# Güzelleme

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCzelleme
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Güzelleme, https://tr.wikipedia.org/wiki/G%C3%BCzelleme (CC-BY-SA-4.0)

**Güzelleme**, [Âşık Halk Edebiyatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82%C5%9F%C4%B1k_halk_edebiyat%C4%B1)'nda kullanılan; konusu aşk ve sevgi olan lirik şiirlere verilen ad. Güzellemeler, [semai](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semai) ya da [koşma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ko%C5%9Fma_%28edebiyat%29) nazım biçimleriyle yazılırlar.

## Anlamsal yapı

Güzellemeler coşku ve övgü içerikli şiirlerdir. Sevilen kişilere veya varlıklara karşı olan bağlılığı ifade etmek için yazılırlar. Güzellemelerde ele alınan konular ayrı ayrı ya da birlikte ele alınabilir.[^1] Özele indirgendiğinde, temel güzelleme temleri: bir kadına, at gibi [Türk kültürü](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC)nde önemli yeri olan hayvan ya da varlıklara, doğaya... duyulan sevgidir. Bunun yanında güzellemeler özlem gibi düşünsel-estetik konuları da işler. Güzellemeler halk edebiyatında en çok tercih edilen türlerdendir. Bugün güzellemeler anlamsal boyutta özellikle adlandırma bazında modern edebiyata da tesir etmiştir. Örneğin [Tuna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna)'yı anlatan bir seyahat kitabına *Tuna Güzellemesi*[^2] adı verilirken, [İkinci Yeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Yeni) şiirinin temsilcilerinden [Cemal Süreya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cemal_S%C3%BCreya)'nın anlam bakımından güzellemeye yaklaşan bir şiirinin adı da *güzelleme*[^3] dir. Güzelleme yalnızca koşma biçimine mensup şiirler için kullanılan bir tabir olmayıp, anlamsal bir içeriği vardır. Bunun için güzelleme konularını işleyen [semai](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semai)ler de güzelleme olarak değerlendirilir.[^4] Güzelleme türünün en önemli temsilcisi olarak [lirik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lirik_%C5%9Fiir) söyleyişleriyle 17. yüzyıl halk ozanı [Karacaoğlan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karacao%C4%9Flan) kabul edilmektedir.[^5] Karacaoğlan'dan örnek bir güzelleme incelersek:

*Kömür gözlüm ne salının karşımda,* *Gündüz hayalimde, gece düşümde.* *Bir güzelin sevdası var başımda,* *Yar sevdası çetin olur yaradan.*[^6]

Görüldüğü gibi bu şiirde ozan yârini ne kadar sevdiğini lirik bir söylemle dile getirmiştir. İşte güzellemeler, anlatılan duyguyu lirik bir biçimde övgüyle anlatan Türk halk şiiri ürünleridir.

[^1]: Feride Turan. Türk Şiirinde Kullanılan Nazım Şekilleri ve Türleri, s. 25. <http://www.esbl.k12.tr/belge/nazim.pdf>
[^2]: Haluk Dursun. Tuna Güzellemesi. 2004. <http://books.google.com.tr/books?id=igF5uSnifXgC&pg=PA7&dq=g%C3%BCzelleme&hl=tr&ei=sQGMTvqSE42TswatntS2Ag&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCkQ6AEwADgU#v=onepage&q=g%C3%BCzelleme&f=false>
[^3]: Güzelleme. <http://siir.gen.tr/siir/c/cemal_sureya/guzelleme.htm>
[^4]: Cemal Süreya Şiirinde Geleneğin Görünüşü. 2000, s. 87.
[^5]: Aşık Edebiyatı Nazım Biçimleri. <http://www.edebiyol.com/kosma_tipi.html>
[^6]: Aşık Edebiyatı Nazım Biçimleri. <http://www.edebiyol.com/kosma_tipi.html>
