# Fahrettin Altay > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Fahrettin_Altay > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Fahrettin Altay, https://tr.wikipedia.org/wiki/Fahrettin_Altay (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ea/Fahrettin_Altay.png) * (Türkiye Büyük Millet Meclisi, public-domain)* - **Doğum adı:** İsmail oğlu Fahreddin - **Doğum yeri:** İşkodra, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm yeri:** Emirgan, İstanbul, Türkiye - **Mezaryeri:** Devlet Mezarlığı, Ankara - **Bağlılığı:** Osmanlı İmparatorluğu, (1902-1920); Türkiye, (1920-1945) - **Hizmet yılları:** 1902-1945 - **Rütbesi:** 25px Orgeneral - **Komuta ettikleri:** 3. Kolordu Kurmay Başkanı, Harbiye Nazırlığı Müsteşar Yardımcısı, 6. Tümen, 26. Tümen, 15. Kolordu (vekil), 26. Tümen, 12. Kolordu, 3. Kolordu; 12. Kolordu, 5. Süvari Grubu, 5. Süvari Kolordusu, 1. Ordu (vekil), 5. Kolordu, 2. Ordu, 1. Ordu, Yüksek Askerî Şûra üyesi - **Savaşları:** Balkan Savaşları; I. Dünya Savaşı; Türk Kurtuluş Savaşı - **Sonraki işi:** Milletvekili **Fahrettin Altay** (12 Ocak 1880, [İşkodra](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C5%9Fkodra) - 25 Ekim 1974, [Emirgan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emirgan)), Türk asker ve siyasetçidir. [Türk Kurtuluş Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1)'ndaki [Büyük Taarruz](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Taarruz)'dan sonra Yunan ordusunun geri çekilmesini sağlayarak [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir)'e giren 5. Süvari Kolordusunun komutanıydı. ## Yaşamı 12 Ocak 1880 tarihinde [Arnavutluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutluk)'un [İşkodra](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C5%9Fkodra) kentinde doğdu. Babası Piyade Albayı İzmirli İsmail Bey, annesi Hayriye Hanım'dır.[^1] Ali Fikri adında kendinden küçük bir erkek kardeşi vardır. Babasının görev yeri değişiklikleri nedeniyle öğrenim hayatı değişik kentlerde geçti. [Mardin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mardin)'de tamamladığı ilköğreniminin ardından askeri rüştiyeyi [Erzincan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzincan)'da, askeri idadiyi ise [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum)'da bitirdi. 1897 yılında girdiği [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) [Harp Okulu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara_Harp_Okulu)ndaki öğrenimini 1900 yılında birincilikle tamamladıktan sonra Harp Akademisine girdi. Bu okuldaki öğrenimini 1902 yılında altıncı olarak tamamladı ve meslek yaşamına başladı.[^2] ![Harp Akademisi ikinci sınıf öğrencileri Hafız Hakkı Paşa (önde sol başta), Enver Paşa (önde sağdan ikinci) ve Fahrettin Altay’ın (ayakta soldan ikinci) bulunduğu süvari stajı sırasında çekilmiş görsel (1901)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3b/Enver_Pasha_-_Turkish_Military_Academy%2C_1901.jpg/1280px-Enver_Pasha_-_Turkish_Military_Academy%2C_1901.jpg) *Harp Akademisi ikinci sınıf öğrencileri Hafız Hakkı Paşa (önde sol başta), Enver Paşa (önde sağdan ikinci) ve Fahrettin Altay’ın (ayakta soldan ikinci) bulunduğu süvari stajı sırasında çekilmiş görsel (1901) (public-domain)* İlk görev yeri olan [Tunceli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunceli) ve çevresinde 8 yıl görev yaptı. 1905 yılında [kolağası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kola%C4%9Fas%C4%B1), 1908 yılında [binbaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Binba%C5%9F%C4%B1) rütbesine yükseldi. 1912 yılında [İşkodralı Tahir Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C5%9Fkodral%C4%B1_T%C3%A2hir_Pa%C5%9Fa)'nın kızı Münime Hanım ile evlendi;[^3] bu evlilikten Hayrünisa ve Tarık adlı iki çocuğu oldu. [II. Balkan Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Balkan_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında Çatalca Aşiret Süvari Tugayı'nın başında görev yaptı. [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'ye kadar gelen Bulgar ordusunu püskürttü. [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) başladığında 3. Kolordu Kurmay Başkanıydı. [Çanakkale Cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale_Sava%C5%9F%C4%B1)'nde çarpıştı. Bu görev sırasında [Mustafa Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk) ile tanıştı. Çanakkale Savaşı'ndan sonra kılıçlı altın liyakat ve gümüş imtiyaz savaş madalyaları ile ödüllendirildi. 