# Gazi Süleyman Paşa Camii (Vize) > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazi_S%C3%BCleyman_Pa%C5%9Fa_Camii_(Vize) > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Gazi Süleyman Paşa Camii (Vize), https://tr.wikipedia.org/wiki/Gazi_S%C3%BCleyman_Pa%C5%9Fa_Camii_%28Vize%29 (CC-BY-SA-4.0) - **Görüntü:** Vize Hagia Sophia - P1020914.JPG - **Önceki işlevi:** Kilise - **Konum:** Vize, Türkiye - **Adını aldığı:** Kutsal Bilgelik, Teslis'in ikinci şahsına yani İsa Mesih'e atıftır - **Tamamlanma:** 6. yüzyıl veya 9-10. yüzyıllar veya 12-13. yüzyıllar **Gazi Süleyman Paşa Camii** veya **Küçük Ayasofya**, [Kırklareli](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rklareli)'nin [Vize](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vize%2C_K%C4%B1rklareli) ilçesinde bulunan bir camidir. [Roma İmparatoru](https://turkipedia.org/tr/wiki/Roma_imparatoru) [I. Justinianus](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Justinianus) döneminde inşa edilen [6'ncı yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/6._y%C3%BCzy%C4%B1l)da [bazilika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bazilika) tarzında [kilise](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kilise) olarak inşa edilmiş, [15'inci yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/15._y%C3%BCzy%C4%B1l)da Vize'nin kesin bir şekilde [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) egemeliğine geçtikten sonra [cami](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cami)ye çevrildiği düşünülmektedir.[^1] Caminin yapısı [Ayasofya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayasofya) ve [Aya İrini](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aya_%C4%B0rini)'ye benzetilmektedir. Cami, 2007'de [Vakıflar Genel Müdürlüğü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vak%C4%B1flar_Genel_M%C3%BCd%C3%BCrl%C3%BC%C4%9F%C3%BC) tarafından restore edilmiştir.[^2][^3] ## Tarih [Roma İmparatoru](https://turkipedia.org/tr/wiki/Roma_imparatoru) [I. Justinianus](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Justinianus) döneminde 6. yüzyılda inşa edildiği kabul edilse de 9-10. yüzyıllarda veya 12-13. yüzyıllardaki Erken [Paleologos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paleologos_Hanedan%C4%B1) devrinde inşa edildiğine dair görüşler de mevcuttur. Bir [Ortodoks](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Ortodoks_Kilisesi) kilisesi olarak inşa edilen Küçük Ayasofya'nın 1205 yılında Vize'deki [Latin hakimiyetinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Latin_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) nasıl kullanıldığı bilinmemektedir. [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin Vize kalesini fethetmesinin ardından yapı camiye çevrilmiştir. Yapının ismini aldığı Süleyman Paşa'nın kim olduğuna dair farklı görüşler bulunmaktadır. Bir iddiaya göre cami, ismini [Orhan Gazi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orhan_Gazi)'nin oğlu [Süleyman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleyman_Pa%C5%9Fa_%28Orhan_Gazi%27nin_o%C4%9Flu%29)'dan almaktadır, ancak Süleyman Paşa Vize'nin fethinden önce öldüğünden bu isimlendirme onun hatırasına yapılmış olmalıdır. Yapının [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne) ve [Ferecik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ferecik)'te yaptığı camilerle bilinen [Rumeli Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_%28eyalet%29) [Hadım Süleyman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m_S%C3%BCleyman_Pa%C5%9Fa)[^4] veya [Mihaloğulları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mihalo%C4%9Fullar%C4%B1)ndan [Gazi Mihal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazi_Mihal_Pa%C5%9Fa)'in torunu Süleyman Paşa tarafından[^5][^6] camiye dönüştürüldüğü de iddialar arasındadır. [Evliye Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Evliya_%C3%87elebi) ise yapının [Fatih Sultan Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed) tarafından [İstanbul'un fethine](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul%27un_Fethi) müteakip camiye çevrildiğini ve Fatih Camii olarak anıldığını ifade etmektedir.[^7] Osmanlı arşiv belgelerinde cami [vakfında](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vak%C4%B1f) geçen kişinin [Orhan Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orhan_Gazi)’in oğlu [Süleyman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleyman_Pa%C5%9Fa_%28Orhan_Gazi%27nin_o%C4%9Flu%29) olduğu net bir şekilde anlaşılmaktadır. ### Onarımlar Osmanlı döneminde bilinmeyen bir tarihte yapının kuzey cephesinin tamamı ile kubbesinin yarısı yeniden inşa edilmiştir.