# Gjergj Fişta
> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Gjergj_Fi%C5%9Fta
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Gjergj Fişta, https://tr.wikipedia.org/wiki/Gjergj_Fi%C5%9Fta (CC-BY-SA-4.0)
* (public-domain)*
- **Doğum yeri:** Fishtë
- **Ölüm yeri:** İşkodra
- **Eğitim:** Katolik ilahiyatı
- **Milliyet:** Arnavut
**Gjergj Fişta** (; 23 Ekim 1871 - 30 Aralık 1940) [Arnavut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutlar) Fransisken [frer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frer), şair, eğitimci, siyasetçi, [aktivist](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavut_mill%C3%AE_uyan%C4%B1%C5%9F%C4%B1), çevirmen ve yazardır. [Epik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Epik_%C5%9Fiir) başyapıtı *Lahuta e Malcís* ve Arnavutluk'un bağımsızlığından sonra en yetkili dergilerden ikisi olan *Posta e Shypniës* ve *Hylli i Dritës*in editörü olması edeniyle 20. yüzyılın en etkili [Arnavut yazarlarından](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavut_edebiyat%C4%B1) biri olarak kabul edilir.[^1]
Tanınma nedenlerinden biri de [Arnavut alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavut_alfabesi)ni onaylayan [Manastır Kongresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manast%C4%B1r_Kongresi) komisyonunun başkanı olmasıdır. 1919'da [Paris Barış Konferansı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris_Bar%C4%B1%C5%9F_Konferans%C4%B1)'na katılan Arnavut heyetinin bir parçasıydı. 1921'de Arnavut parlamentosunun üyesi ve başkan yardımcısı oldu, daha sonra Arnavutluk'ta 20'li ve 30'lu yıllarda en etkili kültürel ve edebi şahsiyetler arasındaydı.[^2] [Komünist rejim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutluk_Sosyalist_Halk_Cumhuriyeti) iktidara geldikten sonra edebi eserleri dolaşımdan çekildi ve komünizmin çöküşüne kadar da öyle kaldı.
## Hayatı
### Erken dönem
Gjergj Fişta, o zamanlar [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) olan [Zadrima](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zadrima) bölgesindeki Fishtë'de Ndoka ve Prenda Kaçi'nin çocuğu olarak doğdu.[^3] Üç erkek ve bir kız kardeşin en küçüğü olan Zef adıyla [vaftiz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vaftiz) edildi. Fişta'nın da dahil olduğu Troshan'ın bucak rahibi [Palmanova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Palmanova)'dan Marian Pizzochini, ailesinden onu [frer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frer) yapmalarını istedi. Kilise cemaatine rağmen, Zef, Troshan Koleji'nin faaliyete başladığı 1880 yılına kadar [İşkodra](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C5%9Fkodra)'daki Fransisken okuluna gitti. [Bosna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bosna-Hersek)'da ([Kraljeva Sutjeska](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kraljeva_Sutjeska), [Livno](https://turkipedia.org/tr/wiki/Livno) ve [Kreševo](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kre%C5%A1evo)'da Fransisken manastırlarında ilahiyat) Bosnalı Hırvatlar arasında [felsefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Felsefe) ve Katolik [teoloji](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lahiyat)si okudu.[^4] 1902'de [İşkodra](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C5%9Fkodra)'daki Fransisken kolejinin başkanı oldu.[^5] Fishta, Robert Elsie'ye göre [Hırvat](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C4%B1rvatlar) ve [Sırp](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rplar) edebiyatının ulusal destanlarından etkilenerek ana eseri [*Lahuta e Malcís*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lahuta_e_Malc%C3%ADs)i yazdığında [Avusturya-Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya-Macaristan_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'daki manastırlarda öğrenciyken Hırvat [Fransisken](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransiskenler) rahiplerinin etkisi altındaydı.[^6] [Gusinye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gusinye)li komutan [Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gusinyeli_Ali_Pa%C5%9Fa)'ya ithaf edilen eser, [Arnavut millî uyanışı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavut_mill%C3%AE_uyan%C4%B1%C5%9F%C4%B1)nın bir sembolü haline gelen [Prizren İttifakı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prizren_%C4%B0ttifak%C4%B1) olaylarına odaklanan 30 kantodan oluşan destansı bir şiirdir.