1915 yılında Harbiye Nezareti Müsteşar Muavinliği görevine tayin oldu ve aynı yıl [Miralay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Miralay) rütbesine terfi etti. Kısa bir süre Romanya İbrail Cephesi'nde görev yaptıktan sonra [Filistin Cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye-Filistin_Cephesi)'ne birlik komutanı olarak gönderildi. [Filistin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filistin)'deki yenilgiden sonra kolordu karargâhı [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'ya taşınmıştı. Bu nedenle savaşın sonunda 12. Kolordu komutanı olarak [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'daydı. [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'da Fahrettin Altay'ın çevresinde ulusal kurtuluş çalışmaları yapan kişiler bulunmaktaydı. Kendisi, ulusal harekete katılmak konusunda bir süre tereddüt içinde kaldı.[^4] [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'un resmen [işgalinden](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul%27un_%C4%B0%C5%9Fgali) sonra [Temsil Kurulu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Heyet-i_Temsiliye) tarafından alınan [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) ile her türlü ilişkinin kesilmesi kararına karşı çıkması, [Refet Bey'in](https://turkipedia.org/tr/wiki/Refet_Bele) emrinde atlı birliklerle [Afyonkarahisar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afyonkarahisar)'dan [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'ya gelmesine yol açtı. Refet Bey, Sarayönü İstasyonu'na gelerek Fahrettin Bey'i davet etmiş ve gelirken vali, belediye başkanı, müftü, Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ve muhalif tanınan kimseleri getirmesini istemişti. Grup, [Mustafa Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'e bağlılıklarını fiilen göstermek üzere silahlı muhafızlar eşliğinde trene bindirildi. [Mustafa Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'le [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara)'da yaptığı görüşmeden sonra tereddütleri ortadan kalkan Fahrettin Bey, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'dan değil [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara)'dan emir almak üzere kesin tavrını ortaya koydu. I. TBMM'de [Mersin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mersin) milletvekili olarak yer aldı. Mecliste gruplar oluştuğunda ne birinci ne de ikinci gruba girdi; bağımsızlar olarak adlandırılan grup listesinde bulundu. [Kurtuluş Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1) boyunca 12. Kolordu Komutanı olarak [Konya Ayaklanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya_Ayaklanmas%C4%B1)'nın bastırılmasında, 1. ve 2. İnönü Savaşları'nda [Sakarya Meydan Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sakarya_Meydan_Muharebesi)'nde görev aldı. 1921 yılında [Mirliva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirliva) rütbesine terfi etti ve Paşa oldu. Akabinde Süvari Grup Komutanlığı'na atandı. Kurtuluş Savaşı'nın son yıllarında [Uşak](https://turkipedia.org/tr/wiki/U%C5%9Fak), Afyonkarahisar, [Alaşehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ala%C5%9Fehir) çevresindeki çarpışmalarda süvarileri büyük hizmet gördü. [Kütahya](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCtahya)'nın [Emet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emet) ilçesinden kendisi Emet halkı ve süvarileri tarafından kaçırılan Yunan ordusunu kovalayarak [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir)'e giren ilk süvari birlikleri Altay'ın komutasındaydı. 