# Garip hareketi > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Garip_hareketi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Garip hareketi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Garip_hareketi (CC-BY-SA-4.0) **Garip hareketi, garipçiler** ya da **birinci yeni**;[^1] [Orhan Veli Kanık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orhan_Veli_Kan%C4%B1k), [Oktay Rifat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Oktay_Rifat) ve [Melih Cevdet Anday](https://turkipedia.org/tr/wiki/Melih_Cevdet_Anday)'ın kurduğu ve Türk şiirinde yer etmiş anlayışları reddeden ve söyleyiş güzelliğini esas alan [edebiyat akımı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edeb%C3%AE_ak%C4%B1m)dır. ## Tarihçe ### Ortaya çıkış [Ankara Erkek Lisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara_Atat%C3%BCrk_Lisesi)nde eğitim gören Orhan Veli Kanık, Oktay Rifat ve Melih Cevdet Anday'ın 1936 yılında yüksek eğitimlerini tamamlamalarının ardından 1936'da [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara)'ya dönen Orhan Veli, üçlünün tekrar edebiyata dönmesine vesile oldu. 1936'da çıkarmaya başladıkları [*Varlık*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Varl%C4%B1k_%28dergi%29) dergisinin 1937'de çıkan 101. sayısında RaymondRadiguet'ten yapılan Kelebek şiiri çevirisi ve Orhan Veli'nin Saksılar şiiri bu türün ilk örnekleri olarak kabul edilir.[^2] ### Garip şiirinin dönemleri #### I. Dönem 1937 yılında Kelebek ve Saksılar şiirleriyle ilk örneklerin verildiği dönemdir. Bu dönemde akımın ilkeleri konusunda fikir birliği bulunmamaktadır.[^3] #### Garip Orhan Veli'nin tavsiyesiyle üç şairin çıkardığı ilk şiir kitabıdır. Kitabın önsözünde şiir hakkındaki ortak görüşleri dile getirilmiştir ve Garipçilik akımının çizgisi ilk defa belirlenmiştir.[^4] Ona göre anlatımın süslenmesi, somutlanması veya soyutlanması anlama zarar vermektedir.[^5] Kitabın önsözü ilk ve ikinci baskıda farklı olup ikisini de yazan [Orhan Veli Kanık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orhan_Veli_Kan%C4%B1k)'ın fikir değişimleri görülmektedir.[^6] Kitapta yayımlanan 61 şiirin bazıları daha önce [*Varlık*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Varl%C4%B1k_%28dergi%29), *İnsan*, [*Ses*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ses_%28dergi%29), *Yenilik*, *Oluş* ve *Sokak* gibi yayın organlarında yayımlanmıştı.[^7] #### II. Dönem Garip kitabının yazılması ile başlayan dönem üçlünün birbirlerinin şiirleri hakkında tartışması ve askerlik hizmeti için edebiyattan uzaklaşmaları ile sonlanmıştır.[^8] #### III. Dönem Üçlünün askerlikten dönmelerinden sonra başlayan bu dönemde birlikte hareket etmek yerine bireysel hareket etmeye başlamışladır.[^9] #### IV. Dönem Üç yazarın yazı kurulunda olduğu *Yaprak* dergisi etrafında gerçekleşen dönemdir. 28 sayı çıkartan bu derginin yayımlarını sonlandırmasından birkaç ay sonra Orhan Veli'nin ölmesiyle bu dönem de kapanmıştır.[^10][^11] #### Garip akımından sonra [Hece ölçüsü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hece_%C3%B6l%C3%A7%C3%BCs%C3%BC)ne tepkili yazarların etrafında toplandığı [Mavi dergisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mavi_%28dergi%29) 1952 yılında Teoman Civelek, Ülkü Arman, [Güner Sümer](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCner_S%C3%BCmer) ve Bekir Çiftçi tarafından çıkartılmaya başlanmıştır. Daha sonra bu dergide [Attila İlhan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Attil%C3%A2_%C4%B0lhan), [Ahmet Oktay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_Oktay) ve [Yılmaz Gruda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C4%B1lmaz_Gruda) da eserler yayımlamıştır. Daha sonra bu yazarlar [Maviciler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maviciler) olarak bilinen bir akımı benimsemiştir. Maviciler ise [İkinci Yeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Yeni)cilerin zeminini hazırlamıştır.[^12] ## Biçim Garip önsözünde şu görüşlerden bahsedilmiştir:[^13] 1. Farklı sanat dallarının birbirleriyle etkileşimine karşı çıkılmalıdır. 2. Şiirde ahenk, vezin ve [kafiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafiye) olmadan da sağlanabilir. 3. Şiirde her türlü anlam ve söz sanatlarından vazgeçilmelidir. Hececilere, Nazım Hikmet'in [toplumcu gerçekçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sosyalist_ger%C3%A7ek%C3%A7ilik) politik şiirine ve [Ahmet Haşim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_Ha%C5%9Fim)'in [öz şiiir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96z_%C5%9Eiirciler) anlayışına karşı tepki olarak anlamı ön planda tutan bir biçimde eserler verilmiştir.[^14] Şairanelik anlayışını reddetmişlerdir.[^15] Japon [haiku](https://turkipedia.org/tr/wiki/Haiku) şiirleri ile birçok benzer özellik taşımakta olan akımın Orhan Veli'nin Kikaku'nun şiirlerini Fransızcadan Türkçeye çevirirken doğu şiiri ile karşılaştığını ve Japonların haiku şiirinden etkilendiği iddia edilmiştir.[^16] Garipçiler Türk Edebiyat'ında [dadaizm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dadaizm) akımını benimseyen tek topluluktur.[^17] [^1]: Durmuş, Mitat. Garip Şiiri Bağlamında Geleneğin Sorunsallaştırımı. Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları, Aralık 2009, s. 1. [^2]: Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatı. İlbilge Yayıncılık, 2021, s. 97. [^3]: Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatı. İlbilge, 2021, s. 98. [^4]: Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatı. İlbilge, 2021, s. 98. [^5]: Şahan, Kayhan. Metaforlar ve Orhan Veli Şiiri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi Sayı, Eylül 2018, s. 1823. [^6]: Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatı. İlbilge, 2021, s. 98. [^7]: Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatı. İlbilge, 2021, s. 98. [^8]: Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatı. İlbilge, 2021, s. 98. [^9]: Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatı. İlbilge, 2021, s. 98. [^10]: Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatı. İlbilge, 2021, s. 98. [^11]: Gökalp, Gonca. Cumhuriyet Dönemi Türk Şiiri ve Behçet Necatigil. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Temmuz 1993, s. 354-355. [^12]: Gökalp, Gonca. Cumhuriyet Dönemi Türk Şiiri ve Behçet Necatigil. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Temmuz 1993, s. 356. [^13]: Geçgel, Hulusi. Hayal Kültür Sanat Edebiyat Dergisi. Hayal Yayıncılık, Haziran 2024, s. 2. [^14]: Gökalp, Gonca. Cumhuriyet Dönemi Türk Şiiri ve Behçet Necatigil. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Temmuz 1993, s. 354-355. [^15]: Tek Parti Dönemi Edebi Akım, Grup ve Topluluklarına İzmirli Edebiyatçıların Katkıları. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi, 2022, s. 1843. [^16]: Tekmen, Ayşe Nur. Japon şiiiri haiku ve Türk Edebiyatındaki Yansıması. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türkoloji Dergisi, 2010. [^17]: Bakır, Sinan. Garip Ve İkinci Yeni Şiirinin Kaynakları. 1 Ocak 2021, s. 8.