# Fatma Gevheri Sultan > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatma_Gevheri_Sultan > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Fatma Gevheri Sultan, https://tr.wikipedia.org/wiki/Fatma_Gevheri_Sultan (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2b/Fatma_Gevheri_Sultan.jpg) * (public-domain)* - **Doğum yeri:** Üsküdar, İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm yeri:** Beyoğlu, İstanbul, Türkiye - **Defin yeri:** II. Mahmud Türbesi Haziresi - **Tam ismi:** Fatma Gevheri Osmanoğlu - **Hanedan:** Osmanlı Hanedanı - **Babası:** Mehmed Seyfeddin Efendi - **Annesi:** Nervaliter Hanım - **Dini:** İslam - **Meslek:** Müzisyen, bestekâr **Fatma Gevheri Sultan** veya **Fatma Gevheri Osmanoğlu** (فاطمه کوھری سلطان, 30 Kasım 1904 - 10 Aralık 1980), Osmanlı prensesi, [Türk müziği](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_m%C3%BCzi%C4%9Fi) sanatçısı ve [bestekâr](https://turkipedia.org/tr/wiki/Besteci). Osmanlı İmparatorluğu'nun otuz ikinci padişahı [Sultan Abdülaziz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClaziz)'in torunu ve Şehzade [Mehmed Seyfeddin Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_Seyfeddin_Efendi)'nin kızıdır. ## İlk yılları Fatma Gevheri Sultan 30 Kasım 1904'te İstanbul'un [Üsküdar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Csk%C3%BCdar) semtindeki Küçük Çamlıca Sarayında doğdu. Babası, [Sultan Abdülaziz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClaziz) ve [Gevheri Kadınefendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gevheri_Kad%C4%B1nefendi)'nin oğlu Şehzade [Mehmed Seyfeddin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_Seyfeddin_Efendi), annesi Nervaliter Hanım'dır.[^1] Babasının üçüncü çocuğu ve annesinin ikinci çocuğu olarak dünyaya gelen Fatma Gevherinin ayrıca [Şehzade Ahmed Tevhid](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Ahmed_Tevhid) adında bir de ikiz kardeşi bulunmaktadır. Kendisinden bir yaş büyük şehzade [Mahmud Şevket Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahmud_%C5%9Eevket_Efendi) ise üvey ağabeyi idi. Gevherinin müziğe ilgisi beş yaşında başladı ve çocukluğunda babasının musikî meclislerine katıldı. [Tamburî Cemil Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanbur%C3%AE_Cemil_Bey)'den [tambur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tambur) ve [kemençe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemen%C3%A7e) dersleri aldı. Tahsilini Fransa'da tamamladı.[^2] ## Sürgün yılları Mart 1924'te [Osmanlı Hanedan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_Hanedan%C4%B1) üyelerinin yurtdışına sürgününden sonra, Gevheri ve ailesi [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa)'nın [Nice](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nice) şehrine taşındı ve burada [Cimiez](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cimiez)'de bir villaya yerleştiler. 1927'de babasının ölümünden sonra ailesi farklı yerlere dağıldı. Gevheri Sultan, Nice'de kalmaya devam etti ve maddi sıkıntılar çekti. Aynı şehirde yaşayan amcası [Abdülmecid Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClmecid_Efendi), Gevheri Sultan'ın maddi zorluklar yaşadığını duyunca kendi yanına aldırdı. Birkaç yıl amcasının ailesiyle birlikte yaşayan Gevheri, daha sonra [Hindistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hindistan)'dan küçük bir rajanın oğluyla nişanlandı, ancak düğününden kısa bir süre önce başka biriyle ilişkisi olduğu ortaya çıkınca nişan iptal edildi. Amcası Abdülmecid Efendi duruma çok sinirlendi ve onu yaşaması için hiçbir şeyi olmayan annesinin yanına geri gönderdi. Sürgün yıllarının bir bölümünü [Mısır'ın](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r) başkenti [Kahire'de](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire) geçirdi.