# Hüma kuşu > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCma_ku%C5%9Fu > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Hüma kuşu, https://tr.wikipedia.org/wiki/H%C3%BCma_ku%C5%9Fu (CC-BY-SA-4.0) ![Özbekistan armasındaki Hüma kuşu](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/77/Emblem_of_Uzbekistan.svg/1280px-Emblem_of_Uzbekistan.svg.png) *Özbekistan armasındaki Hüma kuşu (This vector image was created by converting the Encapsulated PostScript file available at Brands of the World ( view • download ). Remember not all content there is in general free, see Commons:Fair use for more. Bu etiket, ekli çalışmanın telif hakkı durumunu göstermez. Normal bir telif hakkı etike, public-domain)* **Hüma kuşu** ([Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a): **هما** / Homā), çoğu kez **cennet kuşu** olarak da adlandırılan,[^1][^2] görünmeyecek şekilde çok yükseklerde dinlenmeksizin sürekli uçan, asla yere değmeyen -bazı kaynaklarda ayakları olmadığı da nakledilir- efsanevi kuştur.[^3] ## Köken bilimi [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a)sı *Bulah* olup[^4] bazı kaynaklarda [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a)daki [ruh](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruh) anlamına gelen *Hu* ve su anlamındaki *ma* kelimelerinden oluştuğu savunulmuştur.[^5] Kaynaklarda [Tengricilik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tengricilik) inancındaki [Umay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Umay) ile benzerliği belirtilen Hüma, bazı Türk lehçelerinde **Kumay**[^6] veya **Umay kuşu** adı ile de bilinir.[^7] ## İnanışlar Başına konduğu kimseye mutluluk getirdiğine inanılması sebebi ile[^8] **talih kuşu** veya **devlet kuşu** olarak da isimlendirilir.[^9] Bunun kaynağı eskiden bir hükümdar ölünce halkın bir meydanda toplandığı ve Hüma'nın başına konduğu ya da gölgesinin üzerine düştüğü kişinin hükümdar olduğuna dair halk inancıdır. Bilinenlerin aksine Oğuz Han Destanında da geçtiği gibi, Çepnilerin kuşu Huma kuşu değil Kuma kuşudur. Kuma Kuşu halk arasında söylendiği şekli ile ağ kerkenez, ak sunkur Çepni kuşudur. Yırtıcı bir kuş olup, Kaşgarinin eserlerinde büyük yırtıcı kuş olarak yazılıdır. Tiginlerin simgesidir. savaşçılığı sembolize eder. Humay ise Çepni kelimesindeki savaşçılık anlamını zaten taşıyan özellikler göstermez. Hüma kuşu devlet şekillenmesini sembolize eder, bazı yorumlarda, Hüma'nın [Feniks](https://turkipedia.org/tr/wiki/Feniks) gibi birkaç yüzyılda küllerinden yeniden doğmak için kendini yakarak tükettiği de ifade edilir.[^10] ## Devlet Kuşu Osmanlı tarihinde bilinen "Hümayun" teriminin, "Umay (Humay) adıyla İlgili olduğu düşünülür. Hakimiyetin göklerden geldiğine, Tanrı vergisi oluğuna dair eski mitolojik inancın izleri, halk arasında "Hüma" yani devlet kuşuyla ilgili dolaşan söylentilerde korunmuştur. Çok yaygın olan bir inanışa göre de "Devlet Kuşu" veya "Şahlık Kuşu" denilen "Hüma" kuşunun gölgesinin bir insanın başı üzerine düşmesi, o insanın dünyada çok bahtiyar biri olacağının, taç giyeceğinin ve hakimiyete ulaşacağının işareti sayılırdı. Bu inanç Azerbaycan hikâye ve efsanelerinde, "Devlet Kuşu"nun uçurulması ve omzuna oturduğu insanın padişah seçileceği şeklinde yaşamaktadır. Onun bahtiyarlık ve mutluluk sembolüne dönüşmesi ise benzer bir olaydır.[^11] ## Edebiyatta kullanımı Hüma kuşu, [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1ca), [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler), [Fars](https://turkipedia.org/tr/wiki/Farslar) ve [Urdu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Urduca) edebiyatında sıklıkla başvurulan motiflerden biridir. Bunlar arasında Hüma ve Hümayun [mesnevileri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mesnevi) ile kuşlar arasındaki konuşmalara dayalı [alegori](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alegori)k eserler başı çeker. XII. yüzyılda yazılan [Gazali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazz%C3%A2l%C3%AE)'nin [*Risaletü't-tayr*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Risalet%C3%BC%27t-tayr)***ında, ***[***Ferîdüddîn-i Attâr***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fer%C3%AEd%C3%BCddin_Att%C3%A2r)***'ın bu eserden yararlanarak yazdığı ***[**Mantık-ut Tayr**](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mant%C4%B1ku%27t-Tayr)da ve [Ali Şîr Nevaî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_%C5%9E%C3%AEr_Neva%C3%AE)'nin Attar'ın eserine [nazire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nazire) olarak kaleme aldığı [*Lisânü't-Tayr*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_%C5%9E%C3%AEr_Neva%C3%AE)***da sıklıkla geçmektedir.