# Fes'in Zaptı (1576) > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Fes'in_Zapt%C4%B1_(1576) > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Fes'in Zaptı (1576), https://tr.wikipedia.org/wiki/Fes%27in_Zapt%C4%B1_%281576%29 (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3a/Ottoman_miniature_depicting_the_capture_of_Fez_under_the_command_of_Ramazan_Pasha%2C_Beylerbey_of_Algiers..jpg) * (Esra Öz, CC-BY-SA-4.0)* - **Çatışma:** Fes'in Zaptı - **Kayıp:** Bilinmiyor; Bilinmiyor - **Güç:** 6.000 yeniçeri; 1.000 Zouaoua piyadesi; 800 sipahi; 12 top; 3.000 Faslı süvari; Yaklaşık 30.000 kişi - **Komutan:** 22px Abdülmelik; 22px Ahmed el-Mansur; 20px Ramazan Paşa; 22px Mulay Muhammed - **Savaşan:** 22px Osmanlı İmparatorluğu; 20pxCezayir Beylerbeyliği; 22px Fas Sultanlığı - **Parçası:** Osmanlı'nın Fas seferi - **Sonuç:** Kesin Osmanlı zaferi; Ramazan Paşa, Fes ve Marakeş'i fethetti; Fas bir Osmanlı vasalı oldu - **Bölge:** Fas - **Yer:** Fes - **Tarih:** 8 Mart veya 14 Mart 1576 **Fes'in Zaptı**, 1576 yılında [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na bağlı [Cezayir Beylerbeyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cez%C3%A2yir-i_Garp_%28eyalet%29) Fas'taki taht mücadelesinde [Abdul Melik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abdul_Melik%28Fas%29)'i, yeğeni [Mulay Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mulay_Muhammed)'e karşı desteklemek için ordu yollamıştır. Savaş [Fez](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fes%2C_Fas) şehrinde gerçekleşmiştir.[^1][^2] Yaklaşık 10.000 civarında Osmanlı askeri savaşa katıldı ve [Fes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fes%2C_Fas) 1576 yılında kısa süreli olarak Osmanlı askerleri tarafından ele geçirildi.[^3] [Abdülmelik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClmelik_%28Fas%29) Ar-Rukn Savaşı'nda rakibini yendi[^4] Mulay Muhammed yenilmesine rağmen [Marakeş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Marake%C5%9F) şehrine kaçtı ve Abdul Melik'e direnmeye devam etti.[^5] [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun [Cezayir Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cez%C3%A2yir-i_Garp_%28eyalet%29) [Ramazan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ramazan_Pa%C5%9Fa) komutasındaki Türk ordusu 8 Mart (bazı kaynaklarda 14 Mart) 1576 tarihinde [Fas Sultanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fas_krallar%C4%B1_listesi) [II. Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Muhammed_%28Fas_Sultan%C4%B1%29) komutasındaki [Fas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saadiler) ordusunu mağlup ederek bir gün sonra [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) korumasındaki [Abdülmelik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClmelik_%28Fas_Sultan%C4%B1%29)'i [Fes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fes%2C_Fas)'te tahta çıkardı.[^6] Fes Savaşı'ndan sonra Abdul Melik [Fes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fes%2C_Fas) şehrine 1576 yılının mart ayında kesin zafer kazanarak girdi.[^7] Abdul Melik Osmanlı sultanı [III.Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Murad)'ı halife olarak tanıdı ve kendi ordusunu yeniden oluşturmaya başladı ve Osmanlı askerlerini taklit ederek [yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri) kostümlerini kendi ordusuna adapte etti. Savaşta yardım eden Osmanlı askerlerine büyük miktarda altın ödemesi yaparak ülkeden ayrılmalarını sağladı.[^8] Abdul Melik, Osmanlı İmparatorluğu'nun vasalı oldu.[^9] Mulay Muhammed ise ilk [İspanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0spanyol_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ya daha sonra [Portekiz İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Portekiz_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na sığındı. Portekiz imparatoru I. Sebastião, Mulay Muhammed'in tahtını geri almasına yardım edeceğine söz verdi ve bu 1578 yılında [Vadisseyl Muharebesi'](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vadisseyl_Muharebesi)ne yol açtı. Portekizliler bu savaşta yenildi ve [I. Sebastião](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Sebasti%C3%A3o) öldü. I. Sebastião'ın varisi olmayınca fırsattan yararlanan İspanyollar tarafından Portekiz tahtı ele geçirildi. Abdul Melik muhtemelen zehirlenerek öldü ve Fas tahtına Abdul Melik'in küçük kardeşi [Ahmed El Mansur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_El_Mansur) tahta geçti.[^10] Fas, 1576'dan 1603'e kadar bir Osmanlı vasalı olarak kaldı.[^11][^12][^13][^14][^15] 1609'da Marakeş hükümdarı 1627'ye kadar Osmanlı vassalı oldu ve tüm Fas'ı yöneten oğlu 1638'de 1654'e kadar Osmanlı vassalı oldu.[^16][^17] Bu olaylar [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun Fas'ta güçlenmesine neden oldu ve [İspanyol İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0spanyol_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) için büyük bir tehdit haline geldi.[^18] ## Muharebe Ramazan Paşa komutasındaki Türk ordusu 20 adet sahra topuyla muharebenin başında üstünlüğü ele geçirdi. Ardından Endülüslü silahşorlar Türk ordusu saflarına geçti.