# Gabriel Noradunkyan > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Gabriel_Noradunkyan > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Gabriel Noradunkyan, https://tr.wikipedia.org/wiki/Gabriel_Noradunkyan (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/22/Noradunkyan.jpg) * (Şehbal mecmuası, public-domain)* - **Makam:** Osmanlı Hariciye Nazırı - **Dönembaşı:** 1912 - **Dönemsonu:** 1913 - **Öncegelen:** Mustafa Asım Bey - **Sonragelen:** Said Halim Paşa - **Doğum tarihi:** 6 Kasım 1852 - **Doğum yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm tarihi:** 1936 (84 yaşında) - **Ölüm yeri:** Paris, Fransa - **Dini:** Hristiyan **Gabriyel (Kapriel) Efendi Noradunkyan** (Գաբրիել Նորադունքեան; 6 Kasım 1852[^1] [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) - 1936 [Paris](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris)), [Hariciye Nazırlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hariciye_Nez%C3%A2reti), [Bâb-ı Âli](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%A2b-%C4%B1_%C3%82li) Hukuk Müşavirliği gibi yüksek düzeyde görevlerde bulunmuş [Ermeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeniler) asıllı [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) diplomat ve devlet adamı.[^2] Ayrıca [Paris Barış Konferansı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris_Bar%C4%B1%C5%9F_Konferans%C4%B1) ve [Lozan Barış Konferansı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lozan_Bar%C4%B1%C5%9F_Konferans%C4%B1)'nda Ermenileri temsil etmiştir. ## Yaşamı Gabriyel Noradunkyan Efendi 6 Kasım 1852 tarihinde İstanbul'un [Üsküdar ilçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Csk%C3%BCdar)ndeki [Selamsız semti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selams%C4%B1z)nde doğdu. 100 yılı aşkın süreyle Ekmekçibaşı unvanını taşıyan İstanbullu tanınmış Noradunkyan ailesinin soyundandır. 1807 [Yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri) ayaklanmasında yeniçeriler tarafından öldürülen Tophane Ekmekçibaşısı Harutyun Amira Noradunkyan'ın torunudur. [Saint Joseph Lisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saint-Joseph_Frans%C4%B1z_Lisesi)'ni bitirdikten sonra [Bâb-ı Âli](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%A2b-%C4%B1_%C3%82li) [Tercüme odasına](https://turkipedia.org/tr/wiki/Terc%C3%BCme_odas%C4%B1na) girdi. 1871'de [Paris](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris)'e üniversite eğitimi için gönderildi. [Sorbonne Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sorbonne_%C3%9Cniversitesi)'nde hukuk ve siyaset bilimi okudu. Öğrencilik yıllarında Paris'teki Osmanlı Büyükelçiliği'nde çalıştıktan sonra 1875 yılında İstanbul'a geri döndü. Bâb-ı Âli'de divan kâtipliği yaptı ve Hariciye Nazırlığında çeşitli görevlerde çalıştı. Osmanlı Devleti'nin büyük bir yenilgiye uğradığı [1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/93_Harbi) sonrasında sınır komisyonlarında çalıştı. 1881'de Karadağ'a konsolosluk sekreteri olarak gönderildi. 1883'ten Hariciye Nezareti hukuk müşavirliğine atandı. 29 yıl boyunca bu görevde kaldı. Bu yıllar içerisinde dört ciltlik bir seri hâlinde yayımladığı Osmanlı Devleti'nin uluslararası anlaşmaları, araştırmacılar tarafından bugün de kullanılan bir başvuru kaynağıdır.[^3] Gabriyel Noradunkyan [II. Meşrutiyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Me%C5%9Frutiyet)'in ilanından sonra 1908 yılının Ağustos ayında [Nafıa ve Ticaret Nazırlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Um%C3%BBr-%C4%B1_N%C3%A2fia_Nez%C3%A2reti)'na getirildi. Aynı yılın Aralık ayında da [Meclis-i Ayan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_%C3%82yan) üyeliğine de atandı. Bu görevde 1910 yılının Ocak ayına kadar kaldı. 22 Temmuz 1912'de kurulan [Ahmet Muhtar Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Muhtar_Pa%C5%9Fa) hükûmetinde (Büyük Kabine) Hariciye Nazırlığına getirildi. İki ay sonra çıkan [Balkan Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkan_Sava%C5%9Flar%C4%B1)'nın diplomatik cephesini yönetti. 29 Ekim 1912'de kurulan [Kâmil Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2mil_Pa%C5%9Fa) hükûmetinde de aynı görevde kaldı. 23 Ocak 1913'te [Bâb-ı Âli Baskını](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%A2b-%C4%B1_%C3%82li_Bask%C4%B1n%C4%B1) ile hükûmetin devrilmesi üzerine görevden ayrıldı. 1913'te kurulan İttihat ve Terakki hükûmeti döneminde Balkan Savaşları'ndaki rolü nedeniyle eleştirilere maruz kalınca İstanbul'dan ayrılıp Paris'e yerleşti. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşında uğradığı yenilgiden sonra toplanan [Paris Barış Konferansı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris_Bar%C4%B1%C5%9F_Konferans%C4%B1)na katılarak Ermenilere Osmanlı topraklarından bir pay verilmesi için çalıştı. Daha sonra [Lozan Barış Konferansı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lozan_Bar%C4%B1%C5%9F_Konferans%C4%B1) görüşmeleri sırasında Ermeni haklarını gündeme getiren [Boğos Nubar Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fos_Nubar)'nın önderlik yaptığı "Ermeni Ulusal Heyeti"nin üyelerindendi.[^4] Lozan sonrasında siyaseti bırakarak Ermeni Hayırseverler Birliği ile [Ermeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeniler) Yardım Fonu'nun fahri başkanlığını yaptı. 1936'da Paris'te öldü. Noradunkyan Efendi Osmanlı Devleti'nde nazırlık yapan 13'üncü ve Hariciye Nazırlığı (Dışişleri Bakanlığı) görevinde bulunan üçüncü ve son gayrımüslimdir. Daha önce Hariciye Nazırlığı yapan gayrimüslimler [Aleksandros Karatodori](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aleksand%C4%B1r_Karatodori_Pa%C5%9Fa) Paşa (1878-1879) ve [Sava Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sava_Pa%C5%9Fa) (1879-1880) idi. [^1]: Gabriel Noradounghian (1852-1936), R. H. Kévorkian, Revue d'histoire arménienne contemporaine I (1995). [^2]: Abdullah Bey, Ermeni bakan konusunda fena yanıltıldı, Murat Bardakçı, Sabah Gazetesi, 2 Kasım 2007. [^3]: Recueil d'actes internationaux de l'Empire ottoman: 1878-1902, Gabriel Effendi Noradounghian,İstanbul, 1903 [^4]: Osmanlı Hariciyesinde Bir Ermeni Nazır: Gabriyel Noradunkyan Efendi, Karakoç, Ercan, Uluslararası İlişkiler, Cilt 7, Sayı 25 (Bahar2010), s. 157-177