[^3] ## Son yılları ve ölümü ![Fatma Gevheri Sultan'ın II. Mahmud Türbesi haziresinde bulunan mezarı, İstanbul](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/Grave_of_Fatma_Gevheri_Sultan_%28cropped%29.jpg/1280px-Grave_of_Fatma_Gevheri_Sultan_%28cropped%29.jpg) *Fatma Gevheri Sultan'ın II. Mahmud Türbesi haziresinde bulunan mezarı, İstanbul (David Berkowitz from New York, NY, USA, CC-BY-2.0)* Gevheri Osmanoğlu, babasından [ut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ut), [tambur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tambur), [piyano](https://turkipedia.org/tr/wiki/Piyano) ve [lavta](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lavta) gibi birçok enstrüman çalmayı öğrendi. Sürgünde büyük sıkıntılar çekmiş olmasına rağmen musikîden vazgeçmedi ve babasından kalan bazı çalgıları itina ile muhafaza etti. 1952 yılında hanedanın hanım mensuplarının [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'ye geri dönüşüne izin veren kanunun kabulünden sonra [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a döndü ve çalgılarını da yanında getirdi.[^4] Ülkesine dönünceye kadar [Klasik Türk müziği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Klasik_T%C3%BCrk_m%C3%BCzi%C4%9Fi) eğitimine devam etmese de sonraki yaşamında tamburda çok yetenekli olduğunu kanıtladı.[^5] Çoğu türkü olmak üzere birçok beste yazan Osmanoğlu'nun eserleri, Türk radyo ve televizyonlarının yaptığı kayıtlarda korundu. Büyük çoğunluğunu [Teoman Önaldı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Teoman_%C3%96nald%C4%B1)'nın notaya aldığı 16 eser besteledi.[^6] *Sûz-i Dil Makamı Saz Semaisi* en bilinen eseri oldu. Gevheri Osmanoğlu, Tuna Baykara'ya verdiği bir röportajda; “Padişah dedelerimin hemen hepsi müzikle uğraşır, besteler yaparlardı. İçlerinde [III. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Selim), II. Mahmud ve [Sultan Abdülaziz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClaziz) gibi eserleri devamlı çalınan besteciler var. Fakat bugün hayatta olan padişah çocukları ve torunları içinde benden başka müzikle uğraşan yok” ifadelerini kullandı.[^7] [Güfte](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCfte)sinin dedesi Sultan Abdülaziz'e, bestesinin Gevheri Sultan'a ait olan [semai usulü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semai_us%C3%BBl%C3%BC) şarkının bir dörtlüğü:[^8] “Başka bir âlem gerektir gönlümü seyrân için, Mihnet-i dünyâ çekilmez doğrusu bir cân için, Mübtelâ-yı derd-i aşkı olduğum cânân için, Terk-i cân etsem de kurtulsam şu mihnet-hâneden” Fatma Gevheri Sultan, hayatının son yıllarını amcası Veliaht Prens [Yusuf İzzeddin Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_%C4%B0zzeddin_Efendi)'nin kızı olan kuzeni [Mihrişah Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mihri%C5%9Fah_Sultan_%28Yusuf_%C4%B0zzeddin%27in_k%C4%B1z%C4%B1%29) ile beraber, [Taksim Meydanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Taksim_Meydan%C4%B1) yakınlarında geniş bir apartman dairesinde geçirdi. 10 Aralık 1980 tarihinde 76 yaşında öldü ve naaşı büyük dedesi [II. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud)'un [Çemberlitaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87emberlita%C5%9F) Divanyolu Caddesi üzerindeki [türbesine](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud_T%C3%BCrbesi) defnedildi.[^9] Miras olarak sadece tambur ve kemençe gibi birkaç çalgı ile [notalarını](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nota_%28m%C3%BCzik%29) bıraktı.[^10] [^1]: Seyfeddin Efendi, Şehzade. TDV İslâm Ansiklopedisi. [^2]: Türk Müziği Konserleri: "Kadın Bestekârlar". Pera Müzesi, 21 Şubat 2016. [^3]: GEVHERİ OSMANOĞLU. [^4]: Gevherî Sultan'ın çalgıları ne oldu?. Haberturk.com, 11 Ağustos 2010. [^5]: OSMANLI’DAN CUMHURİYET’E KADIN MÜZİSYENLER: TAŞ PLAK GELENEĞİNDE LALE VE NERKİS HANIMLAR CD’Sİ. İstanbul Teknik Üniversitesi, 2013, s. 210. [^6]: Türk Müziği Konserleri: "Kadın Bestekârlar". Pera Müzesi, 21 Şubat 2016. [^7]: Türk Müziği Konserleri: "Kadın Bestekârlar". Pera Müzesi, 21 Şubat 2016. [^8]: Türk Müziği Konserleri: "Kadın Bestekârlar". Pera Müzesi, 21 Şubat 2016. [^9]: Hanedan nerede öldü nereye gömüldü?. [^10]: Gevherî Sultan'ın çalgıları ne oldu?. Haberturk.com, 11 Ağustos 2010.