[^19] Osmanlı ateşli silahlarının üstünlüğü ve Endülüslü askerlerin saf değiştirmesinin ardından Fas ordusu dağılmaya başladı. Bunun üzerine [Muhammed el-Mütevekkil](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Muhammed_%28Fas_Sultan%C4%B1%29) ordusunun geri kalan kısmıyla [Marakeş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Marake%C5%9F)'e doğru çekilmeye başladı. Önünde herhangi bir direniş kalmayan Türk ordusu [Fes'e girdi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fes%27in_zapt%C4%B1_%281576%29). ## Muharebe sonrası ![Vadisseyl Muharebesi (1578) sonrasında maktul Portekiz Kralı Don Sebastian'ın cesedi yeni Sultan Ahmed el-Mansur'un huzurunda](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/Ahmad_al-Mansur_recognizing_King_Sebastiao%27s_dead_body.jpg/1280px-Ahmad_al-Mansur_recognizing_King_Sebastiao%27s_dead_body.jpg) *Vadisseyl Muharebesi (1578) sonrasında maktul Portekiz Kralı Don Sebastian'ın cesedi yeni Sultan Ahmed el-Mansur'un huzurunda (Daderot, public-domain)* [Abdülmelik](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abd%C3%BClmelik_%28Fas_Sultan%C4%B1%29), 9 Mart 1576’da *el-Mu‘tasım-Billâh* unvanıyla tahta çıktı ve 1577 Mayıs'ında [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) Padişahı [III. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Murad)'a elçilerle birlikte değerli hediyeler göndererek şükranlarını sundu. Daha sonra Osmanlı protokolü ve teşkilâtının etkisi altında [giyim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Giyim) kuşamda, saray geleneklerinde ve diğer bazı hususlarda birtakım değişiklikler yaptı; hatta Osmanlı padişahları gibi [cuma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cuma_namaz%C4%B1) ve [bayram](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bayram_namaz%C4%B1) günleri namaza alayla çıkmaya başladı. Bu arada [Tanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanca)'ya sığınarak [Portekiz İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Portekiz_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'yla anlaşan devrik Sultan [Muhammed el-Mütevekkil](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Muhammed_%28Fas_Sultan%C4%B1%29) yeniden saltanat mücadelesine girişti ve [Portekiz Kralı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Portekiz_h%C3%BCk%C3%BCmdarlar%C4%B1_listesi) [Don Sebastian](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Sebasti%C3%A3o) komutasındaki büyük bir orduyla amcası [Abdülmelik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClmelik_%28Fas_Sultan%C4%B1%29) üzerine yürüdü. [Abdülmelik](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abd%C3%BClmelik_%28Fas_Sultan%C4%B1%29) de Araplar ve Türklerden oluşan bir orduyla [Portekiz ordusunun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Portekiz_Silahl%C4%B1_Kuvvetleri) karşısına çıktı ve 4 Ağustos 1578 tarihinde [Vadisseyl Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vadisseyl_Muharebesi)'nde (tarihe "Üç Kral Harbi" \[*Ma‘reketü mülûki’s-selâse*\] adıyla geçti) galip geldiyse de [Abdülmelik](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abd%C3%BClmelik_%28Fas_Sultan%C4%B1%29), [II. Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Muhammed_%28Fas_Sultan%C4%B1%29) ve [Don Sebastian](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Sebasti%C3%A3o) muharebe meydanında kaldılar. Bunun üzerine tahta [Ahmed el-Mansur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_el-Mansur) geçti.[^20] [^1]: The Stukeley plays: The Battle of Alcazar by George Peele Charles Edelman p. 13 [^2]: The Cambridge History of Africa. Cambridge University Press, 1975. [^3]: The Mediterranean and the Mediterranean world in the age of Philip II Fernand Braudel p. 933 [^4]: The Stukeley plays: The Battle of Alcazar by George Peele Charles Edelman p. 13 [^5]: The Cambridge History of Africa. Cambridge University Press, 1975. [^6]: "Türk Silahlı Kuvvetleri Tarihi - Fas Seferi (1551-1578)", ATASE Yayınları, Ankara (1978), s.61 [^7]: The Cambridge History of Africa. Cambridge University Press, 1975. [^8]: The Cambridge History of Africa. Cambridge University Press, 1975. [^9]: Pg 82, 104: Death in Babylon: Alexander the Great and Iberian Empire in the Muslim Orient University of Chicago Press [^10]: The Cambridge History of Africa. Cambridge University Press, 1975. [^11]: Öztuna, Yılmaz. ‪Bașlangıcından zamanımıza kadar Türkiye tarihi, Volume 7 ‬. [^12]: Öztuna, Yılmaz. Sultan Genç Osman ve Sultan IV. Murad . [^13]: Les Sources inédites de l'histoire du Maroc de 1530 à 1845 . E. Leroux. [^14]: Rivet, Daniel (2012). Histoire du Maroc: de Moulay Idrîs à Mohammed VI. Fayard [^15]: A Struggle for the Sahara:Idrīs ibn ‘Alī’s Embassy toAḥmad al-Manṣūr in the Context ofBorno-Morocco-Ottoman Relations , 1577-1583 Rémi Dewière Université de Paris Panthéon Sorbonne [^16]: Öztuna, Yılmaz. ‪Bașlangıcından zamanımıza kadar Türkiye tarihi, Volume 7 ‬. [^17]: Öztuna, Yılmaz. Sultan Genç Osman ve Sultan IV. Murad . [^18]: History of the Ottoman Empire and modern Turkey by Ezel Kural Shaw p. 180 [^19]: "Ottoman Suzerainty over Morocco During Abdulmelik’s Reign (1576-1578): A Reassessment", Güneş Işıksel, New Trends in Ottoman Studies: Papers presented at the 20th CIÉPO Symposium Rethymno (2012), Rethymno (2014), s.570-571 [^20]: İslam Ansiklopedisi, "Abdülmelik b. Muhammed el-Mehddî" maddesi, Ziya Kazancı, Türk Diyanet Vakfı, İstanbul (1988), c.1, s.271.