# Govşut Han

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Gov%C5%9Fut_Han
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Govşut Han, https://tr.wikipedia.org/wiki/Gov%C5%9Fut_Han (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/47/Gov%C5%9Fut_Han.jpg)
* (Beyfendi882827, CC0-1.0)*

- **Unvan:** Han ül-Türkmenî; Çağının İlerisindeki Başbuğ
- **Hüküm süresi:** 1857 - 1878
- **Doğum tarihi:** 1823
- **Doğum yeri:** Beşkale, Ahal
- **Ölüm tarihi:** 1878
- **Ölüm yeri:** Merv
- **Eşi:** Bilinmiyor
- **Çocukları:** Baba Han; Nobat Han; Bayram Ali Han; Hücrep Han; Halli Han; Sarı Han; Düzüv Hatun
- **Babası:** Övezdurdu Batır
- **Annesi:** Bilinmiyor
- **Dini:** Sünnî İslâm

**Govşut Han** veya **Kovşut Han** ([Türkmence](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmence): قوْوشوُت خـان, Gowşut Han) [Türkmen](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler)'lerin önemli Hanlarından biridir. [Türkmen Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmen_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın Kurucusu'dur.

## Köken

Govşut, Türkmen asıllı [Teke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tekeler_%28a%C5%9Firet%29) boyunun [Toktamyş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toktamy%C5%9F_%28Teke_obas%C4%B1%29) bölümünün, [Beg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beg_%28Teke_obas%C4%B1%29) uruğunun [Gökçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6k%C3%A7e_Boyu) tiresine mensupdur.[^1]

## İsmi

Govşut ismi, günümüzde [Türkmenistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenistan)'da hayli yaygındır. Buna karşın XIX. Yüzyıl [Türkmenler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler)'ine dair kaynaklara yansıyan kişi adlarında bu isme nadiren tesadüf edilir. Bu isim [Türkmenler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler) arasında yaygın olan "Kafşut-Kafşıt" ismiyle ilişkili olmalıdır. [Divanu Lügati't-Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2nu_Lug%C3%A2ti%27t-T%C3%BCrk)'te Kafşut bir Erkek adı ve "İki hükümdarın Ülke güvenliği için tokalaşıp barışması" anlamlarıyla açıklanmıştır.[^2]

## Merv'in Ele Geçirilmesi

[Ahal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahal)'dan [Merv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merv) yakınlarına göç eden Teke kabilesinin lideri olan Govşut, [Merv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merv)'e saldırarak şehri ele geçirdi, buranın eski sakini olan [Sarık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Salur) [Türkmenler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler)'ini buradan sürdü ve şehri [Teke Türkmenler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tekeler_%28a%C5%9Firet%29)'iyle doldurdu, Yurtlarından kovulan [Sarıklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Salur_boyu), [Kaçarlara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C3%A7ar_Devleti) bunu şikayet ettiler.[^3]

## Govşut'un Devlet Kurma Politikası

[Merv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merv)'i yurt edinen [Tekeler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tekeler_%28a%C5%9Firet%29), burada Tarımcılık, Hayvancılık ve Avcılık gibi işlerine devam ettiler aynı zaman'da ticaret ile uğraşıyordular, Govşut, Han seçildiğinde ilk olarak [Türkmenler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler)i birleştirmesi ve Oldukça agresif politika sergileyerek neredeyse tüm komşularıyla düşmancıl ilişkiler kurması, onun bağımsız ve agresif hareket etmesi, adeta yeni bir devlet'in habercisiydi.

## Govşut'un İcraatleri

Govşut, oldukça zeki bir liderdi, [Merv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merv)'i ele geçirdikten sonra, Düzenli ve Güçlü bir Ordu kurdu, şehirlere Câmiler ve Medreseler inşa ettirdi, 1858 ile 1860 yılları arasında Mugrab'ın Vahaya girdiği bölgeye yakın Benti bölgesinde [Govşutbend](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gov%C5%9Futbend) ya da [Bent-i Govşut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bent-i_Gov%C5%9Fut) olarak bilinen barajı kurdurmuştu. Bu baraj vasıtasıyla Mugrab Nehri vahaya dağıtılıyor ve büyük bir [Teke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tekeler_%28a%C5%9Firet%29) nüfusuna Tarımla geçimini sağlama imkânı veriyordu. Nihayet [Tekelerin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tekeler_%28a%C5%9Firet%29) Vaha'yı ele geçirmelerinden 17 yıl sonra, 1874 yılında Naiper'in yazdığı rapora göre, Govşut Han Liderliğinde [Merv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merv) Tekelerinin nispeten müreffeh bir toplum oluşturduklarının izleri vardır. Rapora göre [Tekeler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tekeler_%28a%C5%9Firet%29) [Merv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merv)'de tüketebildiklerinden fazla buğday üretiyorlardı. Burada sürüleri, atları ve çadırlarıyla, iç çatışmalardan ve suçtan uzak bir hayatları vardı.[^4]

