# Hünernâme

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCnern%C3%A2me
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Hünernâme, https://tr.wikipedia.org/wiki/H%C3%BCnern%C3%A2me (CC-BY-SA-4.0)

![I. Süleyman'ın, şehzadeleri Mustafa, Mehmed ve Selim'in sünnet düğünü için Atmeydanı Sarayı'na gelişi, Hünernâme](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6d/Suleiman_the_Magnificent%27s_arrival_at_the_palace_in_Atmeydan%C4%B1_for_the_circumcision_ceremony_of_his_princes_Mustafa%2C_Mehmed%2C_and_Selim_%28H%C3%BCnern%C3%A2me%29.jpg/1280px-Suleiman_the_Magnificent%27s_arrival_at_the_palace_in_Atmeydan%C4%B1_for_the_circumcision_ceremony_of_his_princes_Mustafa%2C_Mehmed%2C_and_Selim_%28H%C3%BCnern%C3%A2me%29.jpg)
*I. Süleyman'ın, şehzadeleri Mustafa, Mehmed ve Selim'in sünnet düğünü için Atmeydanı Sarayı'na gelişi, Hünernâme (Hunername artist, public-domain)*

- **Korunduğu yer:** Topkapı Sarayı Müzesi Yazma Eserler Kütüphanesi
- **Tarih:** 1584-1588
- **Yazar:** Seyyid Lokmân; Nakkaş Osman
- **Biçim:** 2 cilt, çift sütunlu; Toplam: 536 varak ve 110 minyatür
- **Erişim numarası:** H. 1523 (I. cilt); H. 1524 (II. cilt)

***Hünernâme*** (*هنرنامه*), [Seyyid Lokmân](https://turkipedia.org/tr/wiki/Seyyid_Lokm%C3%A2n_%C3%87elebi) ve [Nakkaş Osman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nakka%C5%9F_Osman) öncülüğünde 1579 ya da 1580 ile 1584 ya da 1585 yılları arasında yazılan Osmanlı [el yazması](https://turkipedia.org/tr/wiki/El_yazmas%C4%B1) eserdir.[^1] [Tezhip](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tezhip) ve [minyatürleriyle](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_minyat%C3%BCr%C3%BC) dikkat çeker.[^2] İki cilttir ve esas olarak [I. Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman), [II. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Selim), [III. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Murad) ve [Sokollu Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sokollu_Mehmed_Pa%C5%9Fa) dönemlerine ait 89 minyatür içermektedir.[^3] [*Şehnâme*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehn%C3%A2me) tarzında kaleme alınan eserin bilinen tek nüshası, günümüzde [Topkapı Sarayı Müzesi Yazma Eserler Kütüphanesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Topkap%C4%B1_Saray%C4%B1_M%C3%BCzesi_Yazma_Eserler_K%C3%BCt%C3%BCphanesi)'nde yer almaktadır.[^4]

## Tanım

Eser başlangıçta Şehnameci Arifî tarafından dört cilt olarak tasarlanmış, ancak yalnızca ilk iki cildi tamamlanmıştır.

I. cilt, [Osman Gazi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osman_Gazi)'den başlayıp [I. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim) devrine kadar gelen padişahların hünerleri anlatılırken, II. cilt ise I. Süleyman'a ayrılmıştır. I. cilt 234 [varak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Varak), II. cilt ise 300 sayfaya sahiptir.[^5]

### I. cilt

45 minyatürden oluşan I. cilt Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi'nde H. 1523 numarasıyla kayıtlıdır; 48,5 × 30,5 cm ölçülerinde ve 234 varaktan oluşmaktadır. Birinci ciltte Nakkaş Osman 19, Ali Nakkaş 6, Mehmed Bey 10, Veli Can 2, Molla Tiflisî 5 ve Mehmed Bursavî 3 minyatür hazırlamıştır.

![I. ciltte yer alan İstanbul tasviri](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/32/Map_of_Istanbul%2C_Hunername-I.png/1280px-Map_of_Istanbul%2C_Hunername-I.png)
*I. ciltte yer alan İstanbul tasviri (Veli Can, public-domain)*

Birinci ciltte İstanbul'u konu alan beş minyatür bulunur: [Topkapı Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Topkap%C4%B1_Saray%C4%B1)'nın birinci avlusu (15b), ikinci avlusu (18b-19a), İstanbul (158b-159a), I. Selim'in [Mermer Köşk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mermer_K%C3%B6%C5%9Fk_%28Topkap%C4%B1_Saray%C4%B1%29)'te ok atması (217a) ve Topkapı Sarayı'nın üçüncü avlusu, harem ve has bahçeleri (231b-232a). Eserin ünlü çift sayfalık İstanbul tasviri, birinci cildin 158b-159a varaklarında bulunur ve [İstanbul'un fethinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul%27un_Fethi) anlatıldığı bölümde yer alır. Bu İstanbul tasviri, şehrin coğrafyasını göstermeyi amaçlayan çift sayfalık bütüncül bir kent tasviridir. İstanbul tasvirinde herhangi bir yazılı açıklama veya yer adlarını gösteren etiketleme sistemi bulunmaz. Tasvirde Topkapı Sarayı, [Ayasofya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayasofya) ve [Süleymaniye Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleymaniye_Camii) gibi önemli yapılar abartılı ölçülerde gösterilmiş; pembe tonları sivil yapılar, yeşil tonları bahçeler, altın ise dinî yapılar için kullanılmıştır.

### II. cilt

![Şehzade Mustafa'nın infaz edilmesinin ardından, cenazesinin teşhiri (Hünernâme, II, TSMK, Hazine, nr. 1524, vr. 168b)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bd/Hunername_168b_Mustafa.jpg/1280px-Hunername_168b_Mustafa.jpg)
*Şehzade Mustafa'nın infaz edilmesinin ardından, cenazesinin teşhiri (Hünernâme, II, TSMK, Hazine, nr. 1524, vr. 168b) (public-domain)*

Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi'nde H. 1524 numarasıyla kayıtlı olan *Hünernâme*nin ikinci cildi, 1588-1589 yılları arasında Nakkaş Osman'ın yönetiminde tamamlanmıştır. Yaklaşık 30 cm ölçüsünde olan ve 302 varaktan oluşan ikinci cilt, iri talik hatla yazılmış ve 65 tam sayfa minyatürle süslenmiştir. Minyatürlerin sayfa kenarlarında zerefşan (altın serpme) süslemeler bulunur ve her minyatürün üzerinde tasvir edilen olayı açıklayan yazılar kırmızı mürekkeple yazılmıştır. Topkapı Sarayı, [At Meydanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultanahmet_Meydan%C4%B1), [Eski Saray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_Saray), Üsküdar Yazlığı ve [İbrahim Paşa Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Pa%C5%9Fa_Saray%C4%B1) gibi İstanbul mekânlarını gösteren toplam 15 minyatür bulunur.

[^1]: Hünernâme Minyatürleri ve Sanatçıları. 1969, s. IX.
[^2]: Hünernâme. İslam Ansiklopedisi. <https://islamansiklopedisi.org.tr/hunername>
[^3]: Fetvacı, Emine. Picturing History at the Ottoman Court. Indiana University Press, 2013, s. 102, 132-137.
[^4]: Hünernâme. İslam Ansiklopedisi. <https://islamansiklopedisi.org.tr/hunername>
[^5]: Hünernâme. İslam Ansiklopedisi. <https://islamansiklopedisi.org.tr/hunername>