10 Eylül tarihinde [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir)'de [Başkomutan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C5%9Fkomutan) [Mareşal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mare%C5%9Fal) Gazi Mustafa Kemal Paşa'yı karşıladı. [Büyük Taarruz](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Taarruz)'daki başarıları nedeniyle [Ferik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fer%C3%AEk) rütbesine terfi ettirildi. [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir)'in kurtarılmasından sonra emrindeki Süvari Kolordusu ile [Çanakkale Boğazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale_Bo%C4%9Faz%C4%B1) üzerinden [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a yöneldi. Bunun üzerine [Birleşik Krallık](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Britanya_ve_%C4%B0rlanda_Birle%C5%9Fik_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1), [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9C%C3%A7%C3%BCnc%C3%BC_Frans%C4%B1z_Cumhuriyeti) ve [Kanada](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kanada)'da siyasi etkileri olan [Çanakkale Krizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale_Krizi) oluştu. I. dönem [TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi)'de Mersin milletvekili olarak bulunuyordu ama devamlı cephede görev yapmaktaydı. II. Dönem TBMM'de de [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir_%28il%29) milletvekili olarak yer aldı. Bir yandan da 5. Kolordu Komutanı olarak görev yaptı. Başkomutan Müşir Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın 1924 yılındaki İzmir gezisine eşlik etti. Askerlik ve milletvekilliğini birlikte yürütmesi mümkün olmayınca [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'nın isteğine uyarak meclisten ayrıldı ve orduda kaldı. 1926 yılında [Orgeneral](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orgeneral) rütbesine terfi etti. 1927 yılında tedavi için Avrupa'ya giden [Mareşal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mare%C5%9Fal) [Fevzi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fevzi_%C3%87akmak)'nın yerine [Genelkurmay Başkanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Silahl%C4%B1_Kuvvetleri_Genelkurmay_Ba%C5%9Fkanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na vekalet etti. 1928 yılında [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'yi ziyaret eden Afgan Kralı [Emanullah Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emanullah_Han) ile eşi Kraliçe Süreyya'ya [mihmandar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mihmandar)lık etti. 1930 yılında [Menemen Olayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Menemen_Olay%C4%B1)'ndan sonra [Menemen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Menemen), [Balıkesir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bal%C4%B1kesir), [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa)'da ilan edilen sıkıyönetim sırasında sıkıyönetim komutanlığına tayin edildi. 1933 yılında [1. Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/1._Ordu_%28T%C3%BCrkiye%29) Komutanlığı'na atandı. 1934 yılında [Kızıl Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1l_Ordu) manevralarına davetli tek ülke olan [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'den gidecek askeri heyetin başkanlığını yaptı. Aynı yıl [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran) ve [Afganistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afganistan) arasındaki sınır anlaşmazlığında hakemlik yaptı. Hazırladığı rapor anlaşmazlığın çözümlenmesine esas oluşturdu. [Atabay Hakemliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Atabay_Hakemli%C4%9Fi) adı verilen rapor, günümüz İran-Afganistan sınırının güney kısmının çizilmesini sağladı. 1936 yılında [Birleşik Krallık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birle%C5%9Fik_Krall%C4%B1k) hükümdarı [VIII. Edward](https://turkipedia.org/tr/wiki/VIII._Edward)'ın Çanakkale Savaşı alanları gezisine refakat etti. 1937 yılında [Trakya Manevraları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trakya_Manevralar%C4%B1)'na katıldı. 1938 yılında [Atatürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk) için yapılan cenaze törenine komutan tayin edildi. 1945 yılında, [Yüksek Askerî Şûra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C3%BCksek_Asker%C3%AE_%C5%9E%C3%BBra) üyeliği sırasında yaş haddinden emekliye ayrıldı. 