# Gagavuzya bayrağı > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Gagavuzya_bayra%C4%9F%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Gagavuzya bayrağı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Gagavuzya_bayra%C4%9F%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) ![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/69/Flag_of_Gagauzia.svg/1280px-Flag_of_Gagauzia.svg.png) * (Urmas, public-domain)* - **Kullanan:** Gagavuzya - **Kabul tarihi:** 31 Ekim 1995 - **Lakabı:** Gagauz Yerin bayraa - **Kullanımı:** Ulusal bayrak **Gagavuzya bayrağı** ([Gagavuzca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gagavuzca): *Gagauz Yerin bayraa*) 1995 yılından bu yana [Gagavuz Yeri Özerk Bölgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gagavuzya)'nin resmi sembolü olarak kullanılmakta ve [Moldova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moldova) tarafından bölgesel bir sembol olarak kabul edilen bayraktır. "Gökyüzü Bayrağı" olarak bilinen bayrak, mavi-beyaz-kırmızı kabile renklerine, üçgen şeklinde düzenlenmiş üç sarı yıldız içeren bir tasarıma sahiptir. Bayrağın tasarımı günümüzde tartışılmaktadır; ancak yıldızlar Moldova'daki üç Gagavuz belediyesini temsil ettiği bilinmektedir. Üç renk, Gagavuzya'da da popüler olan [Rusya bayrağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_bayra%C4%9F%C4%B1) andırmaktadır; bu konu Gagavuz ve Moldova siyasetçileri arasında tartışma konusu olmuştur. Gagavuz milliyetçiliğinin meydana gelmesi, [Çarlık otokrasisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87arl%C4%B1k_otokrasisi)'ne karşı çıktığı 1900'lere kadar uzanmaktadır. 1991 yılında [Sovyetler Birliği'nin dağılması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi%27nin_da%C4%9F%C4%B1lmas%C4%B1) sırasında Gagavuz ayrılıkçıları tarafından genellikle [gri kurt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kurt) (veya bozkurt) bulunan birkaç etnik ve yarı resmî bayrak tasarımları ortaya çıktı. Resmî olarak tanınmayan [Gagavuzya Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gagavuzya_Cumhuriyeti) bu sembolizmi çeşitli biçimlerde benimsedi. Gri kurt tasarımlı bayraklar tartışmalara yol açarak [Türkçülük](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7%C3%BCl%C3%BCk) ve isimsiz aşırı sağcı gruplara atıf olarak algılandı. ## Sembolizm Gagavuzya'nın günümüzde kullanılan "ulusal bayrağı", "alt kısımda dar beyaz ve kırmızı yatay çizgiler ve üst vinçte üç sarı yıldız taşıyan mavi bir alana" sahiptir.[^1] Bilinene göre, üç yıldız "geçmiş, şimdiki zaman ve gelecek",[^2] veya alternatif olarak Gagavuzya'nın üç kurucu belediyesini temsil etmektedir: [Komrat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Komrat) (Comrat), [Çadır Lunga](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ad%C4%B1r_Lunga) (Ceadîr-Lunga) ve [Valkaneş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Valkane%C5%9F) (Vulcănești).[^3] Yazar [Ștefan Cureoglu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C8%98tefan_Cureoglu), [Gagavuzlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gagavuzlar)'ın atalarını hatırlatan üç bantlı bir kabile anlaşmasının savunucusuydu. Bu üç bant, Gagavuzların ataları saydıkları: [Peçenekler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pe%C3%A7enekler), [Kıpçaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1p%C3%A7aklar) ve [Oğuz Türkleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar)'dir.[^4] Bazı yayınlar eski Gagavuz bayrağındaki sembolün “Türkleri dağlardan bozkırlara götüren efsanevi gri kurt” olarak tanımlamaktadır.