildi. Temmuz-Ağustos 1911 tarihleri arasında kısa bir süre İstanbul şehreminliği (Belediye Başkanlığı) yaptı. [1912 Nisan-Ağustos döneminde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan_4._d%C3%B6nem_mebuslar%C4%B1_listesi) adaylığını koydu, Saruhan'dan mebusu seçildi. Meclis-i Mebûsân kapatılınca tekrar Selanik Valiliğine atanmış, [Birinci Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye)'de görevlendirildi. [1920 son Meclis-i Mebusanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan_6._d%C3%B6nem_mebuslar%C4%B1_listesi)'nda Aydın'dan mebus seçilerek Meclis-i Mebûsân'a girmiştir. Meclisi Mebûsân'da Birinci Reis Vekilliği yaptı. Ekim 1920-Haziran 1921 arasında Ticaret nazırı, Haziran-Ağustos 1921 arasında Evkaf nazırı ve Ağustos 1921-Temmuz 1922 arasında da Adliye nazırı görevini üstlendi. 1921'de Bilecik'te [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk) ile Osmanlı Heyeti arasında yapılan görüşmeye de katıldı. Bu görüşmede Mustafa Kemal Paşa'ya, İstanbul'a dönünce hükûmette görev almayacağına söz vermiş olmasına rağmen, bu sözünde durmamış, nazırlık görevini sürdürmüştür.[^4] Cumhuriyet yıllarında siyasetten ayrıldı. Son yıllarını [Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beylerbeyi)'ndeki ailesine ait yalısında geçirdi. Bir rahatsızlığından ötürü hava değişimi için gittiği [Tarsus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tarsus)'ta 1934 yılında öldü. Mezarı [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'un [Küplüce](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCpl%C3%BCce%2C_%C3%9Csk%C3%BCdar) semtindedir. Neşredilmeyen elyazması kitapları, tercümeleri, makaleleri kızı Rikkat Kunt tarafından Türk Petrol Vakfı'na verilmiştir.[^5] ## Eserleri - Hak ve Hakikat (1909) - Felaha Doğru (1921) - İstikbale Doğru (1913 Şeyh Muhsin-i Fani müstearı ile) - İslâmın Avrupa'ya Son Sözü (1913, yeni baskı 1999) - Arnavutlar Ne Yaptı?(1914) - Yirminci Asırda İslâmiyet (1913) - Çar Nikola'ya Açık Mektup (1915) - 10 Temmuz İnkılabı ve Netâyici (1920) - [Mahdum Kulu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahtumkulu_Firaki) Divanı ve Yedi Asırlık Türkçe Bir Manzume (1924) - Nûru'l-Beyan (Kuran tefsiri, Gaziantepli Mustafa Efendi ile birlikte 1924) - Tarih Hatıraları (1930) - Gazi Mustafa Kemal, Bir Milletin Ba'sü Badelmevti (1932) - Büyük Türk Lügati I. Cilt (1927 Osmanlıca harflerle) - Büyük Türk Lügati II. Cilt (1928 Osmanlıca harflerle) - Büyük Türk Lügati III. Cilt (1943 Latin alfabesi TDK tarafından) - Büyük Türk Lügati IV. Cilt (1945 Latin alfabesi TDK tarafından) - İnsan Hakları Beyannamesi'nin İslâm Hukukuna Göre İzahı (1949 Osman Ergin tarafından yayına hazırlanmıştır) - Ziya Gökâlp'ın Tenkidi (İsmail Kara editörlüğünde 1989) - Meşrutiyetten Cumhuriyete Hatıralarım (İsmail Kara editörlüğünde 1991) [^1]: Kuneralp, Sinan: Son Dönem Osmanlı Erkân ve Ricali (1839-1922). Prosopoprafik Rehber. 2nd ed. Istanbul: Isis, 2003. [^2]: Hüseyin Kazım Kadri'nin dini ve siyasi görüşleri: Kelami bir yaklaşım, Hamide Doğan, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, 2007. [^3]: Süren, Jiy Zafer. Biz bize!. 1 Kas 2015. [^4]: Türkiye Büyük Millet Meclîsi Vakfı Yayınları No : 15 Türk Parlamento Tarihi Meşrutiyete Geçiş Süreci I. ve II. Meşrutiyet II. Cilt Ayan Ve Mebûsân Meclisleri Üyelerinin Özgeçmişleri Prof. Dr. İhsan Güneş Türk Parlamento Tarihi Araştırma Grubu sayfa 267 [^5]: Parın, Kamil. Hüseyin Kazım Kadri. 21 Ocak 2020.