# Gayda

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Gayda
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Gayda, https://tr.wikipedia.org/wiki/Gayda (CC-BY-SA-4.0)

**Gayda**, [kamış](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kam%C4%B1%C5%9F)tan yapılmış çift [düdük](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCd%C3%BCk) ve [tulum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tulum_%28%C3%A7alg%C4%B1%29)dan oluşan, tiz sesli, nefesli bir çalgı. [Trakya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trakya), [Bulgar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulgarlar), [Makedon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Makedonlar) ve [İskoç](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sko%C3%A7lar)ların millî çalgısıdır.[^1]

[İskoç](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sko%C3%A7ya) gaydası, [İrlanda](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0rlanda) savaş gaydası en bilinen gayda türlerindendir.

Kuzeydoğu [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'da tulum, *dankiyo* ([Rumca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pontus_Rumcas%C4%B1)), *tsimpona* ([Latince](https://turkipedia.org/tr/wiki/Latince)), *guda* ([Lazca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lazca)) adlarıyla da bilinen, sürekli pes ses veren ek boruya (ing. *drone*) sahip olmayan çeşitlerinin yanı sıra Trakya ve [Balkanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkanlar)'da da gayda adıyla bilinmektedir. [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan)'da 20. yüzyılın başlarında Meleyen Keçi adlı yapılan bir türü vardır. Bu alette körük kol altına alınır. [Oğlak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ke%C3%A7i) derisinden yapılma tulumu şişirmek için tulumun içine hava pompalanır. Bir kamışı bulunan kıvrımlı borudan, dem sesinde sürekli pes bir ses çıkar. Tulum, bunun yanı sıra çifte dedende bulunan çift kamışa üfürme yapar. Çifte dedende melodi çalmaya olanak veren parmak delikleri vardır. [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa)'nın [Bretanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bretonya_%28idar%C3%AE_b%C3%B6lge%29) bölgesinde [koyun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koyun) postundan yapılan basit bir gaydadır. İlk önce üfleme borusundan üflenerek tulum şişirilir. Ardından dem borusuyla dedeni seslendirmek için bu tulum sıkıştırılır. Bu tür gaydalara [Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Asya), [Afrika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afrika) ve [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'nın her yerinde rastlanır. Eski tulumun sesi İskoç gaydalarından rahatlıkla ayırt edilebilir.

Gaydalar, müzik etnomüzikolojisinde “aerofon” (nefesli) aletler sınıfına girer; aslında boru tipi kamış veya benzeri malzemeye sahip dedender (chanter) ve bazen basit ya da çoklu “drone” ları olan bir nefes deposu (hayvan derisi çanta) ile çalışırlar.[^2]

## Gayda türleri

- [Guda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tulum_%28%C3%A7alg%C4%B1%29) ([Rize](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rize) - [Artvin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Artvin))
- [Bock](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bock) ([Çekya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ekya))
- [Dankiyo](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tulum_%28%C3%A7alg%C4%B1%29) ([Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon))
- [Cimpoi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cimpoi) ([Romanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Romanya))
- [Duda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Duda) ([Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan) - [Polonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Polonya))
- [Koza](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koza) ([Polonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Polonya))
- [Diple](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diple) ([Hırvatistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C4%B1rvatistan))
- [Tulum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tulum_%28%C3%A7alg%C4%B1%29) ([Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye))
- Tsambouna ([Yunanistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan) - [Oniki Adalar](https://turkipedia.org/tr/wiki/On_%C4%B0ki_Ada))
- Askambandoura ([Girit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Girit))
- Gajdy ([Polonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Polonya) - [Çekya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ekya) - [Slovakya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Slovakya))
- Gaita ([İspanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0spanya))
- Surle ([Sırbistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rbistan) - [Hırvatistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C4%B1rvatistan))
- Mezoued/Zukra ([Kuzey Afrika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzey_Afrika))
- Bagpipe ([İskoçya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sko%C3%A7ya))

[^1]: Sadie, Stanley. The new Grove dictionary of music and musicians. Grove, 2021.
[^2]: Music in the Daily Life of Vermeer. <https://www.essentialvermeer.com/folk_music/bagpipe.html?utm_source=chatgpt.com>