[^5] Araştırmacı Anatol Măcriș, eski Gagavuz bayrağını "yeşillik bir alandaki kurt" olduğunu belirtmiştir.[^6] ## Tarihi ![Sovyet-Afgan Savaşı gazileri inşa edilen anıt (Nisan 2017)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/75/Monument_Dedicated_to_troops_suffered_in_Afghanistan.jpg/1280px-Monument_Dedicated_to_troops_suffered_in_Afghanistan.jpg) *Sovyet-Afgan Savaşı gazileri inşa edilen anıt (Nisan 2017) (Mafo, CC-BY-SA-4.0)* Gagavuzların kökenleri, [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam)'ın benimsemeye karşı olan [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_halklar%C4%B1) ya da [Türkleşmiş](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkle%C5%9Ftirme) bir [Hristiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyan) toplumu [Dobruca Prensliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dobruca_Despotlu%C4%9Fu)'ne kadar uzanmaktadır. [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ndan sürgün edilenler, [Besarabya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Besarabya) ve [Bucak bölgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bucak_%28b%C3%B6lge%29)'ne yerleştikten sonra [Rus İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) tarafından kabul edildi. Birçoğu 1856'da [Moldavya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moldova)'ya iade edildi; ancak 1878'de Rusya tarafından ilhak edildi.[^7] Gagavuzya ilk olarak [1905 Devrimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_Devrimi_%281905%29)'nin ardından bağımsız bir ulus olma isteklerini dile getirdi: *Gagavuz Khalki* veya "Comrat Cumhuriyeti" adı verilen küçük bir cumhuriyet, Ocak 1906'da kuruldu ve iki hafta gibi kısa bir süre hayatta kaldı.[^8] Bu durum daha sonraki milliyetçiler tarafından emsal teşkil etmesine rağmen, bu yönetim etnik özerklikten ziyade esas olarak [toprak reformu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toprak_reformu)yla ilgiliydi.[^9] [1917 Şubat Devrimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eubat_Devrimi)'nden sonra [Moldova Demokratik Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moldova_Demokratik_Cumhuriyeti)'ne (RDM) özerk bir ulus olarak katılma umuduyla ikinci bir devlet kuruldu. Gagavuzya topluluğuna yasama organı [Sfatul Țării](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sfatul_%C8%9A%C4%83rii)'de iki koltuk tahsis edildi.[^10] [Ukrayna Halk Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ukrayna_Halk_Cumhuriyeti) ve [Odessa Sovyet Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Odessa_Sovyet_Cumhuriyeti) tarafından işgal edilen Gagavuz yönetimi [Romanya Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Romanya_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'ndan koruma talep etti ve nihayetinde Besarabya bölgesinin Romanya ile birleşmesini önerdi.[^11] Savaşlar sırasında [Büyük Romanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Romanya)'da Gagavuz milliyetçiliği, [Türk milliyetçiliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_milliyet%C3%A7ili%C4%9Fi)nin ilkeleri ve hatta [Kemalizm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemalizm) ile birlikte [Rumen Ortodoks Kilisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumen_Ortodoks_Kilisesi)'nin yerelleştirilmiş türlerini benimsedi.[^12] Gagavuzya, Rumen yönetiminin altında çok kültürlü bir bölgeye dönüştü.