# Höömey

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%B6%C3%B6mey
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Höömey, https://tr.wikipedia.org/wiki/H%C3%B6%C3%B6mey (CC-BY-SA-4.0)

![Alaş grubu, Tuva'dan bir höömey şarkı grubu](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/96/Alash-5x5-300dpi.jpg/1280px-Alash-5x5-300dpi.jpg)
*Alaş grubu, Tuva'dan bir höömey şarkı grubu (Johanna Kovitz, public-domain)*

**Höömey** ([Tuvaca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuvaca): хөөмей / höömey), [Tıva Türklerinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuvalar) ve dolaydaki Türk ve Moğol toplumlarının boğazdan söyledikleri müzik tarzı. Türkçede uluslararası literatürdeki yaygın kullanımla "Hömey" olarak da söylenir.

Tuva Türklerindeki bu söz başka dillere de geçmiştir. (*dil|en|* ) (*Moğolca:* ) adı verilen gırtlak şarkıları Altay ve Sayan dağları dolayında yaşayan Türk halklarında söylenir.

"Höömey" terimi hem Tuva boğaz şarkılarının ortak adı olarak hem de ana stillerinden birine atıfta bulunmak için kullanılır.

## Sözkökü

Höömey sözcüğüne *Kumay*, Hömeylemek (yani "Hömey söylemek") fiiline ise *Kumaylamak* ([Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a): кумайлер) biçimleri ile de rastlanır. 19. asırdan sonra tanınmaya başlamıştır.[^1] Hömey/Kömey kavramı farklı Türk dillerinde gırtlak, boğaz manasına gelir.

## Sıgıt-höömey stilleri

- [kargıraa](http://khoomei.narod.ru/muz/KARGYRAA.mp3)
- [höömey](http://khoomei.narod.ru/muz/KHOOMEY.mp3)
- [sıgıt](http://khoomei.narod.ru/muz/SYGYT.mp3)
- [ezengileer](http://khoomei.narod.ru/muz/EZENGILEER.mp3)
- [borbanadır](http://khoomei.narod.ru/muz/BORBANNADYR.mp3)
- dumçuktaarı
- hörekteeri
- hovu kargıraazı

## Höömey araştırmacıları

Tıva hömeyinin tarihi 20. yüzyılda başlamıştır. Bunun hakkında etnograf araştırmacısı Y. K. Yakovlev, Y.G. Grumm-Grjimaylo “Batı Moğolistan ve Uranhay yöresi” adlı kitabında höömey hakkında ilk açıklamalar yer alır.

## Önemli hömeyciler

Eski feodal dönem Tıva'da höömey kültürel bir aktarım olarak devam etmiştir. A. Aksenov'un “Tıva halkının türküleri ” adlı kitabında bilinen hömeyci Soruktu Kırgızkızı çok etkili bir höömey yaptığını anlatır. Tuva Cumhuriyetinde Möngün Tayga bölgesinde yaşayan hömeyci Angırool Hertek, anası hömeyi doşpuluur ile birlikte daha güzel bir müziğe bürümüştür. Bütün bunları kendisi “Hömeycinin yaşamı” adlı kitabına yazmıştır.

Günümüzde Valentina Çüldüm (yurt dışı ve özellikle Avrupa ülkelerinde tanınan önemli hömeyci),Tıva ulusal orkestrasının üyelerinden Damıran Aylan, Şonçalay Oorjak ve “Tıva kızı” bölüğünün (grubu) üyelerinden Çoduraa Tumat ve başka hömeyciler ilk akla gelenlerdir.

Tuva Cumhuriyetinin ünlü hömeyci bölükleri (grupları) dünyaca da tanınmış olan “Hün-Hürtü”, “Çirgilçin”, “Tıva”, “Alaş”, “Çangı-Haya”, “Tıva kızı”.

## Müziklerini höömeylendiren müzik grupları

- [Hün-hürtü](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCn_H%C3%BCrt%C3%BC)
- [Alaş](http://www.alashensemble.com/)
- [Tıva Ulusluk Orkestrası](http://www.tuvannationalorchestra.com/)
- [Tıva kızı](http://tyvakyzy.com/)
- [Çirgilçin](http://www.chirgilchin.com/)
- [Kongar-ool Ondar](http://www.ondar.com/)
- [Yat-Ha](http://www.yat-kha.com/)
- [Bugotak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bugotak_%28grup%29)

## Ayrıca bakınız

- [Kay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kay): [Altayeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altay_Cumhuriyeti) edebiyatında göğüs üstünden başlayıp gırtlaktan boğazdan çıkarılan seslerle okunan destan.
- [Üliger](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Cliger)
- [Sözlü gelenek](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%B6zl%C3%BC_gelenek)

## Dış bağlantılar

- [Höömey ile ilgili bir internet sayfası](http://www.khoomey.ru/)
- [Höömey ile ilgili Şın gazetesinin haberi](http://shyn.ru/?q=article/hoomey-top-aziyanyn-kulturazynyn-ertinezi)
- [Tıva destanlarında höömeyin yeri ve önemi](https://web.archive.org/web/20141107220250/http://www.anyiaktar.ru/?q=hoomey_tyva_tooldarda)
- [Tıva milli hömeyci akademisi hakkında](http://gov.tuva.ru/press_center/tyva_news/1982/)
- [Höömey adlı vep sayfa](https://web.archive.org/web/20141107214507/http://khoomei.com/forum/viewtopic.php?f=3&t=1191)

[^1]: Arşivlenmiş kopya. <http://gov.tuva.ru/region/culture/1319/>