[^8] Yapının batı kısmındaki galerinin üzeri ahşap bir çatıyla örtülmüş, güneybatı köşesine taş bir minare inşa edilmiş ve 19. yüzyılda yapıya ahşap bir [mahfil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahfil) eklenmiştir. Cami çevresinde bulunan mezar taşlarının çokluğu, yapının etrafında geçmişte büyük bir [hazire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Haz%C3%AEre) olduğuna işaret etmektedir.[^9] #### Osmanlı Dönemi Yapının [Sultan Abdülmecid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClmecid) döneminde [Tanzimat Fermanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanzimat_Ferman%C4%B1)'nın ilanından önce 1839 yılında tamiratına girişildiği, 1848 yılında ise tamir edildiği bilinmektedir. [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid) döneminde ise Mayıs 1900’de padişahın iradesiyle başlayan kapsamlı onarım sürecinin yaklaşık 2-3 yıl sürdüğü ve en geç 1903 yılının Kasım ayında tamamlanarak Vize'de yapılan resmi bir törenle açıldığı ifade edilmektedir. Yapının minaresi 1912 yılında [Birinci Balkan Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_Balkan_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında Bulgar ordusu tarafından yıkılmıştır.[^10] #### Cumhuriyet Dönemi 1952-1953 yıllarında [Vakıflar Bölge Müdürlüğü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vak%C4%B1flar_Genel_M%C3%BCd%C3%BCrl%C3%BC%C4%9F%C3%BC) tarafından restore edilmesi planlanmış ancak bu plan uygulanamamıştır ve sonraki yıllar içinde cami cemaatini kaybetmiş ve terk edilmiştir.[^11] 1979 yılında Edirne Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından başlatılan çalışmalar 1983 yılında maddi zorluklar nedeniyle yarım bırakılmıştır. Bu çalışmalar sırasında yapılan müdahalelerin önemli arkeolojik bilgilerin kaybolmasına neden olduğu da ifade edilmiştir.[^12] Ayrıca bu çalışmalarda alanda daha eski tarihli bir kiliseye ait olduğu düşünülen yarım daire planlı bir tuğla [apsis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Apsis_%28mimarl%C4%B1k%29) kalıntısına ulaşılmıştır.[^13] 1995 yılında [Trakya Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trakya_%C3%9Cniversitesi)'nden Özkan Ertuğrul tarafından bir mimari tespit ve temizleme çalışması yürütülmüştür. [Narteks](https://turkipedia.org/tr/wiki/Narteks) bölümünün temizliği sırasında dua eden bir figür tasvirinin olduğu iyi korunmuş durumdaki [fresk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fresk)lerle karşılaşılmıştır ancak bu freskler günümüze ulaşamamıştır.[^14] 2000'li yıllarda ise yapıda büyük ölçekli bir onarım ve restorasyon projesi yürütülmüş, minaresi yeniden inşa edilmiş ve günümüzde ibadete açık hale getirilmiştir. Bu çalışma sırasında yapıda önemli değişikliklere gidildiği, mevcut arkeolojik verilerin yitirildiği, harabe halde olan narteks tonozunun yıkılıp yeniden yapıldığı, binanın batı yönünde biriken toprağın kazılması sırasında geçmişte tespit edilen 18 mezarın, mimari parçaların ve duvar kalıntıların ortadan kaldırıldığı yönünde eleştiriler yapılmıştır.[^15] ## Ayrıca bakınız - [Kırklareli'deki tarihi camiler listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rklareli%27deki_tarih%C3%AE_camiler_listesi) [^1]: Ayasofya Camii - Vize. [^2]: Vize Küçük Ayasofya (Gazi Süleyman Paşa) Camii - Kırklareli. [^3]: Tanıtım ve Tarihçe - Vize. [^4]: Bauer, Franz Alto. The Church of Hagia Sophia in Bizye (Vize): Results of the Fieldwork Seasons 2003 and 2004. Dumbarton Oaks Papers, 2006, s. 249-270. [^5]: Bauer, Franz Alto. The Church of Hagia Sophia in Bizye (Vize): Results of the Fieldwork Seasons 2003 and 2004. Dumbarton Oaks Papers, 2006, s. 249-270. [^6]: Dirimtekin, Feridun. Vize’deki Ayasofya Kilisesi (Süleyman Paşa). Ayasofya Müzesi Yıllığı, 1961, s. 18-20. [^7]: Günümüz Türkçesiyle Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, 6. Kitap, 1. cilt (Podgoriçe- İştib-Vidin-Peçoy, Budin-Üstürgon[Estergon]- Ciğerdelen-Macaristan- Öziçe-Taşlıca-Dobra-Venedik-Mostar-Kanije). Ekim 2010. [^8]: Trakya Bölgesi Bizans Dönemi Dini Yapılarının İncelenmesi. Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 2023, s. 236-272. [^9]: Ayasofya Camii - Vize. [^10]: Bauer, Franz Alto. The Church of Hagia Sophia in Bizye (Vize): Results of the Fieldwork Seasons 2003 and 2004. Dumbarton Oaks Papers, 2006, s. 249-270. [^11]: Ayasofya Camii - Vize. [^12]: Bauer, Franz Alto. The Church of Hagia Sophia in Bizye (Vize): Results of the Fieldwork Seasons 2003 and 2004. Dumbarton Oaks Papers, 2006, s. 249-270. [^13]: Trakya Bölgesi Bizans Dönemi Dini Yapılarının İncelenmesi. Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 2023, s. 236-272. [^14]: Bauer, Franz Alto. The Church of Hagia Sophia in Bizye (Vize): Results of the Fieldwork Seasons 2003 and 2004. Dumbarton Oaks Papers, 2006, s. 249-270. [^15]: Bauer, Franz Alto. The Church of Hagia Sophia in Bizye (Vize): Results of the Fieldwork Seasons 2003 and 2004. Dumbarton Oaks Papers, 2006, s. 249-270.