[^13] Gagavuzlar, Rumenleştirilmek veya sınır dışı edilmelerini sağlamak için alınan önlemlere direndiler ancak birinci ve [ikinci Sovyet işgalleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/2._Ya%C5%9F-Ki%C5%9Finev_Taarruzu) sırasında da [Ruslaştırma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusla%C5%9Ft%C4%B1rma)'ya maruz kaldılar. 1950'lerde ve 1960'larda bazı dilsel tavizler verilmesine rağmen, bu süreç Sovyetler Birliği'nde yeni bir [Moldova Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moldova_Sovyet_Sosyalist_Cumhuriyeti)'nin ortaya çıkmasını sağladı.[^14] Gagavuz halkının ilk milliyetçi bayrağı [*Perestroyka*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Perestroyka) yıllarında Moldovya SSC'sinin dağılmasından önce ortaya çıktı. Özgürlük hareketi adı altında "sol kısmında sarı bir figür, ortada beyaz dairenin içerisinde kurt figürü" kullanılıyordu.[^15][^16][^17] Bazı kaynaklara göre [Komrat Devlet Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Komrat_Devlet_%C3%9Cniversitesi)'nin kurulmasına yönelik paralel protestolar sırasında Gagavuz aktivistlerinin beyaz bir diskte kırmızı bir kurt kafası ile tasvir edilmiş açık mavi bir bayrakla slogan attıkları bildirilmiştir.[^18][^19] Bu bayrak 1990'lı yıllardaki kimi gösterilerde kullanılmıştır.[^20][^21] 11 Ağustos 1990'da, Moldova SSC'sinden ayrılan ve Ukrayna'da yaşayan Gagavuzlarla birleşmeye çalışan bir Gagavuzya Cumhuriyeti kuruldu. Yeni Moldova devleti 1992'ye kadar bölge üzerindeki kontrolü kaybetmiş olsa da, milliyetçi Gagavuzya'nın, [Rusya Federasyonu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'na katılmasına baskı yapan bir azınlık ile Moldova içindeki özerklik isteyen çoğunluk arasında bölündü.[^22][^23] ### Özel durum anlaşması Aralık 1994'te Gagavuzya ve Moldova, [komünizm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kom%C3%BCnizm) sonrası tüm [Doğu Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Avrupa)'da tanınan ilk özerk etnik yerleşim bölgesi haline gelen "Özel Durum" adı verdikleri bu konuda anlaştılar.[^24] Bu durum günümüzde kullanılan "Gökyüzü Bayrağı" lakabıyla revize edilmiş bir bayrağın kabul edilmesine yol açtı.[^25] Kurt sembollerine karşı olup [Pontus Rumları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pontus_Rumlar%C4%B1) ile dini bir dayanışma hissedenler; [Türkçülük](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7%C3%BCl%C3%BCk) ilkesinin en sağ görüşü olan [Ülkü Ocakları](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Clk%C3%BC_Ocaklar%C4%B1) ile ilişkili olarak görüyordu.[^26] 2000'den sonra, kurt kafası sembolü tamamen kullanımdan kalktı.[^27][^28] Gagavuzya bayrağı, Romanya ve Romanya milliyetçiliği ile potansiyel birleşme korkusu yaşayan Gagavuzlar arasındaki anlaşmazlıkların merkezinde yer almaktadır. 2010 yılında, Moldova Cumhurbaşkanı [Mihai Ghimpu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mihai_Ghimpu), kendisi ve kabinesinin 28 Haziran'da devlet [bayrağın yarıya çekilmesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bayra%C4%9F%C4%B1n_yar%C4%B1ya_%C3%A7ekilmesi) - yani Sovyet ilhakının anılması için - kararına karşı çıktığını açıkladı.[^29] Mayıs 2012'de gerçekleşen bir mitingden sonra, Komrat'ın Gagavuz Belediye Başkanı Nicolai Dudoglo, şehirde sadece Gagavuz sembollerinin kaldırması üzerine yetkilileri [Moldova bayrakları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moldova_bayra%C4%9F%C4%B1)nı kaldırmakla tehdit etti.