# Gence Hanlığı

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Gence_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Gence Hanlığı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Gence_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/be/Khanate_of_Ganja_in_the_Map_of_Caucasus_with_the_borders_1801-1813.png)
* (Владимир Ильич Томкеев, public-domain)*

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Lion_and_Sun_Emblem_of_Persia.svg/1280px-Lion_and_Sun_Emblem_of_Persia.svg.png)
* (Sodacan, CC-BY-SA-3.0)*

- **Kendi dilindeki adı:** خانات گنجه; Gence Hanlığı; Memleket-i Gence
- **Tam adı:** Gəncə Xanlığı
- **Statü:** Hanlık
- **Yönetim biçimi:** Monarşi
- **Kuruluş yılı:** 1747
- **Yıkılış yılı:** 1804
- **Öncel:** Afşar Hanedanı
- **Ardıl:** Rusya Çarlığı
- **Başkent:** Gence
- **Yaygın diller:** Azerice ve Farsça
- **Din:** Müslümanlık
- **Yönetici:** II. Shahvardi Han; Cavad Xan
- **Yönetici yılları:** 1747-1760; 1760-1804
- **Yönetici unvanı:** Han
- **Günümüzdeki durumu:** Azerbaycan

**Gence Hanlığı**, [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan)'ın [Gence](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gence) yöresinde hüküm sürmüş olan hanlıktır. [Afşar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Af%C5%9Far_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) hükümdarı [Nadir Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nadir_%C5%9Eah), 1735'te, Gence'yi ele geçirdi. Nâdir Şah'ın öldürülmesinden sonra, Gence de diğer Azerbaycan hanlıkları gibi Afşar devletinin egemenliğinden çıkarak 1747'de bağımsızlığını ilan etti.

## Tarih

[Ziyadoğulları Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ziyado%C4%9Fullar%C4%B1_Hanedan%C4%B1)'nı kuran [Kaçar Türkleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C3%A7arlar_%28halk%29)'nden [II. Şahverdi Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._%C5%9Eahverdi_Han), Gence'nin ilk hanı (1747-60) oldu. Şia'nın Caferî koluna mensup olan Ziyâdoğulları Hanedanı, [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) konuşuyordu. 1781-83 yılları arasında Gence, [Karabağ Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaba%C4%9F_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın eline geçtiyse de geri alındı.

19. yüzyılın başlarında [Gürcistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrcistan)'ı işgal eden [Rus İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), Gence ile birlikte bütün bağımsız Azerbaycan hanlıkları için tehdit unsuru oldu. Bu hanlıklar, büyük tehlikeye karşı aralarında birleşmeyi başaramadılar. Rusya İmparatorluğu, bu sırada [Dağıstan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Da%C4%9F%C4%B1stan) ve [Kuzey Kafkasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzey_Kafkasya)'da bulunan hanlıklarla savaş hâlindeydi. Azerbaycan'daki coğrafî durum, Rusya İmparatorluğu'nun, [Dağıstan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Da%C4%9F%C4%B1stan)'ı ve Kuzey Kafkasya'daki hanlıkları ele geçirmesini güçleştiriyordu. [Kafkasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya)'daki [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruslar) orduları kumandanı [General Sisyanov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pavel_Sisyanov), 1803'te, [Tiflis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiflis)'ten hareket ederek Gence'yi kuşattı. Gence Hanı [Cevad Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cevad_Han), Ruslarla yaptığı, yenildiği ve devletini kaybettiği muharebede öldürüldü. Oğlu ve veliahtı [Hüseyin Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin_Han) da, babası ile aynı günde Ruslar'ın top ateşi ile öldürüldü. Cevad Han'ın ve Hüseyin Han'ın öldürülmesi üzerine, iki koldan şehre giren Ruslar, yağma yaparak, halkı öldürdüler. Gence Hanlığı'nı ortadan kaldırdılar. Buranın adını da 1804'te [çariçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ari%C3%A7e)lerinin onuruna [Elizabethpol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Elizabethpol) olarak değiştirdiler. Hüseyin Han'ın kardeşi [Uğurlu Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/U%C4%9Furlu_Han), bu tarihten 22 yıl sonra, Gence'yi Ruslardan geri alıp, 2 yıl boyunca "Gence Hanlığı" adıyla yeniden egemenliğini ilan etse de Ruslar, ülkeyi tekrar istila ederek Gence Hanlığı'nı tamamen ortadan kaldırdılar. Gence de, [Türkmençay Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmen%C3%A7ay_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'yla Rusya İmparatorluğu'na ilhak edildi. Komünist idare, Gence'ye, [Kirovabad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gence) adını verdi.

## Konum ve çeşitli özellikler

Gence Hanlığı'nın en büyük kenti adını aldığı [Gence](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gence)'ydi. 1804 yılındaki komşuları ise [Kartli-Kaheti Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kartli-Kaheti_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1), [Revan Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Revan_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1), [Şeki Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeki_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ve [Karabağ Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaba%C4%9F_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) (o dönemde düşman)'dır.