# Gelenbevi İsmail Efendi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Gelenbevi_%C4%B0smail_Efendi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Gelenbevi İsmail Efendi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Gelenbevi_%C4%B0smail_Efendi (CC-BY-SA-4.0)

**Gelenbevi İsmail Efendi** (d. 1730 - ö. 1790?), [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) matematikçi.

1730 yılında şimdiki [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa)'nın Kırkağaç ilçesi [Gelenbe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gelenbe) kasabasında doğan[^1] Gelenbevi İsmail Efendi, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) matematikçilerindendir. Asıl adı İsmail'dir. Gelenbe kasabasında doğduğu için ikinci adı onun bu doğduğu kasabadan gelir. Daha çok Gelenbevi adıyla ün kazanmıştır.

Önce, kendi çevresindeki bilginlerden ilk bilgilerini almıştır. Daha sonra, öğrenimini tamamlamak üzere [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a gitmiştir. Burada, çok değerli ve kültürlü öğretmenlerden yararlanıp matematik bilgisini oldukça ilerletmiştir. Müderrislik sınavını kazanarak 33 yaşında müderris olmuştur. Bundan sonra kendisini tümüyle ilme verip çalışmalarına devam etmiştir.

Gelenbevi, eski yöntemle problem çözen son Osmanlı matematikçisidir. Sadrazam [Halil Hamid Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halil_Hamid_Pa%C5%9Fa) ve Kaptan-ı Derya [Cezayirli Hasan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cezayirli_Gazi_Hasan_Pa%C5%9Fa)'nın istekleri üzerine, [Kasımpaşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kas%C4%B1mpa%C5%9Fa)'da açılan [Mühendishane-i Bahrî-i Hümâyûn](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BChendishane-i_Bahr-i_H%C3%BCm%C3%A2yun)'a altmış kuruşla [matematik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Matematik) öğretmeni olarak atandı. Bu atama ona parasal yönden bir rahatlık getirdi.

Hakkında şöyle bir öykü anlatılır: 'Bazı silahların hedefi vurmaması, padişah [III. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Selim)'i kızdırmış ve bunun üzerine Gelenbevi'yi huzuruna çağırarak ona uyarıda bulunmuştur. Gelenbevi bunun üzerine hedefe olan uzaklıkları tahmin ederek gerekli silahlardaki düzeltmeleri yapmış ve topların hedefi vurmalarını sağlamıştır. Gelenbevi'nin bu başarısı padişahın dikkatini çekmiş ve padişah tarafından ödüllendirilmiştir.

Gelenbevi, [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) ve [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) olmak üzere 30'dan fazla eser bırakmıştır. Türkiye'ye [logaritma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Logaritma)yı ilk getiren Gelenbevi İsmail Efendi'dir. Ayrıca İstanbul Fatih'te adını taşıyan [Gelenbevi Anadolu Lisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatih_Gelenbevi_Anadolu_Lisesi) bulunmaktadır.

[^1]: Bingöl, Abdulkudûs. Gelenbevi İsmail. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 1988, s. 1.