# Göktürk hukuku > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrk_hukuku > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Göktürk hukuku, https://tr.wikipedia.org/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrk_hukuku (CC-BY-SA-4.0) Göktürk Kağanlığı idaresindeki hukuki yapıya **Göktürk hukuku** denir.[^1][^2] ## Yargı ve Hukuki Cezalandırma Göktürk Devleti'nde yüksek devlet mahkemesine "yargu" denirdi. [Adliye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adalet_saray%C4%B1) (könilik) müessesesi mevcuttur.[^3] Mahkemelerin (Yarguların) vazifeleri töreyi ve örfi hukuku uygulamaktı. Göktürk devlet adamı [Tonyukuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tonyukuk), mahkeme başkanlığı (yarganlık) görevini yapmıştır. Hükümdarlar da mahkeme başkanlığı (yarganlık) yaparlardı.[^4][^5] Göktürk ülkesinde cari cezai hükümler şunlar idi: *- Zina yapan evlilerin cezası, idam.* *- Adam öldürme, idam.* *- Soygun yapan, bağlı at çalan, idam.* *- Genç kızları aldatanlar ağır bir şekilde mal ile tazminat ödemek zorunda bırakıldıktan sonra, o kızla mutlaka evlenmesi gerekirdi.* *- Adam yaralayanlar, yaranın derecesine göre mal-mülk ödemek suretiyle suçlarını tazmin ederlerdi.* *- At ve koyun çalanlar on katından fazlasını ödemeye mahkum edilirdi.* *- Diğer hafif suçlar 10 günü geçmemek üzere cezalandırılırdı.* *- Vatana ihanet edenler, ordudan kaçanlar ölüme mahkum edilirdi. Ceza işlemleri herkese hiçbir fark gözetmeksizin aynen uygulanırdı.*[^6] ## Özel Hukuk Göktürk Devleti'nde kulluk ve kölelik sistemi bulunmamaktadır.[^7] Göktürk hukuk sistemine göre insanların hepsi hürdür.[^8] Kadınların da toplumda önemli yerleri vardır.[^9] Devlet yönetiminde kadınlar da (hatunlar da) söz sahibidir.[^10] Ölen babaların, amcaların, erkek kardeşlerin eşleriyle evlenme (l[eviratüs](https://turkipedia.org/tr/wiki/Levirat)) sistemi vardır.[^11] Dışarıdan evlenme ([egzogami](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C4%B1%C5%9F_evlilik)) sistemi vardır.[^12] Göktürk vatandaşlarının vergileri at ve koyun idi.[^13] Altın uçlu oklar balmumuna sürülür ve mühür ([tamga](https://turkipedia.org/tr/wiki/Damga_%28i%C5%9Faret%29)) şeklinde kullanılırdı.[^14] Özel mülkiyet sistemi mevcuttur. Göktürk Devleti'nde herkes bir parça toprağa sahiptir.[^15] Kız çocuklarına önem verilir, kızın miras hakkı çeyiz olarak koca evine giderdi.[^16] Selamlama ise Göktürk yazıtlarında baş eğme ve diz çökme şeklinde yapılır.[^17] [^1]: Göktürk Devlet Yönetimi. Simit Çay Edebiyat (Akademik), 2017-12-08. [^2]: Ahmet Taşağıl. Eski Türk Tarihi Türklerin Kökeni, Yönetimleri ve Çin ile İlişkileri. Kronik Kitap Yayınları, 10 Nisan 2023, s. 56-57. [^3]: Ahmet Taşağıl. Eski Türk Tarihi Türklerin Kökeni, Yönetimleri ve Çin ile İlişkileri. Kronik Kitap Yayınları, 10 Nisan 2023, s. 56-57. [^4]: Ahmet Taşağıl. Eski Türk Tarihi Türklerin Kökeni, Yönetimleri ve Çin ile İlişkileri. Kronik Kitap Yayınları, 10 Nisan 2023, s. 56-57. [^5]: An etymological dictionary of pre-thirteenth-century Turkish. Oxford University Press, 1972, s. 963. [^6]: Ahmet Taşağıl. Eski Türk Tarihi Türklerin Kökeni, Yönetimleri ve Çin ile İlişkileri. Kronik Kitap Yayınları, 10 Nisan 2023, s. 56-57. [^7]: Ahmet Taşağıl. Eski Türk Tarihi Türklerin Kökeni, Yönetimleri ve Çin ile İlişkileri. Kronik Kitap Yayınları, 10 Nisan 2023, s. 56-57. [^8]: Ahmet Taşağıl. Eski Türk Tarihi Türklerin Kökeni, Yönetimleri ve Çin ile İlişkileri. Kronik Kitap Yayınları, 10 Nisan 2023, s. 56-57. [^9]: Ahmet Taşağıl. Eski Türk Tarihi Türklerin Kökeni, Yönetimleri ve Çin ile İlişkileri. Kronik Kitap Yayınları, 10 Nisan 2023, s. 56-57. [^10]: Ahmet Taşağıl. Eski Türk Tarihi Türklerin Kökeni, Yönetimleri ve Çin ile İlişkileri. Kronik Kitap Yayınları, 10 Nisan 2023, s. 56-57. [^11]: Chou Shu 50, s. 908 vd. [^12]: Chou Shu 50, s. 908 vd. [^13]: Chou Shu 50, s. 909-910; Suei Shu 84, s. 1864-1 865 [^14]: Chou Shu 50, s. 909-910; Suei Shu 84, s. 1864-1 865 [^15]: Suei Shu 85, s. 1 867 vd [^16]: Suei Shu 85, s. 1 867 vd [^17]: Kafesoğlu, s. 280