# Ferzende > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ferzende > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Ferzende, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ferzende (CC-BY-SA-4.0) - **Takma adı:** Siware Eznavir - **Doğum tarihi:** 1881 - **Doğum yeri:** Hınıs, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm tarihi:** 1939 - **Ölüm yeri:** Tahran, Pehlevî İranı - **Mezaryeri:** Behişt-i Zehra - **Bağlılığı:** Osmanlı: 1910-1919; Türkiye: 1919- 3-4 Eylül 1924; Ağrı Cumhuriyeti: Ekim 1927-Eylül 1930 - **Savaşları:** I. Dünya Savaşı; Türk Kurtuluş Savaşı; Şeyh Sait İsyanı; Ağrı İsyanları - **Eşi:** Besra Hanım ![Soldan sağa: Sipkanlı Halis Bey, İhsan Nuri Paşa, Hasenanlı Ferzende Bey](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/57/Halis-Ihsan_Nuri-Ferzende.jpg) *Soldan sağa: Sipkanlı Halis Bey, İhsan Nuri Paşa, Hasenanlı Ferzende Bey (T.C., public-domain)* **Hasenanlı Ferzende Bey**[^1] veya **Ferzende Beg**[^2] (Kürtçe: *Ferzende Begê Hesenî*[^3],1881; [Hınıs](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C4%B1n%C4%B1s) - 1939; [Kasr-ı Kaçar Hapishanesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kasr_Hapishanesi), [Tahran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tahran), [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)), [Hasenanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasenan) aşiretine mensup olan [Kürt](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrtler) asıllı isyancı ve siyasetçi. ## Hayatı ### Şeyh Said İsyanı Ferzende Asîye ve Süleymanê Ahmed'in oğlu olarak dünyaya geldi. [Şeyh Said İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_Said_%C4%B0syan%C4%B1)'na katılıp [Malazgirt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malazgirt) bölgesinde savaştı. İsyanın başarısızlığından sonra 150 adamı ile birlikte İran'a sığındı. İran hükûmeti silahsızlaştırılmasını istedi. Fakat Ferzende bunu reddedince iki taraf arasında çatışma patlak verdi. Bu çatışmada [Hasenanlı Halit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasenanl%C4%B1_Halit)'in oğullarından Şemseddin, Ferzende'nin babası Süleymanê Ahmed, Kolağası Kerem Bey ve Abdülbaki gibi savaşçılar öldürüldüler. Ferzende de bu çatışmada yaralandı.[^4] Hayatta kalanlar ise [Simko](https://turkipedia.org/tr/wiki/Simko)'ın yanına sığındılar. ### Ağrı ayaklanmaları 1927 yılında Türkiye'ye geri dönüp [Ağrı ayaklanmaları](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C4%9Fr%C4%B1_ayaklanmalar%C4%B1)na katıldı. Hemen hemen bütün muharebelere ve sabotaj eylemlerine katıldı. 1930 yılında Kürtlerin [Taşburun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ta%C5%9Fburun%2C_Karakoyunlu) saldırısı esnasında yaralandı ve isyanın bastırılmasından sonra sınırı geçerek İran'a sığınmak zorunda kaldı. ### Maku ayaklanması 1931 yılında [Maku](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maku) civarında Fars (İran) Ordusu ile Kürtler arasında şiddetli çatışma yaşandığında[^5] Albay Muhammed Ali Han'un komutasındaki 2 nci Azerbaycan Tuğayı bununla uğraştı ve takviye kuvveti olarak Tabriz ve Erdebil'den Albay [Kalb Ali Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalb_Ali_Han_Nah%C3%A7%C4%B1vanski)'ın komutasındaki birlikleri gönderildi.[^6] 25 Temmuz tarihinde, [Çaldıran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ald%C4%B1ran_%C5%9Fehristan%C4%B1)'ın [Siyahçeşme](https://turkipedia.org/tr/wiki/Siyah%C3%A7e%C5%9Fme) civarında yaşanan çatışmada, Albay Kalb Ali Han öldürüldü ve Kürtler de başta [İbrahim Heski](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Heski) ve onun kardeşleri olmak üzere üç ya da dört önderini kaybetti.[^7] Ferzende de bu çatışmada yaralandı ve Fars (İran) güvenlik kuvvetleri tarafından yakalandı. ## Ölümü Bir yandan, 1941 yılında [Osman Sabri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osman_Sebr%C3%AE) iki yıl önce Ferzende'nin [Hoy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hoy)'daki hapishanede öldürülmüş olduğunu yazar.[^8] Öte yandan, [Kör Hüseyin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6r_H%C3%BCseyin_Pa%C5%9Fa)'nın oğlu Nadir Süphandağ'ın ikinci eşi olup Tehran'da dört yıl Ferzende'nin eşi Besra Hanım ile birlikte yaşamış olan Zarife Hanım'a göre ise, kendisinin 1939 yılında Türkiye'ye geri dönmesinden dört yıl önce Ferzende Kasr-ı Kaçar Hapishanesinde ölmüştür.[^9] [^1]: Uğur Mumcu, Kürt Dosyası, Tekin Yayınevi, 1993, p. 140. [^2]: Susan Meiselas, Martin van Bruinessen, Kurdistan: in the shadow of history, Random House, 1997, p. 142. [^3]: Celal Sayan, La construction de l'état national turc et le mouvement national kurde, 1918-1938, Presses universitaires du septentrion, 2002, p. 595. [^4]: Mehmet Şerif Fırat, Doğu İlleri ve Varto Tarihi, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 1983, p. 183. [^5]: Great Britain Foreign Office, British documents on foreign affairs: reports and papers from the foreign office confidential print. From the first to the second world war. Turkey, Iran, and the Middle-East, 1918-1939. The Allies take control, 1920-1921, University Publications of America, 1985, ISBN 978-0-89093-603-0, p. 180. [^6]: Robert Michael Burrell, Iran: political diaries, 1881-1965. 1931-1934, Archive Editions, 1997, ISBN 978-1-85207-710-5, p. 186. [^7]: Great Britain Foreign Office, ibid, p. 252. [^8]: Osman Sebri, "Agirî", Hawar, No. 36, 1941. [^9]: Kemal Süphandağ, Ağrı direnişi ve Haydaranlılar, Fırat Yayınları, 2001, p. 320.