# Fizan Sancağı

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Fizan_Sanca%C4%9F%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Fizan Sancağı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Fizan_Sanca%C4%9F%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6a/Ottomans_1875.png/1280px-Ottomans_1875.png)
* (AbdurRahman AbdulMoneim, CC-BY-SA-4.0)*

- **Native name:** Fizan Sancağı; فزان سنجاغى
- **Subdivision:** sancağı
- **Nation:** Osmanlı İmparatorluğu
- **Year start:** 1860
- **Year end:** 1912
- **Event end:** Uşi Antlaşması
- **P:** Fizan Kazası
- **S:** İtalyan Libyası
- **Capital:** Merzuk
- **Today:** Libya
- **Stat year:** Erkek, 1905
- **Stat pop:** 8024

**Fizan Sancağı** veya **Fezzan Sancağı** (فزان سنجاغى, *Fizān Sancāġı*), [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun [Trablusgarp Vilayeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablusgarp_Vilayeti)'nde bulunan bir [sancak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sancak)tır.

## Tarih

Fizan Sancağı, konumu gereğiyle stratejik bir bölgedeydi. Osmanlı'nın, dönemin [sömürge yarışına](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afrika_Talan%C4%B1) karşı Orta ve Sahraaltı Afrika'ya açılan kapısıydı. Osmanlı bunun farkında olup bölgedeki kabile devletleri ve krallıklar ile bu sancak üzerinden iyi ilişkiler kurmaya çalışmıştır.

1875 yılında Osmanlı, öncesinde 3 defa Osmanlı tebaasına katılmayı isteyen [Gat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gat) kasabası halkını Fransız tehdidine karşı topraklarına katmış ve Gat merkezli bir kaza kurmuştur.[^1] Gat kasabasından sonra Fizan Mutasarrıfı Mustafa Faik Paşa döneminde önemli bir durak olan [Canet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Canet) kasabasına da askerî birlik gönderildi. Fakat resmi olarak idare altına alınmamıştır.

Osmanlı daha sonra, 20. yüzyılın başlarında bölgedeki Fransız nüfûzu artınca iyi ilişkiler içerisinde oldukları [Azkar Tevarikleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azkar_Tevarikleri)'ni [Canet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Canet) merkezli bir kaza kurarak topraklarına dahil etmiştir. Buranın stratejik önemi ve Fransızların bu kervan durağını elinde bulundurma emelinden dolayı iki ülke arasında Canet Sorunu oluşmuştur. Nitekim Osmanlı, [Trablusgarp Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablusgarp_Sava%C5%9F%C4%B1) nedeniyle Canet bölgesindeki etkisini kaybetmiştir.

## Mutasarrıflar

- Rauf Paşa (??? - 1870)[^2]
- Abdülhalim Paşa (1870 - 1872)[^3][^4]
- Ali Bey (15 Ekim 1872 - 14 Ekim 1879)[^5][^6]
- Mustafa Faik Paşa (14 Ekim 1879 - 1885)[^7][^8]
- Yahya Nüzhet (31 Ağustos 1883 - 1886)[^9]
- Mansur Paşa (1887 - 1888)[^10]
- Mehmet Paşa (1894 - 1895)[^11]
- Celâl Bey (1907 - 1909)[^12]
- Mehmed Sâmi Bey (2 Ekim 1909 -) (Son)[^13]

[^1]: Büyük Sahra'da Gat Kazasının Kurulması ve Osmanlı-Tevarık Münasebetleri. İslam Araştırmaları Dergisi, 1999. <http://isad.isam.org.tr/vdata/sayi03/isad003_kavas.pdf>
[^2]: Salname-i Vilayet-i Trablusgarp (1869-1870) <http://ktp.isam.org.tr/salname/sayilar.php?sidno=D02839&SY_adi=Trablusgarp>
[^3]: Büyük Sahra'da Gat Kazasının Kurulması ve Osmanlı-Tevarık Münasebetleri. İslam Araştırmaları Dergisi, 1999. <http://isad.isam.org.tr/vdata/sayi03/isad003_kavas.pdf>
[^4]: Salname-i Vilayet-i Trablusgarp (1869-1870) <http://ktp.isam.org.tr/salname/sayilar.php?sidno=D02839&SY_adi=Trablusgarp>
[^5]: Büyük Sahra'da Gat Kazasının Kurulması ve Osmanlı-Tevarık Münasebetleri. İslam Araştırmaları Dergisi, 1999. <http://isad.isam.org.tr/vdata/sayi03/isad003_kavas.pdf>
[^6]: Osmanlı İdaresinde Trablusgarp Vilayeti (1876-1911). Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2020, s. 65-66.
[^7]: Büyük Sahra'da Gat Kazasının Kurulması ve Osmanlı-Tevarık Münasebetleri. İslam Araştırmaları Dergisi, 1999. <http://isad.isam.org.tr/vdata/sayi03/isad003_kavas.pdf>
[^8]: Osmanlı İdaresinde Trablusgarp Vilayeti (1876-1911). Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2020, s. 65-66.
[^9]: Osmanlı İdaresinde Trablusgarp Vilayeti (1876-1911). Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2020, s. 65-66.
[^10]: Osmanlı İdaresinde Trablusgarp Vilayeti (1876-1911). Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2020, s. 65-66.
[^11]: Osmanlı İdaresinde Trablusgarp Vilayeti (1876-1911). Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2020, s. 65-66.
[^12]: Büyük Sahra'da Gat Kazasının Kurulması ve Osmanlı-Tevarık Münasebetleri. İslam Araştırmaları Dergisi, 1999. <http://isad.isam.org.tr/vdata/sayi03/isad003_kavas.pdf>
[^13]: Büyük Sahra'da Gat Kazasının Kurulması ve Osmanlı-Tevarık Münasebetleri. İslam Araştırmaları Dergisi, 1999. <http://isad.isam.org.tr/vdata/sayi03/isad003_kavas.pdf>