1919'da Paris'teki konferansta Arnavutluk'u yorumladı. Nisan 1919'un başından 1920'ye kadar, [Paris Barış Konferansı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris_Bar%C4%B1%C5%9F_Konferans%C4%B1)'nda Arnavut heyetinin Sekreteri olarak görev yaptı. 1920'nin sonunda İşkodra mebusu olarak parlamentoya seçildi ve 1921'de Arnavutluk parlamentosunun Başkan Yardımcısı oldu. 1924'te Fişta, Arnavutluk'ta demokratik bir sistem kurma girişiminde [Fan Noli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fan_Noli)'yi destekledi. [Zogu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zogu) rejiminin kurulmasından sonra, Fişta, 1940'ta öldüğü İşkodra'da öğretmen ve yazar olarak görevine devam etmeden önce, 1925/26'da İtalya'da sürgüne gitmek için gönüllü olarak ayrıldı.
## Edebi çalışmaları
*Gjergj Fişta tarafından oluşturulan mimari çizimler.. (io, public-domain)*
1899'da Fişta, [Preng Doçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Preng_Do%C3%A7i) ve [Ndre Mjeda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ndre_Mjeda) ile birlikte sadece Arnavutça dil kitapları yayınlayan *Shoqnia Bashkimi* (Birlik Derneği) veya İşkodra'nın *Bashkimi* (Birlik) olarak bilinen edebi topluluk olan *Shoqnia e bashkimit të gjuhës shqipe*yi (Arnavut Dilinin Birliği Derneği) kurdu. Geç Osmanlı döneminde Fishta'nın yayınları türküleri ve zamanın diğer Arnavut yayınları gibi çoğu zaman yurt dışında basılması ve sansürden kaçınmak için imparatorluğa gizlice sokulması gereken bir dizi şiir içeriyordu.
1907'de Fişta, Arnavutları ulusal çıkarların üzerine koyan zamanın Arnavutlarını ve kendilerini Arnavut dilini incelemeye adamayan ve ona karşı küçümseyen aydınları eleştiren [hiciv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hiciv) eseri *Parnasus''un Eşekarısı*nı yazdı. Arnavut Dilinin Birliği Derneği'nin bir temsilcisi olarak, Fişta, 1908'de yapılan [Manastır Kongresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manast%C4%B1r_Kongresi)'ne katıldı ve komite başkanlığına seçildi. Kongre katılımcıları Fişta'nın Latin *Başkimi* alfabesi önerisini kabul etti ve birçok unsuru İstanbul alfabesiyle birleştirildi ve standart Arnavut alfabesi elde edildi.[^7] 1916'da, İşkodra alt lehçesini standart edebi Arnavutça olarak yerleştirmeye çalıştığı Arnavut Edebiyat Komisyonu'nun çekirdek kurucusuydu.
Hem bir öğretmen olarak hem de edebi eserleriyle Fişta, anadili [Geg Arnavutçasının](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gegce) yazılı biçiminin gelişmesinde büyük bir etkiye sahipti. Fişta ayrıca çevirmen olarak da çalıştı (Molière, Manzoni, Homer ve diğerleri).
## Eleştiri
[Robert Elsie](https://turkipedia.org/tr/wiki/Robert_Elsie), *Lahuta e Malcís*de Fişta'nın, Arnavutların Slav komşuları tarafından son [katledilmeleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkan_Sava%C5%9Flar%C4%B1nda_Arnavut_Katliamlar%C4%B1) ve [kovulmalarından](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutlar%C4%B1n_kovulmas%C4%B1_%281877-1878%29) sonra,[^8] [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)a karşı mücadelenin [Slavlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Slavlar)a karşı bir mücadeleyle yer değiştirdiğini öne sürer. [II. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)'ndan sonra [Yugoslavya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yugoslavya_Sosyalist_Federal_Cumhuriyeti)'daki yetkililer ve [Yugoslav komünistlerinden](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yugoslavya_Kom%C3%BCnistler_Birli%C4%9Fi) etkilenen Tiran'daki komünist rejim tarafından kontrol edilen Arnavut tarihçiliği yetkilileri Fişta'nın eserlerini Slav karşıtı propaganda olarak tanımladıkları için yasakladılar.[^9]
[Arshi Pipa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arshi_Pipa)'ya göre, edebi bir düzeye yükselttiği İşkodra'nın Bejte geleneğinden sonra Fişta'nın hiciv eserlerinin niteliği değişmiştir.