## Hükümdarlık Dönemi

Govşut, 1823 Yılında doğdu, babası [Övezdurdu Batır](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96vezdurdu_Bat%C4%B1r)'dı 1857 Yılında Merv ve Çevresinin Han'ı ilan edilen Govşut, Han olduğundan itibaren yoğun zorkluklar yaşadı, Han olmadan önce [Serahs Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Serahs_Muharebesi)'nde komutanlık yapan ve muharebenin kazanılmasında büyük rolü olan Govşut, [Türkmenler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler)'in yoğun ilgi ve saygısını kazandı, Han olduğunda kimsenin beklemeyeceği düzeyde hamleler yaptı, [Özbekler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekler) üzerine sefere çıkarak onları kendine bağladı.[^5]

## İran ile Mücadelesi

1848 yılında, Govşut, [Kaçarlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C3%A7ar_Devleti)'a isyan eden Horasan hakimi [Salar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasan_Han_Salar)'a destek için, [Oraz Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Oraz_Han) ile [Meşhed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Me%C5%9Fhed)'i kuşattı ve şehri ele geçirdi, bundan sonrasında Salar ile araları bozuldu, Meşhed'i Salar'a verdi ve Salar'dan desteğini çekti.[^6] 1850 yılında [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran) ordusunun [Serahs](https://turkipedia.org/tr/wiki/Serahs)'ı kuşatmalarına rağmen kale'yi alamamaları ve sonrasında geri çekilmeleri, hemen sonrasında [Kaçar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C3%A7ar_Hanedan%C4%B1) komutanı Sultan Murad'ın 2 Bin kişilik [Türkmen](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler) atlılarının saldırıları sebebiyle geri çekilmesin'den sonra 1852 yılında Türkmenlerin Türbet-i Cam bölgesini yağmalası [Türkmen](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler)-[İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran) ilişkilerini düşmanlık ile şekillendirdi. Govşut Han, İran saldırılarını engelleyip [Merv Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merv_Muharebesi_%281861%29)'nde onları mağlup etti, Merv Muharebesi öncesinde 1859 Yılında [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'ın Orta Asya'ya yönelik saldırıları sürüyordu, [Ahal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahal) [Türkmenler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler)'inin Hanı [Nurberdi Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nurberdi_Han), [Garrıgala Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Garr%C4%B1gala_Muharebesi)'nde İran ordularını ağır yenilgiye uğratmıştı. Kaçar devletini mağlup ederek seferlerine devam eden Govşut, Nurberdi ile ortak hareket ederek İran'a akınlar düzenledi, İran şahı [Nasıreddin Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nas%C4%B1r%C3%BCddin_%C5%9Eah) özür dilemek zorunda kalıp anlaşmaya yanaştı.[^7]

## Orta Asya'daki Mücadelesi

Govşut, İran'ı yendikten sonra yönünü [Harezm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm)'e çevirdi, Harezm'e saldırıp Yağmaladı ve işgal etti, kendisine baş kaldıran Hive Hanlığını yeniden kendine tâbi hale getirip Atının yönünü [Mangışlak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mang%C4%B1%C5%9Flak_Yar%C4%B1madas%C4%B1)'a çevirdi, yaklaşık 20,000 civarı bir orduyla Mangışlağı işgal etti, hemen sonrasında [Buhara Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buhara_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ile diplomatik dostluk ve ittifak kurdu, yaklaşan Rus tehlikesini fark eden Govşut, buna ciddi önlemler almaya çalıştı, Ruslar üzerine sefere çıkan Govşut, [Ruslar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruslar)'ıda mağlup ederek, ülkesinin sınırlarını önemli ölçü'de büyüttü. 1878 yılında vefât etti.[^8][^9]

![1874 Yılında Türkmen Hanlığı](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cf/1874_Y%C4%B1l%C4%B1nda_T%C3%BCrkmen_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1.jpg)
*1874 Yılında Türkmen Hanlığı (Beyfendi882827, CC0-1.0)*

[^1]: Govşut Han Liderliğinde Merv Tekeleri'nin Akîm Kalan Devletleşme Teşebbüsü (1846 - 1877), Resul Şahsi. 2020 s.76
[^2]: Govşut Han Liderliğinde Merv Tekeleri'nin Akîm Kalan Devletleşme Teşebbüsü (1846 - 1877), Resul Şahsi. 2020 s.76-77
[^3]: Govşut Han Liderliğinde Merv Tekeleri'nin Akîm Kalan Devletleşme Teşebbüsü (1846 - 1877), Resul Şahsi. 2020 s.85
[^4]: Govşut Han Liderliğinde Merv Tekeleri'nin Akîm Kalan Devletleşme Teşebbüsü (1846 - 1877), Resul Şahsi. 2020 s.97
[^5]: A.Nuryýew, M.Moşew. Türkmenistanyň taryhy XVII-XX asyrlar. Orta mekdepleriň IX synpy üçin synag okuw kitaby. - A.: Türkmen döwlet neşirýat gullugy, 2009.
[^6]: Govşut Han Liderliğinde Merv Tekeleri'nin Akîm Kalan Devletleşme Teşebbüsü (1846 - 1877), Resul Şahsi. 2020 s.79
[^7]: T.C Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü AtaTürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı, İran Türkmenleri (1881-1979) İsimli Kitap'ı. İstanbul 2006
[^8]: Henri De Couliboeuf Blocqueville'nin "Türkmenler Arasında" Kitabı.
[^9]: Govşut Han Liderliğinde Merv Tekeleri'nin Akîm Kalan Devletleşme Teşebbüsü (1846 - 1877), Resul Şahsi. 2020