# Gülbank > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BClbank > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Gülbank, https://tr.wikipedia.org/wiki/G%C3%BClbank (CC-BY-SA-4.0) **Gülbank**, **gülbenk**, **gulvang**, **gulbang**[^1] ya da **gulweng**[^2] Farsça **'Gül**' sözcüğünden ve yine Fârsça *Ses* anlamına gelen **'Bâng**' sözcüğünden oluşmadır ve "Gül sesi" anlamındadır.[^3] Ayrıca [Abdülbaki Gölpınarlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClbaki_G%C3%B6lp%C4%B1narl%C4%B1) bu birleşik sözü *Bülbül sesi* biçiminde Türkçeleştirilmiştir.[^4] Terim olarak ise [Mevlevilik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mevlev%C3%AElik), [Bektaşilik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bekta%C5%9F%C3%AElik), [Halvetilik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halvet%C3%AElik), [Kadirilik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kadir%C3%AElik), [Rufailik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruf%C3%A2ilik) gibi tarikatlarda hep bir ağızdan yüksek sesle söylenen [alkış](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alk%C4%B1%C5%9F), dua içerikli sözlü edebiyat ürünü anlamı taşır.[^5] En eski örnekleri **'Mir’âtu’l-Mekâsid fî Def’i’l-Mefâsid**'de kayıtlıdır.[^6] Terceman veya tercüman türünün gülbank yerine eş anlamlı kullanımına rastlansa da gülbankın ayin ve törenlerde belirli nitelikte kişiler tarafından söylenmesine karşılık tercemanların gündelik hayatın akışındaki olaylarda herkesçe söylenebilir nitelikte olmasıyla ayrışırlar.[^7] Gülbanklar genellikle "Allah Allah illallah", "Allah Allah eyvallah" ve "Bismi şah Allah Allah" girişiyle başlarlar ve peşinden de okunduğu yer veya duruma uygun iyi dilekler ve temenniler ile devam eder.[^8] [Bektaşilerde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bekta%C5%9F%C3%AElik) ve [Alevilerde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alevilik),elin göğse ya da sağ elin sol el üzerine konularak "Allah Allah" şeklinde bağırılmasıyla başlanır.[^9] Çerağ, ikrar, sofra, ölüm, sünnet, aşure ve nevruz gibi ritüellerde okunur. Bunu da sadece Muhammed'in soyundan gelenler okuyabilir. Talibin pirinden gülbank alması ayrıca bir ritüeldir ve çeşitli şartlara bağlıdır.[^10] [Mevlevîler;](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mevlev%C3%AElik) ayni cem, bayram, çerağ, cenaze, hatim, hücreye giriş ve çıkış, İsmi Celâl, evlilik, seyahat, [Şebi Arûs](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeb-i_Ar%C3%BBs), yemeğin ateşten indirilmesi, yemek sonrası, türbe ziyareti törenlerine bir gülbankla başlar ya da bir gülbankla bitirir. Okuyan kişi [postnişin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Postni%C5%9Fin), dede ya da şeyh olmalı, dinleyenler okuma esnasında sessiz kalmalıdır. [Mesnevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mesnev%C3%AE_%28Mevl%C3%A2n%C3%A2_Cel%C3%A2ledd%C3%AEn-i_R%C3%BBm%C3%AE%29) veya [Dîvâni Kebîr](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2n-%C4%B1_Keb%C3%AEr) gibi kitaplarından alıntı yaparak başlayabilirler.[^11] Gülbanklar aynı zamanda camilerde farz namazlardan önce müezzinler tarafından da okunmuştur. Günümüzde genellikle [selatin cami](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selatin_camileri)lerinde [Cuma namazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cuma_namaz%C4%B1)nın farzını kılmadan iç ezandan hemen önce okunmaya devam etmektedir. ## Örnekler Yüksek lisans tezi kapsamında yapılan bir çalışmada çerağ gülbankı şu şekilde örneklenmiştir: “Bismişah Allah Allah, çırağı rüşân, fahri dervişan, zuhûri iman, küşadi meydan, kanûnu evliya, kuvveti abdalan gerçek erenler demine,hû Allah dost! Tığı bende bağlarken; Bismi şah Allah Allah, hizmeti merdan ile dil kendini, güşuvare kılmışem pir bendini,rehber ile Pire ettik iktida, Taktı Selman boynuma tığ bendini, Allah eyvallah hû dost.” [Yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)ler, [Hacı Bektaş Veli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac%C4%B1_Bekta%C5%9F-%C4%B1_Veli) adına şu gülbankı okumuşlardır:[^12] “Allah Allah eyvallah. Baş üryan, sine püryan, kılıç alkan. Bu meydanda nice başlar kesilir olmaz hiç soran... Allah Allah