***[^12] Cennette yaşaması, çok yükseklerde uçup yedi kat göğün üzerindeki felekler ve burçlar arasında dolaşması ve hatta Tanrı'ya kadar gidip gelen bir kuş olması sebebi ile [Türk halk edebiyatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_halk_edebiyat%C4%B1)nda da Hüma, erişilemeyecek yüksekliklerin bir sembolüdür.[^13] Bazı ortak özellikleri dolayısıyla da [Feniks](https://turkipedia.org/tr/wiki/Feniks), [Garuda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Garuda), [Simurg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Simurg) ve [Kaknüs](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kakn%C3%BCs_ku%C5%9Fu) gibi diğer efsanevî kuşlarla karıştırılan Hüma, [Divan şiirinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Divan_%28edebiyat%29) mitolojik kuşlar içinde özellikleri nedeniyle en çok sözü edilendir. XVI. yüzyıldan başlayarak şiirlerdeki kullanım sıklığı sürekli bir artış göstermektedir. [Bâki](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%A2k%C3%AE)'nin divanında geçen bir beyit:[^14] “Zülf-i siyahı sâye-i perr-i Hümâ imiş, İklîm-i hüsne anun içün pâdişâ imiş.” “Siyah zülfü Hümâ kanadının gölgesiymiş, Güzellik ülkesine onun için padişahmış.” Burada siyah zülfü Hüma'nın gölgesine benzetilen sevgili bu güzelliği sebebi ile güzellik ülkesinin padişahı olarak adlandırılmakta ve Hümâ'nın gölgesinin üstüne düştüğü kişinin padişah olması inancına [telmih](https://turkipedia.org/tr/wiki/Telmih) yapılmaktadır. ### Anadolu'da Huma kuşu adlı türkü Huma kuşu yükseklerden seslenir, Yar koynunda bir çift suna beslenir, Sen ağlama kirpiklerin ıslanır, Ben ağlim ki belki gönül uslanır. Ben ağlim ki gülüm eylen eylen eylen, Belki gönül uslanır. Sen bağ ol ki ben bahçende gül olim, Layık mıdır yanim yanim kül olim, Sen efendim ben kapında kul olim, Koy desinler bu da bunun kuludur. Ben ağlim ki gülüm eylen eylen eylen, Belki gönül uslanır. Huma kuşu yere düştü ölmedi Dünya Sultan Süleyman'a kalmadı Dedim yare gidem nasip olmadı Ağlama gözlerim Mevla kerimdir Pir Sultan Abdal Gökte uçan huma kuşu Bilmeyenler atar taşı Enginlik gönülün işi Engin ol gönül engin ol Teslim Abdal ## Iran Air [Iran Air](https://turkipedia.org/tr/wiki/Iran_Air) (İran İslam Cumhuriyeti Havayolları)'nın Farsçadaki kısaltması HOMA veya HUMA olup,[^15][^16] logosunda da hüma kuşu kulanılmaktadır. Hüma kuşu bu logoda bir [griffon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Griffon) olarak yorumlanmıştır. ![Iran Air'in resmi logosu](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2f/Iranair_logo.jpg) *Iran Air'in resmi logosu (ادوارد زهرابیان, CC0-1.0)* ## Ayrıca bakınız - [Simurg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Simurg) - [Tuğrul kuşu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Frul_%28mitoloji%29) - [Umay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Umay) - [Kumayık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kumay%C4%B1k) [^1]: H. Dilek Batîslam. Divan Şiirinin Mitolojik Kuşları: Hümâ, Anka ve Simurg. [^2]: cf. . [^3]: Royal Collection department of the Royal Household. Bird of paradise (huma) from Tipu Sultan’s throne. 2004. [^4]: H. Dilek Batîslam. Divan Şiirinin Mitolojik Kuşları: Hümâ, Anka ve Simurg. [^5]: The Mysticism of Music, Sound and Word. 1923. [^6]: H. Dilek Batîslam. Divan Şiirinin Mitolojik Kuşları: Hümâ, Anka ve Simurg. [^7]: Genel Türkçe Sözlük. [^8]: The Mysticism of Music, Sound and Word. 1923. [^9]: Genel Türkçe Sözlük. [^10]: cf. . [^11]: Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Celal Beydili, Yurt Yayınevi [^12]: H. Dilek Batîslam. Divan Şiirinin Mitolojik Kuşları: Hümâ, Anka ve Simurg. [^13]: Yard. Doç. Dr. Erdoğan Altınkaynak. Yer Altı Diyarının Kartalı. [^14]: H. Dilek Batîslam. Divan Şiirinin Mitolojik Kuşları: Hümâ, Anka ve Simurg. [^15]: 3 yük uçağı daha İran hava taşımacılığı filosuna katıldı. [^16]: Enerji Santralleri.