# Graç Paşa > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Gra%C3%A7_Pa%C5%9Fa > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Graç Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Gra%C3%A7_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0) ![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/Friedrich_Grach.jpg/1280px-Friedrich_Grach.jpg) * (Illustrirte Zeitung, public-domain)* - **Doğum adı:** Friedrich Grach - **Doğum tarihi:** 1812 - **Doğum yeri:** Trier, Birinci Fransız İmparatorluğu - **Ölüm tarihi:** Ağustos 1854; (41-42 yaşlarında) - **Ölüm yeri:** Rusçuk, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm sebebi:** Kolera - **Hizmet yılları:** 1829-1854 - **Rütbesi:** Mirliva - **Savaşları:** Kırım Savaşı; Silistre Kuşatması **Graç Paşa** ya da doğum adıyla **Friedrich Grach** (d. 1812, [Trier](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trier) – ö. Ağustos 1854, [Rusçuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7uk)), [Alman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Almanlar) [askerî mühendis](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stihk%C3%A2m_s%C4%B1n%C4%B1f%C4%B1), [Prusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prusya) [topçu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Top%C3%A7u_s%C4%B1n%C4%B1f%C4%B1) subayı ve [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [mirliva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirliva)sıdır. Yaklaşık 13 yıl [Osmanlı ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu)nda bulunan Graç, en çok [Kırım Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Sava%C5%9F%C4%B1)'nın [Silistre Kuşatması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silistre_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281854%29)'ndaki hizmetleriyle tanınır. ## Hayatı ### Prusya'daki yaşamı Friedrich Grach, 1812'de [Birinci Fransız İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_Frans%C4%B1z_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun [Trier](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trier) şehrinde [Alman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Almanlar) asıllı bir âileye doğdu. Eğitimini Trier'de tamamladı, 1829'da [Prusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prusya)'nın [Koblenz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koblenz) şehrinde konumlanan 8. Topçu Tugayı'na katıldı. 1830-1831 yıllarında askerî bir okulda öğrenim gördü, 1835'te [Berlin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berlin)'deki Muhâfız Topçu Alayı'na iştirak etti. Burada [Karl Marx](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karl_Marx) ile tanışıklık kurdu.[^1] 1841'de [Zürih](https://turkipedia.org/tr/wiki/Z%C3%BCrih)'te topçu kumandanı yapıldı, aynı sene Kral [IV. Friedrich Wilhelm](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._Friedrich_Wilhelm) tarafından [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na yollandı.[^2] ### Osmanlı İmparatorluğu'ndaki yaşamı #### İlk yılları [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a göç eden Graç'a ilk etapta [binbaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Binba%C5%9F%C4%B1) rütbesi verildi. Evlendikten sonra, İstanbul'a bir saat uzaklıkta bulunan ve bir [kışla](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1%C5%9Fla)ya yakın konumdaki Litros'a yerleşti.[^3] #### Kırım Savaşı [Kırım Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Sava%C5%9F%C4%B1)'nın patlak vermesiyle Avrupa cephesine gönderildi, akabinde [Silistre](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silistre) kalesinin savunmalarını güçlendirmekle görevlendirildi. [Ruslar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ın beklenen saldırısı 14 Nisan 1854'te [gerçekleşti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silistre_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281854%29). [Miralay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Miralay) yapılan Graç, [Musa Hulûsî Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musa_Hul%C3%BBs%C3%AE_Pa%C5%9Fa)'nın sağ koluydu.[^4] Çatışma, bir tarafta Graç, diğer tarafta ise Ruslar adına [Karl Şilder](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karl_%C5%9Eilder)'ın bulunması nedeniyle "iki Alman mühendis arasındaki bir mücadele olarak da tasvir edilebilir".[^5] Şehirde, Graç'ın başarılı planlarını Musa Paşa'nın ustalıkla uygulaması sâyesinde [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) askerleri muazzam bir savunma sergiledi.[^6] Silistre Kuşatması sırasında [mirliva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirliva)lığa terfî eden Graç Paşa, ordu nezdinde derin bir saygı uyandırırdı.[^7] Graç Paşa, Ağustos 1854'te [Rusçuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7uk)'ta [kolera](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kolera)dan 41-42 yaşlarında öldü.[^8] [^1]: Heinrich, Michael. Karl Marx and the Birth of Modern Society. Monthly Review Press, 2019, s. 115. [^2]: Augsburger Postzeitung. Haas & Grabherr, 12 Eylül 1854, s. 827. [^3]: Kiefer, J.. Erinnerungen aus der Vogelwelt der Türkei. Budig, 1896, s. 21. [^4]: Köremezli, İbrahim. Ottoman War on the Danube: State, Subject, and Soldier (1853–1856). Bilkent Üniversitesi, Aralık 2013, s. 230. [^5]: Köremezli, İbrahim. Kırım Savaşı'nda Osmanlı Stratejisi: Rus Ordusuna Karşı Tuna'yı Savunmak. Serkan Yazıcı, 2021, s. 775. [^6]: Öztürk, Özhan. Pontus: Antikçağ'dan Günümüze Karadeniz'in Etnik ve Siyasi Tarihi. Nika Yayınevi, 2016, s. 138. [^7]: Augsburger Postzeitung. Haas & Grabherr, 12 Eylül 1854, s. 827. [^8]: Militär Nekrolog. 1854. Graphische Anstalt Zofinger Tagblatt, 16 Temmuz 1855, s. 187.