nûru Muhammed nebi; pirimiz, hünkârımız Hacı Bektaşi Veli,demine diyelim hû.” Saraybosna Hacı Sinan Tekkesi'nin devrânından ve ayininden sonra şöyle bir gülbank okunmaktadır:[^13] “Vaktlar hayr olsun, hayrlar feth olsun, fethler müyesser olsun, şerler def’ olsun. Şerefi nebî, keremi velî, himmeti Geylânî; şerefimiz bereketimiz, Seyyid Muhammed Emin Es-Suleymâniyeli ve Şeyh Haci Selim Sami ve Şeyh Feyzullah Efendi Hacıbayriç ve kutbi zaman, Üçler, Yediler, Kırklar ve cemi hak erenler aşklarına hû.” Mevleviler'de Şebi Arûs töreni bitince şeyh-dede şu gülbankı okur:[^14] “Vakti şerîf hayrola, hayırlar fethola, şerler def’ ola, leyleyi arûsi rabbânî, vuslati halvet-serâyi sübhânî, hakki akdesi Hudâvendigârda an be an vesîleyi 'itilâyi makâm ve füyûzâti rûhâniyyeti aliyyeleri, cümle peyrevânı hakkında şâmil û âmm ola. Demi Hazreti Mevlânâ, sirri Şemsi Tebrîzî, keremi İmâmi 'Alî, hû diyelim hû.” Cuma namazlarında müezzinler tarafından şu gülbank okunur:[^15] “Hazreti Rasûli Ekrem ve Nebiyyi Muhterem sallallâhu te'âlâ aleyhi ve sellem ffendimiz hazretlerinin 'azîz, pâk, münevver, mutahhar rûhi şerîflerine salavâti şerîfe getirenlerin ahir ve akıbetleri hayrola. Âli ezvâci tâhirât,evlâdi Rasûl,ashâbi guzîn efendilerimizin sâ'ir enbiyâyi izâm ve Rasûli Kirâm hazerâtının ervâhi şerîflerine, pîrimiz Bilâli Habeşî(radiyallâhu anh) efendimizin ve 'alâ’l-husûs bu câm'iin bânîsi ve bugüne kadar içerisinden gelmiş geçmiş, imâm-hatîb, muezzin-kayyim, cemâ'atının ve kâffeyi ehli imânın ervâhı için, Allâh rızâsı için el-Fâtiha.” ## Edebî eserlerde kullanımı Lütfi Kaleli'nin Kardeşlerin Kini romanında Cafer Dede karakteri kadehini kaldırarak bir gülbank okur. Mustafa Yeşilova'nın Kopo romanında, Molla Ağa yemeğe davet edilir ve sofrada gülbank okur. [Fakir Baykurt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fakir_Baykurt)'in Kaplumbağalar romanında Kır Abbas karakteri su içmeden önce ellerini açıp gülbank okur.[^16] ## Dış bağlantılar [Aday, Erdal. (2018) ŞEYH ÇAKIR (IŞIK ÇAKIR) OCAĞI İKRAR CEMİ RİTÜELİ (Bir cem ayininde gülbankların okunuşu ve törendeki konumlarına dair örnek)](https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/525644) [^1]: Munzur, Çem. Dersim Merkezli Kürt Aleviliği (Etnisite, Dini inanç, Kültür ve Direniş). Vate Yayınları, 2011, s. 279-296. [^2]: Mûxûndî, Seyfi. Alevi Kürtler'de Dua ve Gülbenkler (Kurmancça - Türkçe). Kalan Yayınları, 2012, s. 102-103. [^3]: Korkmaz, Esat. Ansiklopedik Alevilik Bektaşilik Terimleri Sözlüğü. Ant Yayınları, 1994. [^4]: Gölpınarlı, Abdülbaki. Alevî-Bektaşi Nefesleri. Remzi Kitabevi, 1963, s. 323. [^5]: Demircioğlu, Aytekin. ALEVİ VE BEKTAŞİ SÖZLÜ KÜLTÜRÜNDEKİ DEĞER KAVRAMLARI. Türk Kültürü ve Hacı Bektaşî Veli Araştırma Dergisi, 2020, s. 11-35. [^6]: İYİYOL, Fatih. Mevlevî Gülbankları Ve Mevlevî Gülbanklarının İşlevsel Açıdan Tahlili. 1 Ocak 2014, s. 583-583. [^7]: Duymaz, Ali. ALEVİ-BEKTAŞİ BELLEĞİNE CÖNKLERDEN KATKILAR: TERCEMAN VE GÜLBANKLAR. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Türk Kültürü Açısından Hacı Bektaş-ı Veli Araştırmaları ve Uygulama ve Araştırma Merkezi Yayınları, 2020, s. 437-448. [^8]: Duymaz, Ali. ALEVİ-BEKTAŞİ BELLEĞİNE CÖNKLERDEN KATKILAR: TERCEMAN VE GÜLBANKLAR. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Türk Kültürü Açısından Hacı Bektaş-ı Veli Araştırmaları ve Uygulama ve Araştırma Merkezi Yayınları, 2020, s. 437-448. [^9]: Korkmaz, Esat. Ansiklopedik Alevilik Bektaşilik Terimleri Sözlüğü. Ant Yayınları, 1994. [^10]: İYİYOL, Fatih. Mevlevî Gülbankları Ve Mevlevî Gülbanklarının İşlevsel Açıdan Tahlili. 1 Ocak 2014, s. 583-583. [^11]: İYİYOL, Fatih. Mevlevî Gülbankları Ve Mevlevî Gülbanklarının İşlevsel Açıdan Tahlili. 1 Ocak 2014, s. 583-583. [^12]: Karaalioğlu, Seyit Kemal. Edebiyat Terimleri Kılavuzu. İnkılâp ve Aka Kitabevi, 1975, s. 136. [^13]: İYİYOL, Fatih. Mevlevî Gülbankları Ve Mevlevî Gülbanklarının İşlevsel Açıdan Tahlili. 1 Ocak 2014, s. 583-583. [^14]: İYİYOL, Fatih. Mevlevî Gülbankları Ve Mevlevî Gülbanklarının İşlevsel Açıdan Tahlili. 1 Ocak 2014, s. 583-583. [^15]: Müezzin-Kayyımların Cuma Namazının İlk Sünnetinden Sonra Okuyacakları Dua. Diyanet İşleri Başkanlığı. [^16]: Baykurt, Fakir. Kaplumbağalar. Remzi Kitabevi, 1975, s. 228.