# Greça Muhtırası > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Gre%C3%A7a_Muht%C4%B1ras%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Greça Muhtırası, https://tr.wikipedia.org/wiki/Gre%C3%A7a_Muht%C4%B1ras%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) ![Greçë Memorandumu'nun kopyası (1911)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Grece_Memorandum_Copy.jpg/1280px-Grece_Memorandum_Copy.jpg) *Greçë Memorandumu'nun kopyası (1911) (Luigj Gurakuqi (Life time: 3/2/1925), public-domain)* **Greça Muhtırası** ([Arnavutça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavut%C3%A7a): *Memorandumi i Greçës*[^1]) veya **Kırmızı Kitap** (Arnavutça: *Libri i Kuq*) [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) içinde özerk bir Arnavut eyaletinin kurulması için on iki talebi içeren [bir muhtıra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muht%C4%B1ra) idi. Muhtıra [Avlonyalı İsmail Kemal Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avlonyal%C4%B1_%C4%B0smail_Kemal_Bey) ve Luigj Gurakuqi tarafından ortaklaşa yazılmıştır.[^2] ![Ahu i Greçës'te (Greça Kayını) Selca yakınlarındaki 2011'in anıt plaketi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/bb/Grece_Plaque.jpg) *Ahu i Greçës'te (Greça Kayını) Selca yakınlarındaki 2011'in anıt plaketi (Simon Ivezaj, CC-BY-SA-3.0)* ## İstekler [1911 Arnavut İsyanı'nın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malis%C3%B6r_%C4%B0syan%C4%B1) liderleri, Kelmend'deki Selcë köyü yakınlarındaki Greçë'nin bulunduğu yerde bir toplantı düzenlediler.[^3][^4][^5] Bugün, bu konum, "Ahu i Gerçës" olarak listelenen [Shkodër County'nin doğal ve kültürel bir anıtıdır.](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C5%9Fkodra_%28il%29)[^6] Avlonyalı İsmail Kemal Bey onlara katıldı ve birlikte, kapaklarının rengi nedeniyle bazen "Kırmızı Kitap[^7] Hem [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na hem de Avrupa'ya (özellikle Büyük Britanya'ya) taleplerini ileten muhtırayı hazırladılar. . Bu muhtıra 22 Hoti, Gruda ve [Şkreli'](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C5%9Fkrel_%28a%C5%9Firet%29) aşiretinden dört kişi Kastrati aşiretinden gelen beş kişi [Kelmend](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kelmendi) aşiretinden üç kişi gelen iki [şale aşiretinden](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eala) 2 kişi toplamda 22 Arnavut aşiret liderinin imzasını taşıyordu. Muhtırada yer alan talepler: - İsyanın tüm katılımcıları için genel af - [Arnavut etnik kökeninin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutlar) tanınması talebi - Arnavut asıllı milletvekillerinin [Osmanlı Parlamentosu'na](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Um%C3%BBm%C3%AE) nispi sisteme göre seçilmesi - okullarda [Arnavutça dil eğitim ve öğretimi sağlanmalıdır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavut%C3%A7a) - Vali ve atanan diğer yüksek görevliler Arnavut dilini bilmeli ve yönetimdeki diğer tüm pozisyonlar yalnızca Arnavut etnik kökenine sahip kişilere ayrılmalıdır. - Etnik Arnavut olan erkekler barış zamanında yalnızca Arnavutluk'ta orduya hizmet edecek - El konulan silahlar iade edilecek - Osmanlı birliklerinin zarar verdiği tüm Arnavut malları tazmin edilecek Muhtıra, Karadağ'ın Cetinje kentindeki Büyük Güçlerin temsilcilerine sunuldu.[^8] Osmanlı askeri komutanı Şefket Turgut Paşa'nın 18 Haziran'da sunduğu affa yanıt olarak Cemali tarafından kaleme alındı.[^9] ## Sonrası [Babıali](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%A2b-%C4%B1_%C3%82li), Muhtırayı [Malisya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malisya) bölgesinin yerel bir girişimi olarak ele alarak etkilerini en aza indirmeye çalışsa da, bu muhtıra Arnavut bağımsızlık mücadelesine güçlü bir destek verdi. Namık Delvina, Muharrem Rushiti, Musa Demi, Spiro Bellkameni ve Qamil Panariti gibi liderler ve onların çetaları, Muhtıra taleplerini kabul etmesi için Osmanlı makamları üzerindeki baskıyı güçlendirdi. [Cepo](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cepo)'da bir manastır düzenlenen 17 Temmuz toplantısında, delegeler arasında [Yanya Vilayeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yanya_Vilayeti)'nin ve tüm [kazalarının](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0l%C3%A7e) Grèce Memorandumu tam destek vereceğini açıkladı. Padişaha bir mektup gönderdiler, orada Muhtıranın uygulanması ve bir bütün olarak Arnavut halkına muamelesi için çağrıda bulundular. Bu, Babıali'nin Memorandum'u Malisyaa'nın yerel bir sorunu olarak ele alma amacındaydı. Mektup gönderildikten sonra, Janina'nın gizli komitesi bir dizi yeni silahlı eylem düzenledi. [Jön Türk Devrimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/J%C3%B6n_T%C3%BCrk_Devrimi)'nin yıldönümü olan 23 Temmuz'da nihai bir eylem planladılar, ancak başarısız oldular. Daha sonra, diğer bazı çabalar başarısız oldu ve Greçë Muhtırası giderek önemini yitirdi. 1912'de yaklaşan olaylar ve durum Arnavutların [çabalarını daha iyi organize etmelerini](https://turkipedia.org/tr/wiki/1912_Arnavut_isyan%C4%B1) ve sonrasında çıkacak Balkan Savaşı ile ağır Osmanlı yenilgileri neticesi Arnavutluk topraklarının paylaşım korkusu [Arnavutluk'un Osmanlı İmparatorluğu'ndan bağımsızlığını](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutluk_Ba%C4%9F%C4%B1ms%C4%B1zl%C4%B1k_Bildirgesi) ilan etmesini sağladı.[^10] ## Ayrıca bakınız - [1911 Arnavut İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malis%C3%B6r_%C4%B0syan%C4%B1) - [Deçiq Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/De%C3%A7iq_Muharebesi) [^1]: Journey to Greçë on the 104 anniversary of the meeting (in Albanian). [^2]: Modernism: The Creation of Nation States. Central European University Press, 30 Ekim 2010, s. 235. [^3]: Historia e Shqipërisë, Vellimi 2. Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë, Instituti i Historisë, 2004, s. 402–409. [^4]: Zwischen Feudalismus und Stalinismus: albanische Geschichte des 19. und 20. Jahrhunderts. Trafo, 2007, s. 46. [^5]: An Outline of the People's Republic of Albania. 8 Nëntori, 1978, s. 30. [^6]: Natural and Cultural Monuments of Shkodër County. [^7]: The Albanian national awakening, 1878–1912. Princeton University Press, 1967, s. 417. [^8]: Austro-Ugarska i Mladoturci: 1908-1912. Institut za istoriju u Banjaluci, 1983, s. 273. [^9]: Balkan Studies. The Institute, 1967, s. 41. [^10]: Historia e Shqipërisë, Vellimi 2. Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë, Instituti i Historisë, 2004, s. 402–409.