Francesco Morosini

Francesco Morosini (d. 26 Şubat 1619-ö. 16 Ocak 1694), 1688-1694 yılları arasında, Osmanlı-Kutsal İttifak savaşlarının en yoğun olduğu dönemde Venedik doçesiydi. Venedik'in Morosini ailesinden olan Morosini, bu ailenin yetiştirdiği çok sayıdaki doçe ve komutandan biriydi.^{[1]Morosini family. Encyclopædia Britannica.}

Hayatı

Askerî kariyeri

Morosini, Osmanlıların Kandiye'yi kuşattığı sırada Girit'teki Venedik kuvvetlerinin başkomutanı olarak öne çıktı. Kuşatmanın sonunda şehri teslim etmek zorunda kaldı. Bunun üzerine Venedik'e döndüğünde korkaklık ve vatana ihanetle suçlansa da kısa süren yargılamanın ardından beraat etti.^{[1]Morosini family. Encyclopædia Britannica.}

1685'te Mora Savaşı'nın başlamasıyla Morosini, Osmanlılara karşı gönderilen Venedik donanmasının komutasını üstlendi. Sonraki birkaç yıl içinde Otto Wilhelm Königsmarck'ın da desteğiyle Mora'nın yanı sıra Lefkada'yı ve Batı Yunanistan'ın bazı bölgelerini ele geçirdi. Akropolis Kuşatması'nda Atina'yı ele geçirse de bu kazanımı uzun soluklu olmadı. Ardından Venedik'in eski kalelerinden Eğriboz'u kuşattı fakat sonuç alamadı. Kendisine, elde ettiği başarılarla ününün giderek artmasıyla bir zafer ünvanı olan Peloponnesiacus verildi. Ayrıca henüz hayattayken Büyük Salon'a bronz büstü dikilen ilk Venedikli oldu. Büstün üzerinde Francisco Morosini Peloponnesiaco, adhuc viventi, Senatus yazıyordu.^{[2]Finlay, George. The History of Greece under Othoman and Venetian Domination. William Blackwood and Sons, 1856, s. 220.}

Partenon'un yıkılması ve Atina'daki heykellerin yağmalanması

Mora Savaşı sırasında Osmanlı ordusu Partenon'u barut deposu olarak kullanıyordu. 26 Eylül 1687'de Venediklilerin Atina'yı bombardımanı sırasında Partenon'a isabet eden bir havan mermisi, yapıda depolanan barutun patlamasına ve Partenon'un büyük ölçüde yıkılmasına neden oldu.^{[3]Titi, Catharine. The Parthenon Marbles and International Law. Springer, 2023, s. 49-50.[4]Palagia, Olga. The Pediments of the Parthenon. Brill, 1998, s. 10.} Harekâtı yöneten Morosini, Venedik hükûmetine sunduğu raporda bunu "talihli bir atış" olarak nitelendirdi.

1688'de Akropolis'i ele geçiren Morosini, Partenon'un batı alınlığındaki bazı heykelleri Venedik'e götürmek istedi. Ancak heykeller indirilirken yere düşerek parçalandı.^{[4]Palagia, Olga. The Pediments of the Parthenon. Brill, 1998, s. 10.[5]Lindsay, Ivan. The History of Loot and Stolen Art: from Antiquity until the Present Day. Unicorn Press Ltd., 2013.[6]Waldstein, Charles. Views of Athens in the Year 1687. The Journal of Hellenic Studies, 1883, s. 86-89.} Pire Aslanı ise savaş ganimeti olarak Venedik'e götürüldü.

Doçeliği

1688 yazında Venedik doçesi seçilen Morosini, Eğriboz'a bir saldırı düzenlese de başarılı olamadı. Ardından ordusunda veba baş göstermesiyle Venedik'e döndü. 1693'te yeniden sefere çıktı fakat Eğriboz'u alma girişimi bir kez daha başarısızlıkla sonuçlandı. Dönüş yolunda kıyıdaki bazı küçük yerleşimleri yağmaladı.

Morosini'nin 1694'teki ölümünün ardından onun anısına Doçe Sarayı'na büyük bir mermer kemer eklendi. Çok sevdiği kedisi Nini ise patilerinin arasındaki bir fareyle birlikte mumyalandı. Nini ve fare günümüzde Venedik'teki Correr Müzesi'nde sergilenmektedir.