## Mirası
### Hayatı boyunca aldığı ödüller
Arnavutluk'taki Osmanlı yönetiminin son yıllarında, İşkodra'nın valisi [Hasan Rıza Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasan_R%C4%B1z%C3%A2_Pa%C5%9Fa_%281871_do%C4%9Fumlu%29)'nın önerdiği şekilde, yerel eğitime katkılarından dolayı 2. sınıf [Maarif Nişanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maarif_Ni%C5%9Fan%C4%B1) ile ödüllendirildi. Avusturya-Macaristan İmparatorluğu makamlarından [Franz Joseph Nişanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Franz_Joseph_Ni%C5%9Fan%C4%B1) ile, daha sonra 1925'te [Papalık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Makam) tarafından Medaglia di Benemerenza ile 1931'de [Yunanistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan) tarafından Phoenix Nişanı ile ödüllendirildi. [İtalya'nın Arnavutluk'u işgali](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya%27n%C4%B1n_Arnavutluk%27u_i%C5%9Fgali)nden sonra İtalya Kraliyet Akademisi'nin bir parçasıydı.
### Tarihsel
Sovyet tarihçiliğinde, "Avusturya-Macaristan [emperyalizm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emperyalizm)inin Arnavutluk'taki açgözlü planlarına" karşı çıkan [Slav halkı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Slavlar) ve Pan-Slavizm'e rol oynadığı için "Avusturya-Macaristan emperyalizminin eski ajanı" ve "Arnavutluk'a karşı İtalyan saldırganlığı için" Katolik Din adamlarının hazırlanmasında rol aldığı için anılmıştır.[^10]
## Bibliyografi
- [*Lahuta e Malcís*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lahuta_e_Malc%C3%ADs), epic poem, (Zara, 1902)
- *Anzat e Parnasit*, satire, (Sarajevo, 1907)
- *Pika voese* republished afterwards and retitled *Vallja e Parrizit*, (Zara, 1909)
- *Shqiptari i qytetnuem*, melodrama, (1911)
- *Vëllaznia apo *[*Shën Françesku i Assisi-t*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Assisili_Francesco), (1912)
- [*Juda Makabe*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Judas_Maccabeus), tragedy, (1914)
- *Gomari i Babatasit*, (Shkodër, 1923)
- *Mrizi i Zanave*, (Shkodër, 1924)
- *Lahuta e Malcís* (2d. ed.), Gesamtdruck, (Shkodër 1937). In English *The Highland Lute*, trans. by Robert Elsie and Janice Mathie-Heck. I. B. Tauris (2006)
## Konuyla ilgili yayınlar
- [Maximilian Lambertz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maximilian_Lambertz): Gjergj Fishta und das albanische Heldenepos "Lahuta e Malsisë" – Laute des Hochlandes. Eine Einführung in die albanische Sagenwelt. Leipzig 1949.
## Dış bağlantılar
- [Biography of Gjergj Fishta](http://www.albanianliterature.com/html/authors/bio/fishta.html)
[^1]: Fishta, Giorgio. Treccani, Enciclopedia online.
[^2]: Plasari, Aurel. Fishta: Estetikë dhe Kritikë. Hylli i Dritës & Shtëpia e Librit, 1999, s. 11.
[^3]: "Georgius (P) Josephus Fishta, f. Antonii et Venerandae Kaçi, n. Fishtae, d. Sappatensis 23 Oct. 1871 [...]"
[^4]: Pater Gjergj Fishta (1871–1940).
[^5]: Pater Gjergj Fishta (1871–1940).
[^6]: Elsie, Robert. Gjergj Fishta, The Voice of The Albanian Nation.
[^7]: Elsie, Robert. Gjergj Fishta, The Voice of The Albanian Nation.
[^8]: Vepra. Shtëpía Botuese Faik Konica, 2003, s. 183.
[^9]: Elsie, Robert. Gjergj Fishta, The Voice of The Albanian Nation.
[^10]: Elsie, Robert. Gjergj Fishta, The Voice of The Albanian Nation.