# Gevher Şad Begüm

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Gevher_%C5%9Ead_Beg%C3%BCm
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Gevher Şad Begüm, https://tr.wikipedia.org/wiki/Gevher_%C5%9Ead_Beg%C3%BCm (CC-BY-SA-4.0)

- **Veraset:** Timur İmparatoru Eşi
- **Hüküm süresi:** 1405 - 1447
- **Eşi:** Şahruh
- **Çocukları:** Uluğ Bey; Baysungur; Muhammed Cuki; Meryem Sultan; Saadet Sultan; Kutluk Türkan Aga
- **Babası:** Gıyâseddin Tarhan
- **Annesi:** Hanzade Begüm
- **Doğum yeri:** Semerkant, Timur İmparatorluğu
- **Ölüm tarihi:** 19 Temmuz 1457
- **Ölüm yeri:** Herat, Timur İmparatorluğu
- **Defin yeri:** Gevher Şad Türbesi, Herat
- **Dini:** İslam

**Gevher Şad Begüm** ([Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a): گوهرشاد, d. (?), [Semerkant](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semerkant) - ö. 19 Temmuz 1457, [Herat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Herat)), [Timur İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) Hükümdarı [Şahruh](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahruh)'un eşi, [Uluğ Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulu%C4%9F_Bey)'in annesi.

## Hayatı

Babası Çağatay soylularından Gıyâseddin Tarhan'dır. 1388 yılında [Şahruh](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahruh) ile evlendi. Ardından bir süre eski [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) geleneklerine uyarak kayınvalidesi [Saray Mülk Hanım](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saray_M%C3%BClk_Han%C4%B1m)'ın yanında yaşadı. 1394 yılında [Sultaniye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultaniye%2C_Zencan)'de [Uluğ Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulu%C4%9F_Bey)'i, [Semerkant](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semerkant)'ta üç yıl kaldıktan sonra yerleştiği [Herat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Herat)'ta da 1397'de Baysungur'u dünyaya getirdi.[^1]

[Herat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Herat)'ta hayır eserleri yaptırmanın yanı sıra torunları Baysungur'un oğlu Alâüddevle ile [Uluğ Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulu%C4%9F_Bey)'in oğlu [Abdüllatif Mirza](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BCllatif_Mirza) ile ilgilendi. [Şahruh](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahruh)'un tahtına vâris olarak gördüğü oğlu Muhammed Cuki'nin ölmesi kendisini sarstı ve bu vakadan sonra devlet işlerinde Gevher Şad Begüm'ün ağırlığı iyice arttı. Baysungur'un oğlu Muhammed'in tahta çıkmak için [Şiraz](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiraz)'ı kuşatması üzerine Gevher Şad eşi [Şahruh](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahruh)'u ikna ederek torununun üzerine gönderdi. [Şahruh](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahruh), [Save](https://turkipedia.org/tr/wiki/Save) şehrinde bazı ileri gelen kişileri ve komutanları Gevher Şad'ın yönlendirmesiyle öldürdü.

Kocasının 1447'de ölmesi üzerine hareket geçip torunları Alâüddevle ile [Abdüllatif Mirza](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BCllatif_Mirza)'ya [Şahruh](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahruh)'un ölümünü haber verdi. Torunu [Abdüllatif Mirza](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BCllatif_Mirza) babasını durumdan haber ederek babaannesi Gevher Şad'ı rehin alıp [Herat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Herat)'tan ayrıldı. Diğer torunu Gevher Şad'ı kurtardı ve [Herat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Herat)'a gönderdi. Oğlu [Uluğ Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulu%C4%9F_Bey)'in torunu [Abdüllatif Mirza](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BCllatif_Mirza) tarafından öldürüldüğü sıkıntılı geçen üç yılın ardından [Herat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Herat)'tan ayrılarak [Esterabad](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrgan)'da Baysungur'un oğlu, torunu Babür Mirza'nın yanına sığındı. [Ebu Said Mirza](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ebu_Said_Mirza)'nın hükümdar olmasıyla tekrar [Herat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Herat)'a yerleşti. Birkaç yıl sonra kendisine ihanet ettiğini iddia eden [Ebu Said Mirza](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ebu_Said_Mirza) tarafından yaşı yetmişin üzerindeyken öldürüldü. Naaşı kendisinin yaptırdığı, oğlu Baysungur'un da gömülü olduğu türbeye defnedildi.[^2]

![Herat'taki türbesi.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/Herat_Goharshad_tomb.jpg/1280px-Herat_Goharshad_tomb.jpg)
*Herat'taki türbesi. (Sven Dirks, Wien, CC-BY-SA-4.0)*

Dindar bir kişiliğe sahip olan Gevher Şad, halk tarafından sevilen, fakirlere yardım eden bir şahsiyetti.

## Hayır eserleri

[Meşhed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Me%C5%9Fhed)'de kendi adıyla anılan [Gevher Şad Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gevher%C5%9Fad_Camii)'ni, [Herat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Herat)'ta cami, medrese ve kendisi için türbe yaptırmıştır. [Gevher Şad Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gevher%C5%9Fad_Camii)'nin yazılarını hattat olan oğlu Baysungur yazmıştır.

[^1]: Recep Uslu, TDV İslam Ansiklopedisi, cilt: 14, sayfa: 42-43
[^2]: Recep Uslu, TDV İslam Ansiklopedisi, cilt: 14, sayfa: 42-43