1946-1950 yılları arasında [CHP](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cumhuriyet_Halk_Partisi)'den Burdur milletvekilliği yaptı. 1950'den sonra siyasi hayattan da çekilerek [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a yerleşti. 25 Ekim 1974'te uykudayken öldü. [Aşiyan Mezarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C5%9Fiyan_Mezarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na defnedilen naaşı, 1988'de [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara)'daki [Devlet Mezarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Devlet_Mezarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na nakledildi. ## Soyadı Kanunu ve "Altay" soyadı ![Atatürk, Altay ve Afet İnan Diyarbakır'da](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/dc/Atat%C3%BCrk%2C_Fahrettin_Altay_ve_Afet_%C4%B0nan_Diyarbak%C4%B1r%27da.jpg) *Atatürk, Altay ve Afet İnan Diyarbakır'da (public-domain)* 1966 yılında Fahrettin Paşa, [Altay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altay_SK) kulübünü ziyaretinde Altay soyadını nasıl aldığını şöyle anlattı: “Ulu Önder Gazi Mustafa Kemal Paşa ile mütareke yıllarında İzmir’i ziyaretimizde Altay bir İngiliz donanma karması ile Alsancak’ta oynuyordu. Maçı beraber izledik. Altay çok güzel bir oyundan sonra İngilizleri yenince Ulu Önder çok duygulandı, gururlandı ve Altay için takdirlerini belirtti. Aradan epey zaman geçti. Gazi Mustafa Kemal Paşa, İran ile bir sınır anlaşmazlığını halletmek üzere beni görevlendirdi ve Tebriz’e gittim. Tebriz’de bulunduğum sırada; Meclis'te soyadı kanunu müzakere edilmiş ve ittifakla Gazi Mustafa Kemal Paşa’ya Atatürk soyadı verilmişti. Bütün yurt kendisini yeni soyadından dolayı tebrik ediyordu. Ben de hemen bir telgraf çekmiş ve kendilerini kutlamıştım. Atatürk’ten ertesi gün gelen cevab-ı telgraf şöyle idi:, Sayın Fahrettin Altay Paşa, Ben de seni tebrik eder Altay gibi şanlı şerefli günler dilerim., Telgrafı aldığım zaman gözlerim dolu idi. Atatürk çok mütehassis olduğu ve beraberce izlediğimiz Altay maçının hatırasına izafeten bana Altay soyadını layık görmüştü.” [Altay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altay) adının asıl kökeni ise Orta Asya'da bulunan [sıradağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rada%C4%9F)lardır. Bu isim [Ural-Altay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ural-Altay_dil_ailesi) dil ve etnik ailesini niteleyen başlıca iki kelimeden birisidir. ## Hatırası 2007 yılında çalışmalarına başlanan Türk yapımı [Altay Tankı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altay_%28tank%29)'nın adı Türk Kurtuluş Savaşı'nda 5. Süvari Kolordusu'nun Komutanı Fahrettin Altay'ın hatırasına binaen verildi.[^5] İzmir'in [Karabağlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaba%C4%9Flar) ilçesine bağlı [Fahrettin Altay Mahallesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fahrettin_Altay%2C_Karaba%C4%9Flar) ile [İzmir Metrosu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir_Metrosu)nun [Fahrettin Altay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fahrettin_Altay_%28%C4%B0zmir_Metrosu%29) istasyonu da adlarını komutandan almaktadır. ## Eserleri - Türkiye İstiklâl Muhârebâtında Süvârî Kolordusunun Harekâtı - İstiklâl Harbimizde Süvârî Kolordusu - İslâm Dini - On Yıl Savaşı ve Sonrası 1912-1922 - İzmir Faciasının Muhakemesi, Belleten, Sayı: 89, 1959 (makale) ## Ayrıca bakınız - [Kurtuluş Savaşı'na katılan üst kademelerdeki komutanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1%27na_kat%C4%B1lan_%C3%BCst_kademe_subaylar_listesi) [^1]: Mustafa Okuklu, Fahrettin Altay, Dokuz Eylül Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü, Yüksek Tez Çalışması, İzmir 2009 [^2]: Mustafa Okuklu, Fahrettin Altay, Dokuz Eylül Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü, Yüksek Tez Çalışması, İzmir 2009 [^3]: Bozkurt, Uğur. II. Abdülhamid’in Valilerinden İşkodralı Tahir Paşa’nın (1848-1913) Hayatı ve Devlet Adamlığı. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2019, s. 239, 6 numaralı dipnot. [^4]: Mustafa Okuklu, Fahrettin Altay, Dokuz Eylül Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü, Yüksek Tez Çalışması, İzmir 2009 [^5]: askeriguc.com - Altay Ana Muharebe Tankı.