[^30] 2014 yılında, Ukrayna krizi ve Rusya yanlısı Moldova'nın sınırlarında [2014 Doğu Ukrayna protestoları](https://turkipedia.org/tr/wiki/2014_Ukrayna%27daki_Rusya_yanl%C4%B1s%C4%B1_protestolar) ortaya çıktı. [Moldova Cumhuriyeti Parlamentosu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moldova_Cumhuriyeti_Parlamentosu) üyesi [Gheorghe Duca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gheorghe_Duca), Gagavuz bayrağını, [Kırım bayrağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_bayra%C4%9F%C4%B1)na benzediğini söyleyerek yasaklanması için harekete geçti ancak bu hareketi [Moldova Komünistler Partisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moldova_Cumhuriyeti_Kom%C3%BCnistler_Partisi)'nin tepkisiyle karşılaştı.[^31][^32][^33] ## Dış bağlantılar - [Dünya bayrakları - Gagavuzya (Moldova)](http://www.crwflags.com/fotw/flags/md-gagau.html) - [Гагаузия](https://www.vexillographia.ru/moldova/gagauzia.htm) (Gagauziya), Kaynak: Russian Centre of Vexillology and Heraldry - Gagavuz Bayrağı hakkında ayrıntılı bilgiler içeren bir yazı ## Ayrıca bakınız - [Gagavuzya arması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gagavuzya_armas%C4%B1) [^1]: Minahan, s. 630 [^2]: Quinn, s. 24 [^3]: Bulut, s. 62 [^4]: "Nové vlajky. Gagauzsko", in Vexilologie. Zpravodaj Vexilologického Klubu při okd Praha, Issue 81, 1991, s. 1602–1603 [^5]: Smith Albion, s. 6 [^6]: Măcriș, s. 58 [^7]: Kapaló, s. 47–53, 58–83; Măcriș, s. 5–74, 96–99, 117–119, 149–195; Minahan, s. 631–632 [^8]: Bulut, s. 63; Kapaló, s. 54; Minahan, s. 632 [^9]: Kapaló, s. 54. Ayrıca bakınız: Basciani, s. 61–62 [^10]: Basciani, s. 89 [^11]: Minahan, s. 632–633 [^12]: Kapaló, s. 56–115. Ayrıca bakınız: Bulut, s. 62 [^13]: Măcriș, s. 60–84 [^14]: Kapaló, s. 53–83; Minahan, s. 633–634. Ayrıca bakınız: Măcriș, s. 84–85, 87–89, 106–107, 120–141 [^15]: Minahan, s. 630 [^16]: "Nové vlajky. Gagauzsko", in Vexilologie. Zpravodaj Vexilologického Klubu při okd Praha, Issue 81, 1991, s. 1602–1603 [^17]: "İş komisiyasız da belli! Gagauz Respublikamızın hem Milli Bayraamızın işi bitti!", Ana Sözü içerisinden, 29 Eylül 2017, s. 1 [^18]: Drapelul mișcării separatiste din anii '90 din Găgăuzia va fi oficializat. Irina Vlah: Sub acest simbol s-au desfășurat primele mitinguri, Realitatea TV, 23 Ağustos 2017 [^19]: Iurii Botnarenco, "Drapelul așa-numitei Republici Găgăuzia va fi oficializat la Comrat" , Adevărul Moldova, 19 Ağustos 2017 [^20]: Kurt başlı Gagavuz bayrağı - 1990 yılında Komrat'da gerçekleştirilen bir mitingden fotoğraf. [^21]: 34 yıl önce ilan edilen Türk cumhuriyeti: Gagavuzlar bağımsızlık ilanına giden süreçte neler yaşadı? - CGTN Türk; Yazan: Erkin Öncan, Tarih: 19/08/2024 (Kurt başlı bayrağın fotoğrafı yazıda yer almaktadır.) [^22]: Minahan, s. 634. Ayrıca bakınız: Kapaló, s. 76–78; Smith Albion, s. 7–10 [^23]: Quinn, s. 24, 160 [^24]: Minahan, s. 634–635. Ayrıca bakınız: Măcriș, s. 85–87, 106–107; Smith Albion, s. 6–10 [^25]: Ülkü Çelik Şavk, "Todur (Fedor) Zanet Gagauzluk ve Gagauzlara Adanmış Bir Hayat", Tehlikedeki Diller Dergisi, Winter 2013, s. 134 [^26]: Kapaló, s. 80–81 [^27]: Kapaló, s. 81 [^28]: Monitor Media, "Ziarul găgăuz Ana Sözü a ajuns pe Elbrus" , Moldova Azi, 9 Ağustos 2010 [^29]: "Comrat: 'Ziua eliberării de sub ocupația fasciștilor români'" , in Timpul de Dimineață, 29 Haziran 2010 [^30]: Vitalie Călugăreanu, Moldova. Tendințele unioniste de la Chișinău au agitat Rusia , Deutsche Welle, 14 Mayıs 2012 [^31]: "Deputații vor discuta mâine situația Ucrainei în spatele ușilor închise" , in Timpul de Dimineață, 20 Mart 2014 [^32]: Paul Goble, Commentaries: A Russian Flag Over Gagauzia , Jamestown Vakfı, 4 Nisan 2014 [^33]: Victoria Puiu, "Moldavie. Les Gagaouzes se sentent trop éloignés de la culture européenne" , Courrier International, 20 Mayıs 2014